<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.60 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 5.60

# Dvadasharanayacakra 5.60

Nyāyāgamānusāriṇī 5.60

- **Language:** Sanskrit

### [5.60](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.60)

evaṃ tāvat pravṛttisāmānyameva kriyā pravṛttiviśeṣa ityuktam, adhunā lakṣaṇāntaraṃ parīkṣyam, ata āha --yadapyādinaigametyādi . ṇegehiṃ miṇati māṇehiṃ ṇegamo esa tassa ṇeruttī . saṃgahitapiṃḍitatthaṃ saṃgahavayaṇaṃ samāseṇa .. āva॰ ni॰ 755 ityevamādinayalakṣaṇe dravyakriyātmakadvitvādyanekadhā gamo naigama iti niruktyapekṣayā dravyakriyādvitvātmakavastuvāda ādinaigamanayadarśanam, tritvādidarśanānāṃ dvitīyādinaigamatvāt . etad darśanamanavabudhya pūrvanayanipāti saṃgrahanayaṃ nipatituṃ śīlaṃ yasya nirūpaṇasya tadidaṃ sthitisvarūpanirūpaṇaṃ kriyate saṅgrahanayadarśanānupāti . prathamād vidhibhaṅgād vyavahāranayādārātīyā ye'tītāḥ pūrvanayāste saṅgrahanayabhedāḥ, tadanupāti yaduttaraṃ kriyālakṣaṇaṃ sthityudāharaṇadvāreṇocyate tatsvarūpanirūpaṇāya tadaviditanayaviṣayavivekairevocyate . kathaṃ punastaiḥ sthitisvarūpanirūpaṇaṃ kriyate ? ucyate --sā tu dravyāvasthāviśeṣo gativat pratipattavyā ityevaṃ nirūpyate . yathā gatirdravyasyāvasthāviśeṣo bālakumārādivad dravyādananyā tathā sthitiriti . gatisthitivacca sarvakriyā iti . atrāpi lakṣaṇāntare doṣa ucyate avikalpite ka iti cet, ucyate — yatnaprasādhitakriyārthāntaratvatyāgaḥ, prāk tvayā yatnena prasādhitamuktivastukriyālakṣaṇābhidhānena dravyādarthāntaraṃ kriyā iti tasya tyāgo doṣaḥ . kiṃ kāraṇam ? avyaktadravyāvasthātvāt, iha hyavasthāśabdenāvyaktāḥ kramabhāvino bālakumārādayo dharmā dravyasyaiva devadattāderaṃśā evocyante, te cāṃśāstadavayavatvāt tato'nanye . tasmānna tato'rthāntaramityetadāpannam . sa cābhyupagatadravyārthāntarabhūtakriyāpadārthatyāgo doṣaḥ . eṣa prayogeṇaivodbhāvyate --yat tad dravyaṃ tato'nanyetyādi gatārthaṃ yāvadabhyupagamavirodha iti .

- [Previous: 5.59](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.59)
- [Next: 5.61](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.61)
- [Up: 5](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.464) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.60](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.60) · Pramāṇa
