<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.4 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 6.4

# Dvadasharanayacakra 6.4

Nyāyāgamānusāriṇī 6.4

- **Language:** Sanskrit

### [6.4](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.4)

yadapi ca kalpitaṃ pravṛttisāmānyavyatirekeṇa kārakavatyā odanādiphaloddeśinyāḥ parigrahārthaṃ viśeṣagrahaṇaṃ tadapi na kāryam . kasmāt ? pravṛttibhāvavacanāt tu matpakṣe pravṛttāveva vyatirekasambhavaḥ, dravyabhāvatyāgād dvayavibhāgavacanaṃ vyartham, tataśca tathābhavanavinābhūtasannidhānamapi nirmūlam, sarvanirmūlatā caivam, avyaktirapi asannihitatvāt khapuṣpavat . athocyeta--sannihitatathābhūtavastutattvavyakti dravyameva sthityādisvāvasthamastu, evaṃ tarhi sarvaprabhedanirbhedatvamasatyaṃ dravyasya kriyāyāścākriyātvamavyañjakatvāt prāgeva tathābhūtavyaktivyarthatvāt . athaitaccedubhayaṃ necchati tato'vibhāgāvasthatvād dravyamavibhāgāvasthaṃ tadvya- pravṛttisāmānyameva bhāvaḥ ityuktatvād viśeṣāstatraiva sambhavanti . ato'sya vyatirekasambhavād yadapi odanādi phalaṃ tadapi pravṛttisāmānyameva . tasmād bhāvādeva kriyāyā eva sarvasyeṣṭasya kṛtatvād dravyaṃ bhāvaḥ ityetat tyaktam . tattyāgād dvayavibhāgavacanaṃ vyartham, dravyaṃ kriyā ca vastu ityubhayābhyupagamo mūlata eva vighaṭate . tataśca tathābhavanena pravṛttilakṣaṇena vinābhūtasya sannidhānamapi nirmūlam . tataśca yadi dve api dravyakriye vibhakte na staḥ tatastayorlakṣaṇamanupapannam, ataśca vibhāgena lakṣaṇābhāvāt tayorabhāvaḥ khapuṣpavat . tadabhāvāt kriyā kutaḥ tathābhavanakriyāsannidhilakṣaṇaṃ dravyaṃ pravṛttisāmānyaṃ vā kutaḥ tathābhavanavinābhūtatvāt khapuṣpavadeveti . sarvanirmūlatā caivamiti sannidhinirmūlatvāt kriyāyā avyaktirbhedānāmavyaktiśca tayā vinetyata āha --avyaktirapi asannihitatvāt khapuṣpavat .

- [Previous: 6.3](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.3)
- [Next: 6.5](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.5)
- [Up: 6](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.476) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.4](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.6.4) · Pramāṇa
