<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.7.94 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 7.94

# Dvadasharanayacakra 7.94

Nyāyāgamānusāriṇī 7.94

- **Language:** Sanskrit

### [7.94](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.7.94)

kathaṃ tarhyāhuriti cet, ata āha --sadasadātmaketyādi . dvyātmakaṃ vastutattvam ityetasyārthasya pratyakṣīkaraṇārthaṃ jaināḥ syādvādina ekamevātmānaṃ paramārthaṃ dravyārthataḥ sattvāt paryāyārthato'sattvāt tadubhayalakṣaṇamupavarṇayanti tādṛg vastu iti pratipāditatvāt . khapuṣpavadanyathā'sambhavāt ubhayarūpaikātmyābhāvādekarūpasya dravyārthātmanaḥ paryāyārthātmano vā nirbhedatvāt nirbījatvācca khapuṣpavadabhāvaprasaṅgāt sadasadrūpa evātmā vastuna iti . dravyaśabdavyākhyā --dravyaśabdaṃ ca mṛdādirūpādyatītānāgatavartamānabhedābhedārthaṃ varṇayantīti vartate . mṛdaḥ piṇḍaśivakādayaḥ kramabhuvaḥ, sahabhuvaḥ rūparasādayaśca bhinnāḥ, triṣu mṛdādirūpādyatītānāgatavartamānabhedābhedārthaṃ paryāyaśabdaṃ sarvābhedabhedārthaṃ mṛdātmānaṃ dravyārthaparyāyārthaṃ ghaṭātmānaṃ ca dravyārthaparyāyārthaṃ ca . dravyaṃ hi... ...dravyārthaghaṭo'tyantasan, paryāyastu... ... ...asan . idamapi ca kuto mṛda eva darśanam, na punardhṛtyādivat saṅgrahādidarśanam... ... anirdeśyaṃ ca ? kuta etat asattvād ghaṭātmanā asadeva kāryam iti, na punarmṛttattvaghaṭasattvāt tattva evānubhavakramaprāpteḥ tatpratyagrāditvavad ghaṭasattvam ? yadapi cocyate--na, asatkāryatvasiddheḥ . evaṃ tarhi mṛdātmanaḥ kartavyatvābhāvād ghaṭā- kāleṣu mṛdādayaḥ vartamānāśca raktatvādayo vṛtta huṇḍādayaśca, te ca bhinnā apyabhinnāḥ svāṃ mūrtimanatiyartamānatvāditi bhedābhedārthameva dravyaśabdaṃ varṇayanti . paryāyaśabdaṃ sarvābhedabhedārthaṃ teṣveva trikālavartamānakālavartiṣu jātiṃ bhindantaṃ varṇayanti . tasmādubhayorubhayārthatvam . na kevalaṃ śabdārthakathanamātrādevobhayārthatvam . kiṃ tarhi ? vastusvarūpanirūpaṇamapi kriyate, tadyathā --mṛdātmānaṃ dravyārthapayāryārthaṃ varṇayantīti sambadhyate . ghaṭātmānaṃ ca dravyārthaparyāyārthaṃ ceti . tayoryathākramaṃ vyākhyā dravyaṃ hītyādi dravyārthasya yāvad dravyārthaghaṭo'tyantasanniti, ghaṭasyaiva pūrvottarāvasthā mṛdādivrīhibījādimūlādirbhavatīti prāgapi bhāvitārtham, paryāyastvityādi paryāyārthasya yāvadasanniti tadviparyayeṇa gatārtham . yathā ca ghaṭātmā mṛdapyevaṃ dravyārthaparyāyārthābhyām .

- [Previous: 7.93](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.7.93)
- [Next: 7.95](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.7.95)
- [Up: 7](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.7)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.570) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.7.94](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.7.94) · Pramāṇa
