Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 8.130

Nyāyāgamānusāriṇī 8.130

Language
Sanskrit

8.130

katham ? ityupapattipraśnaḥ . bheda-jātimadabhidhānapakṣeṣu doṣadṛṣṭerarthādāpannam anyāpohakṛcchrutiḥ ityanyāpohaṃ varṇayati śabdāntarārthāpohaṃ hi svārthe kurvatī śrutiḥ abhidhatte ityucyate ityanyāpoha- vādinoktam, arthau ca svasāmānyalakṣaṇāvuktau, nāto'nyat prameyamasti iti tato'nyatṛtīyārthāsambhavāt svārtha eva tāvadavadhāryaḥ, tāvacchabdasya kramārthatvādarthāntarasyāpyavadhārayiṣyamāṇatvāt, śabdāntarārthāpohamātroktau doṣo'sattvaprāptiḥ, tasmāt tāvatā'paritoṣāt svārthe kurvatī ityuktaḥ kaḥ svārthaḥ ? ucyate --svārthaḥ svalakṣaṇaḥ, anyato'nyaḥ svaḥ, ananyaḥ sa evetyarthaḥ pramāṇayorapi niyataviṣayāvadhṛteḥ pratyakṣaviṣayaḥ sa svārtha iti . sa ihetyādi . iha śabdārthe savikalpārthe sāmānyataḥ savikalparūpe'dhyāropāpavādātmani sa na sambhavati svārthaḥ pratyakṣaviṣayaḥ, svalakṣaṇamanirdeśyam pra॰ samu॰ 1 . 5, 2 . 2 ? ityuktatvāt pratyakṣaviṣayasya . syānmatam--pratyakṣādarthādanyo'sti svārtha iti cet, tanna ca tato'nyaḥ pratyakṣārthāt svārthaḥ . śabdāntarārthetyādi . anyāpohaḥ svārtho na bhavati, taddvayātiriktaśca tṛtīyo na kaścidanyo'sti, lakṣyadvitvāvadhāraṇāt tataśca pramāṇadvitvāvadhāraṇāt . tasmāt tṛtīyo'rtho'pi nāsti, kutaḥ svārthaḥ ? ityata āha --tiṣṭhatu tāvat svārthaḥ asattvādavicārya ityarthaḥ .

Linked texts (1)