<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.66 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 5.66

# Dvadasharanayacakra 5.66

Nyāyāgamānusāriṇī 5.66

- **Language:** Sanskrit

### [5.66](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.66)

evaṃ tāvat pravṛttisāmānyakriyātvanivṛttyarthaviśeṣagrahaṇaprayojane doṣābhidhānaṃ kṛtam, adhunedamapi viśeṣagrahaṇaprayojanaṃ dūṣyate --yadapi ca dvitīyaṃ viśeṣagrahaṇaprayojanamabhidhīyate sarvadetyādi . sarvadā iti pravṛttyanivṛttiṃ darśayati . sarvabhāvānāmiti vyāptiḥ . kutaḥ ? pravṛttisamanvayāddhetoḥ devadatta ityapi nāpravṛttikaṃ nākriyaṃ vastu tena śabdenābhidhīyate, kiṃ tarhi ? sapravṛttikamevocyate, yathā pacatyādīnāṃ kriyāvacanatvamevaṃ devadattādīnāṃ dravyavācitvābhimatānāmapi vācyasyārthasya pravṛttyā sattayā gatyādisarvabhavanātmikayā samanvitatvam . tataḥ pacatyādivad devadattādayo'pi śabdāḥ kriyāvacanāḥ, tasmāt kriyāvacano dhātuḥ pā॰ vā॰ 1 . 3 . 1 iti dhātusaṃjñāste'pi syuḥ, viśeṣagrahaṇasāmarththāt punarviśeṣo na bhavatīti nivartyate . kasmāt punardevadattādayo viśeṣā na bhavantītyucyate --sarvabhedasambandhānuguṇyāt tu nāyaṃ viśeṣaḥ, sarvairhasipaṭhigamyādibhirbhedairdevadattabhavanapravṛtteḥ sambandhenānuguṇatvāt pravṛttisāmānyamevedaṃ bhavanavat satyapi bhavadbhavanabhāvaviśeṣe tuśabdasya viśeṣārthatvāt . tasmād na kriyeti devadattāderakriyātvamupasaṃharati itiśabdasya samāptyarthatvāt, evamarthaṃ viśeṣagrahaṇamiti prakṛtopasaṃhāraḥ, pravṛttiviśeṣaḥ kriyā na pravṛttisāmānyamiti na bhavanamātraṃ nāpi devadatta ityupasaṃhārārthaḥ . asyāpi viśeṣagrahaṇasya sadoṣatvamucyate --idamapi tyaktadravyārthotthānam, idaṃ hi viśeṣagrahaṇaprayojanavyākhyānamutthāna eva dravyārthatyāgaṃ kurute . apiśabdāt prāguktabhavanasāmānyakriyātvanivṛttyarthaṃ viśeṣagrahaṇamante kriyāmeva tyajatīti smārayati . sarvadā sarvabhāvānāṃ pravṛttisamanvayāt iti hetuvacanena devadatta iti nāpravṛttikam iti nāmavācyārthasvarūpavacanena ca pravṛttimātramevedaṃ na dravyaṃ nāmeti dravyārthasya prāgabhyupagatasya tyāgaḥ kṛto bhavati anenāpi viśeṣagrahaṇaprayojanavacanena dvitīyeneti .

- [Previous: 5.65](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.65)
- [Next: 5.67](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.67)
- [Up: 5](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.468) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.66](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.5.66) · Pramāṇa
