<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.18 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 8.18

# Dvadasharanayacakra 8.18

Nyāyāgamānusāriṇī 8.18

- **Language:** Sanskrit

### [8.18](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.18)

syānmatam--śabdavyavahārānabhijñeṣvapyavyaktacetaneṣu vijñānotthāpitapravṛttisambhave vyabhicaratīti cet, na ityucyate, ye'pyavyaktacetanā ityādi . kṛmi-pipīlikādīnāṃ jaṅgamānāṃ vratatī-trapu-sīsakacitakarṇikādīnāṃ sthāvarāṇāṃ ca śabdābhyāsavāsanājanitāntarniviṣṭasvānurūpacaitanyāstitvaṃ pratijñāyate hitāhitapravṛttivyāvṛttivṛttatvāt kumbhakāravat, hitāhitayoḥ pravṛttivyāvṛttī nimittasaptamī sambandhaṣaṣṭhī vā, hitāhitapravṛttinivṛttyorvṛttatvāt, itthambhūtalakṣaṇā tṛtīyā vā hitāhitapravṛtti jñāpi tathopaśrūyate--savvajīvāṇaṃ pi ya ṇaṃ akkharasa aṇaṃtabhāgo ṇiccugghāḍita+o nandīsū॰ 42 . ato yathaiva kumbhakārakaraṇaśabdacetanāvaicitryavṛttitāratamyādhyāsanasamupahitarūpā ghaṭatā nāmnaḥ sākṣād bhavati tathā tathā, tathā tatprabhavameva kumbhakāraśarīramṛdādi śabdopayogātmayogavakratā'vakratādeḥ, rūpādimadarthaviracanātmakatvāt vyāvṛttibhyāṃ vṛttatvāt . stambhādyāśrayopasarpaṇaṃ hitapravṛttivṛttatvaṃ gartāgnyādibhayādanyato gamanamahitavyāvṛttivṛttatvaṃ ceti siddho heturvanaspatiṣvapi . kṛmyādīnāṃ tu trāsa-stambha-bhrānti-palāyita-gatāgatādikriyā bhayādyavinābhāvinyaḥ siddhā eva, ato hitāhitapravṛttivyāvṛttivṛttatā vidyate śabdānuviddhacaitanyāvinābhāvinī yathā kumbhakāre, tasmāt teṣūbhayeṣu sādhyate . suptadagdhādiṣu tu jaṅgameṣu vyaktameva pāṇiprasphoṭanādi kriyāliṅgam, tena vijñānamavinābhāvitvāt siddhameva, śabdānuviddhatvaṃ tu sādhyata iti . naitat svābhipretopapattibalādeva, kiṃ tarhi ? bhagavadarhadājñāpi tathopaśrūyate--savvajīvāṇaṃ pītyādi . akkharāṇakkharasutādibhedena śrutajñānaprarūpaṇāyāmekendriyādisvāmikamuktaṃ sūtre . tathā bhāṣye'pi--

- [Previous: 8.17](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.17)
- [Next: 8.19](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.19)
- [Up: 8](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.646) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.18](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.18) · Pramāṇa
