<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.103 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 8.103

# Dvadasharanayacakra 8.103

Nyāyāgamānusāriṇī 8.103

- **Language:** Sanskrit

### [8.103](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.103)

eṣā ca sthāpanā nikṣepānuyogadvārāntargatārthe'bhihitā . tasmāt sthāpanayā nikṣepaḥ iti tṛtīyāsamāse sthāpanānikṣepaḥ ityasya vyākhyānārthamāha --sthāpanā sadbhāvāsadbhāvābhyāṃ vastu nikṣipati . sadbhāvenāsadbhāvena ca svātmani vastu sthāpayatītyarthaḥ . atadbhūtātmakaṃ vastu tadbhāvamākārātmānamāpādayati ātmānamātmanetyuktaṃ bhavati . kimiva ? yathā puruṣād nāmakarma, prāgamūrtātmā lakṣaṇataḥ sannātmā karmatvena mūrtātmanā parivartate ābhavati . tataśca nāmakarmaṇo devadattāditā, tasmādupāttāt karmaṇo nāraka-tairyagyona-devadattākhyamanuṣyatvāpattireṣa dṛṣṭāntaḥ . dārṣṭāntikaḥ tathā ca citrakarādirityādi . tadvyākhyā --tatrātmavadatathābhūtasya tathātvāpādanāt tadekatā citrakarmādidevadattasyeti, yathā jīva-karmaṇoranyonyātmāpattyā bhinnābhimatayorekatvāpattirākhyātā tathā citragatavarṇakādidevadattatvāpattirapītyarthaḥ . athavābhyupagacchāmo jīvakarmaṇorapi bhedam, eka eva jīvākhyo'rthaḥ pāriṇāmikajīvabhavyābhavyatvādibhāvāpattipariṇāmaḥ kṣāyopaśamikaudayikādipariṇāmaścaikadvitricaturindriyatiryaṅnārakādiḥ sarva eva devadattaḥ karmātmaikyāditi dṛṣṭāntaḥ . mahāśvetatvādidevadattākārābhedaścitre'pīti dārṣṭāntiko'rthaḥ . tad darśayati --yathā ca jīvatvādi pūrvarūpamityādi daṇḍako gatārthaḥ . athavā jīvasya karmapudgalānāmapi cābheda eva, kṣāyopaśamikaudayikādipṛthakpariṇāmābhāvādeka eva pāriṇāmiko bhāvaḥ, atastayorapi nāsti tatrātmavadatathābhūtasya tathātvāpādanāt tadekatā citrakarmādidevadattasya . yathā ca jīvatvādi pūrvarūpam... .... yathā ca jīvatvaṃ tatpūrvam... ...ākāratattvaikatvāt . yadi sthāpanayā citrādi sthāpyaṃ devadattoddeśena devadattasvarūpamāpadyate tathā devadatto'pi kasmānna citrādisvarūpamāpadyate . tathendratāmakṣādirāpadyate nākṣatāmindra ityatra ko viśeṣahetuḥ ? nanvasāvapi indranāmagotrakarmasthāpyatvāt sthāpanānikṣepātmakatāṃ nātivartate . ato yujyata evaitat, na na yujyate . athavā sthāpanāyā nikṣepaḥ sthāpanānikṣepaḥ . sthāpanā ākāro vastvātmā nikṣipyate svātmani ghaṭādiḥ kumbhakārādibhiḥ, mumukṣubhirātmā . tathendro'pīndrā- parasparato bhedo dharmābhedādityata āha --yathā ca jīvatvaṃ tatpūrvaṃ jīvapūrvaṃ pāriṇāmikena caitanyena sarvapariṇāmābhimukhenā'vyaktākāramasadbhāvasthāpanaṃ satataṃ tiṣṭhat sthāpyate tathā pudgalānāmapi varṇādipāriṇāmikā bhāvā asadbhāvasthāpanena mahāśveta-sindūrādivarṇakajātam, atastayorekatā, kasmāt ? ākāratattvaikatvāt buddhyā''kriyamāṇatvenābhedāt tatpariṇāmātmakatvāt tathā tathā sthānaniyamādabheda iti .

- [Previous: 8.102](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.102)
- [Next: 8.104](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.104)
- [Up: 8](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.698) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.103](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.103) · Pramāṇa
