<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 4.8

# Dvadasharanayacakra 4.8

Nyāyāgamānusāriṇī 4.8

- **Language:** Sanskrit

### [4.8](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.8)

tvadabhimateśvarastvityādi . astu tāvadīśvarasya svātantryaṃ karmānapekṣā ca tasya jagadutpādanārthaṃ pradhānādi pravartayataḥ, prāṇināṃ karmākāraṇatve tadanapekṣāyāṃ ca doṣa ucyate--tadyathā tataḥ pratipuruṣetyādi, puruṣaṃ puruṣaṃ prati dravyādipañcakatvena niyāmakaṃ niyataṃ yadi karma na syāt īśvara evāviśiṣṭo hetuḥ syāt īśvarākhyasya kāraṇasyāviśiṣṭatvādaviśeṣaḥ syāt . kasya ? daiva-mānuṣa-tairyagyonākhyaprāṇigaṇasya . kīdṛg viśeṣa iti cet, ucyate--sthānavigrahendriyopabhogalakṣaṇo viśeṣo na syāt . kasmāt ? tadviśeṣaheto anapekṣā ca kiṃ karmaṇaḥ sataḥ, asataḥ ? yadyasata eva, kim ? kriyāvilopaḥ . uktaṃ ca vaḥ śāstre--yogaṃ sādhayiṣyan... ...nidrātandrāpramādālasyarahitaśca syāt ityādi . karmābhāve ca prāṇināṃ sadā muktatvāt tanvādisṛṣṭirīśvarasyānarthikā . tataśca bhāvyabhāvakabhedābhāvād dvaitakalpanānirmūlatā . atha tu vidyamānāveva dharmādharmau nāpekṣate sa tato'kṛtābhyāgamakṛtapraṇāśau doṣau syātām, ākṣīṇoditakarmāśayabandhamokṣābhyām . rīśvarasya samānatvāt . sa tu viśeṣo dravya-kṣetra-kāla-bhāva-bhavāpekṣaniyateḥ pratipuruṣaṃ ca niyāmake karmaṇi tatpañcakāpekṣavipāke sati viśiṣṭe syāt . dṛṣṭaśca so'smadabhīṣṭapratiniyatadravyādivipākakarmaprāṇigaṇeśvaratve sati yujyate--keṣāñcidabhyudayaḥ keṣāñcit pratyavāyaḥ keṣāñcidapavarga iti . atra prayogaḥ --anupapannasthānavigrahendriyopabhogābhyudayapratyavāyāpavargādiviśeṣamidaṃ jagat syāt, tulyakāraṇatvāt, paṭatāntavatvavat, yathā paṭastantukāraṇatvāviśeṣāt tāntavaḥ na mārtikaḥ sauvarṇo veti jātyākṛtivarṇādyaviśiṣṭastathedaṃ jagat syāt, na tu bhavati . tasmādayuktam . athavā pratiniyatadravyādyapekṣavipākānekeśvarakāraṇapūrvakamevedaṃ jagat, prativiśiṣṭajātyākṛtivarṇādimattvāt, ghaṭapaṭarathādivat . tasmāt karmāpekṣamīśvaratvaṃ sarvaprāṇināmiti .

- [Previous: 4.7](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.7)
- [Next: 4.9](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.9)
- [Up: 4](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.380) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.8](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.8) · Pramāṇa
