<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.13 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 5.13

# Dvadasharanayacakra 5.13

Nyāyāgamānusāriṇī 5.13

- **Language:** Sanskrit

### [5.13](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.13)

ata evetyādi tasyobhayārthatvadarśanasya dṛḍhīkaraṇārthaṃ yāvat pratyayaparaiva prakṛtirityuttānārtham . kvippratyaye cidādīnāṃ prathamaikavacane prakṛtimātraprayojanadarśanāt adhunā ityādiṣu ca pratyayamātraśravaṇād ubhayārthavattvapradarśanāya ca ko'sau bhāvo nāma ? yat tad bhūyate kenāpi, nocyate— yo'sau bhavati ko'pi, asvaśabdopādānasādhyabhāvatvād bhāvasya . kasya bhāvaḥ ? vyabhicaratīti cet, ata eva tadarthagateranyatra cobhayaprayogadarśanādanumīyate dvyarthateti . vyutpādanakāle'pi prakṛtyarthavyutpattiranyathā anyathā pratyayārthavyutpattiḥ śāstre'nvayavyatirekābhyāṃ kriyate . tat kimarthamiti cet, ubhayārthavattvapradarśanāya cetyādi yāvat ko'pīti . ko'sau bhāvo nāma ? iti praśnopakramaṃ vyutpādyate kriyā, yat tad bhūyate kenāpi, bhūyate iti bhāve lakāravidhānāt yat tat iti ca bhavanameva prakṛtyartho nirdiśyate . nocyate--yo'sau bhavati ko'pīti, yena bhūyate yo'sau bhavati kartā pratyayārthaḥ sa nocyate tasmin praśne . tasmāt prakṛtyarthaparā vyutpādanaivamprakārā . kiṃ kāraṇam ? asvaśabdopādānasādhyabhāvatvād bhāvasya . asmaduktānukārād yathoktamanyairdravyabhāvayoruktikriyālakṣaṇe bhedopapradarśane svaśabdopādānasiddhabhāvaṃ sattvam, asvaśabdopādānasādhyabhāvo bhāvaḥ ityetaduktikriyāśrayaṃ sattvabhāvayoḥ pṛthaktvam iti . prasiddhaṃ hi loke śāstreṣu ca--kriyāvācakamākhyātaṃ dravyābhidhāyakaṃ nāmeti, svabhāvasiddhaṃ dravyaṃ hi kriyā caiva hi bhāvyate pā॰ ma॰ bhā॰ 1 . 3 . 1 tathā pūrvāparībhūtaṃ bhāvamākhyātena ācaṣṭe upakramaprabhṛtyapavargaparyavasānaṃ pariniṣpannaṃ nāmnā mūrtaṃ sattvaṃ yathāsaṅkhyaṃ vrajati pacati vrajyā paktiḥ nirukta॰ 1 . 1 iti . tasmād ghaṭapaṭādiśabdā dravyasya svaśabdāḥ, pacatigacchatyādayaḥ kriyāyāḥ, bhāvaśabdaśca dvayorapi dṛṣṭaḥ . tatrāsvaśabdasya dravyavācino ghaṭadevadattāderupādānena sādhyo bhāvaḥ sādhyatvam, yāsāvanumānagamyā kriyā na śakyā sādhanāt pṛthag darśayituṃ garbhavad nirluṭhitā sā parataḥ sādhanata eva yathā ātmānaṃ labhate tathābhidhāne'pītyasvaśabdopādānasādhyabhāvo bhāvaḥ kriyetyarthaḥ . tadbhāvādasvaśabdopādānasādhyabhāvatvād bhāvasya pravṛttilakṣaṇasyaivaṃ praśnaprativacanasiddhiriti .

- [Previous: 5.12](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.12)
- [Next: 5.14](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.14)
- [Up: 5](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.433) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.13](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.13) · Pramāṇa
