<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.20 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 6.20

# Dvadasharanayacakra 6.20

Nyāyāgamānusāriṇī 6.20

- **Language:** Sanskrit

### [6.20](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.20)

vyāpītyādi yāvat prakalpa iti . syānmatam--yathā svatattvānumatāṃśutantuvattu, vyāpnotīti vyāpī, aviśeṣitatvāt sarvasya vyāpyasya kāryasya vyāpakaṃ kāraṇamucyate vyāpīti . vyāpinaḥ svatattvameva ityanumatoṃ'śustvayāpi dravyārthavādāśrayiṇā, vyāpi svatattvamasyeti vā vigrahaḥ, sa ca vyāpisvatattvānumatoṃ'śureva tanturvyāpyaḥ, kāraṇamayatvāt kāryasya . kimuktaṃ bhavati ? yathāṃśumayastanturatoṃ'śureva tanturiti dṛṣṭāntaḥ aṃśurapi tantustanturapyaṃśuriti vā, tathā bījamayo'ṅkuro bījamevāṅkuraḥ aṅkuro'pi bījaṃ bījamapyaṅkura iti vā dārṣṭāntikaḥ . tad varṇayati --pradīrghadravyetyādi, prakṛṣṭadīrghatvasya drāghīyaso dravyasya mervāderiva pūrvottaratayā sthityutpattivināśāvasthā vyāpisvatattvānumatabījāṅkuratvādaya iti, asmin prakalpe tadevotpadyate tadevā iti prakalpe bījasyāṃśūnāṃ vā anutpādyavināśitvād nityatvādaṅkuratantvanupapattireveti ta eva virodhāḥ pūrvastambanityatvādvā bījānupapatteḥ . stambottarabījotpattestu aṅkuravat sthitibhinnotpattitvāt sarvasya dravyātmano'nityatā'vyāpitā ca pūrvādyabhāva eva vā'bhedatvāt . athocyeta--yaduktaṃ bhavati yadevotpadyate tadevāvatiṣṭhata iti taduktaṃ bhavati utpattirūpamevāvasthānamiti khapuṣpavailakṣaṇyenaivamevocyate . evaṃ sati yadevotpadyate vatiṣṭhate ityutpattisthitisāmānādhikaraṇye svavacanādivirodhā na santi, tasya vastuno'vasthāmātrabhinnasyānutpannāvināśinaḥ sthitasyaivotpādāditi . atrocyate--etasminnapi prakalpe bījasya dārṣṭāntikasya aṃśūnāṃ vā dṛṣṭāntabhūtānāṃ vāśabdādanyasya vā kasyacid vastunaḥ pradīrghasya anutpāditvādavināśitvācca nityatvam, nityatvāt sthitireva notpādavināśāviti kuto'ṅkuro bījāt ? kutoṃ'śubhyastantuḥ ? ato'ṅkuratantvanupapattireveti . tataḥ kimiti cet, iti ta eva virodhāḥ, utpattyabhāvāt pūrvavat svavacanādivirodhāstadavasthā eveti . pūrvastambanityatvādvā bījānupapatteḥ ta eva virodhāḥ iti vartate, nanu tvaduktenaiva nyāyena vyāpisvatattvānumatapūrvastambabījatvaṃ pradīrghadravyasthitatvaṃ ceti pūrvastambasyānutpādyavināśitvād nityatvam, nityatvād bījānupapattiḥ, ato'pi tadeva utpadyate tadevāvatiṣṭhate iti svavacanādivirodhā iti dūṣaṇaṃ nyāyasya vyāpitāṃ darśayati .

- [Previous: 6.19](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.19)
- [Next: 6.21](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.21)
- [Up: 6](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.485) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.20](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.20) · Pramāṇa
