<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.67 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 4.67

# Dvadasharanayacakra 4.67

Nyāyāgamānusāriṇī 4.67

- **Language:** Sanskrit

### [4.67](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.67)

kiñcānyat, avibhaktetyādi yāvadekamevedaṃ bhavanam . avagāho'vagāhamānādātmāṇvāderavibhaktaḥ avagāhyamapyākāśamavagāhadharmasya svaliṅgasya pṛthagasiddheravagāhakādavibhaktaṃ dravyārthavivakṣāyāṃ paryāyasyābhāvāt . tasmādekamevedaṃ bhavanamiti sādhūktam . tat punaranyatra prativādimate mithyāgrāhotthāpitetyādi yāvat sarvagatetarābhimatadravyamiti . kāryadravyaṃ paṭādi kāraṇadravyāt tantvāderanyat tantvādi ca kāryādanyat, evaṃ guṇāḥ paṭaraktaśyāmatvādayaḥ paṭāt kāraṇakāryākhyāḥ parasparataśca, karmāpyutkṣepaṇādi kriyāvaddravyasamavetaṃ sarvagatāsarvagatadravyād guṇebhyaḥ parasparataśca, dravya-guṇa-karmabhyaḥ parasparataścānye sāmānyaviśeṣasamavāyā itītthaṃprabhedaṃ tadevāsmaduktaṃ bhavanaṃ mithyāgrāhotthāpitaṃ kaiścit . yaiścetthaṃ vikalpitaṃ tān prati sarvagatetarābhimatadravyasvarūpamutkṣepaṇādi, ādigrahaṇād rūparasādiguṇagaṇaḥ sāmānyaviśeṣasamavāyāśca, tacca sarvagatāsarvagatadravyaṃ parasparato'nyonyānyatarasvarūpamātramiti pratijñārthaḥ . tadavyatiriktatvāditi hetuḥ, anantaroktavidhinā ca tadavyatiriktatvaṃ siddham . tatsvarūpamātraṃ tadavyatiriktam anayoḥ śabdayoḥ ko'rthabheda iti cet, na kaścidetannayadarśanena, aparastu śabdabuddhyādibhedamicchatīti tanmatā vyatiriktatvāt ghaṭaghaṭabhavanavat . evaṃ pacikriyāpi pṛthivyādikāṣṭhādisvatattvapratiniyatā kvacidapyanatikrāntadravyasvarūpā pṛthivyādikāṣṭhādidravyamātraṃ bhavanameva . tacca yadasau bhavati sa tasya bhāvaḥ puruṣādiniyamacetanācetanavikalpadvaitaviśeṣaṇavinirmuktaḥ . tadeva hi bhavanaṃ yat sarvātmakamasadvyāvṛttārtham . anena hi pravartayitṛtvāt sarvaprabhedena bhūyate, na na bhūyate'pi abhāvena prāgabhāvādinā, tadātmāna- pekṣayaitaduktam . dṛṣṭāntaḥ ghaṭaghaṭabhavanavat, yathā ghaṭa eva ghaṭabhavanaṃ na tato'nyat tatastadavyatiriktam . yadyanyat syād ghaṭo na bhaved bhavanādanyatvād bhavanavyatiriktatvāt khapuṣpavat, bhavanaṃ vā tasya na syāt tato'nyatvāt paṭabhavanavaditi . ato ghaṭamātraṃ ghaṭabhavanaṃ tadavyatiriktaṃ ca evaṃ sarvagatetaradravyamātramutkṣepaṇādīti .

- [Previous: 4.66](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.66)
- [Next: 4.68](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.68)
- [Up: 4](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.419) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.67](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.67) · Pramāṇa
