<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.11 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 5.11

# Dvadasharanayacakra 5.11

Nyāyāgamānusāriṇī 5.11

- **Language:** Sanskrit

### [5.11](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.11)

evaṃ tāvad dravyasya kriyāvirahitasyābhāva uktaḥ, tayaiva yuktyā kriyāyā api vinā dravyeṇāsattvamityata āha --atha tu pravṛttirbhūtirityevādravyā pratikṣaṇapravṛttyuparamalakṣaṇā bhūtirityeva, evetyavadhāraṇādadravyā dravyavirahitā kriyaivetyarthaḥ, tato naiva syāt sā pūrvavat prāk paścāt tadā vā'dravyatvādabhūtatvāt khapuṣpavaditi tathaiva vyākhyeyaṃ nirbījatvādasthitatvādityādiparyāyaistriṣvapi kāleṣu sādhanāni dabhūtatvād nirbījatvādasthitatvāt... ...khapuṣpavat . bhavadeva hi bhavati dravyārthataḥ . khapuṣpamapi vā syādadravyatvād bhāvavat . bhūtārthasāmarthyādeva hi pravṛttiḥ . guṇādyapi ca dravyameva vṛttatvāt tantvādivat . evaṃ kriyāpi dravyeṇa vinā nāsti . bhavatīti bhāvaḥ . yato'sau bhavatīti bhāvaḥ tad bhavanam . ata eva ubhayaniyamaḥ--prakṛtipara eva pratyayaḥ prayoktavyaḥ, pratyayaparaiva prakṛtiḥ . yojayadbhiriti viśeṣaḥ . bhavadeva hi bhavati dravyārthata iti sthitirūpaṃ dravyārthabhavanamācaṣṭe . etadanicchato'sthitabhavanasādharmyāt khapuṣpamapi vā syādadravyatvād bhāvavat kriyāvat, aniṣṭāpādanametat . bhūtārthasāmarthyādeva hi pravṛttiḥ, dravyārthasāmarthyādeva yasmāt pravṛttiḥ kriyā, na nirbījetyarthaḥ . atrāpi pūrvavadanaikāntikatvāśaṅkā--nanu nirbījaguṇādipravṛttirdṛṣṭeti . atrottaramāha --guṇādyapi ca dravyameva vṛttatvāt tantvādivat tantubījamṛdādivaditi prāgvat, iha tu dravyabhavanamantareṇa pravṛttyabhāva iti pradarśyopaneyamiti viśeṣaḥ . evaṃ kriyāpi dravyeṇa vinā nāstītyuktanyāyavadeva .

- [Previous: 5.10](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.10)
- [Next: 5.12](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.12)
- [Up: 5](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.432) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.11](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.11) · Pramāṇa
