<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.24 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 8.24

# Dvadasharanayacakra 8.24

Nyāyāgamānusāriṇī 8.24

- **Language:** Sanskrit

### [8.24](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.24)

evaṃ hītyādi asya nyāyasya vyāptipradarśanam . evaṃ ca kṛtvā saṅketamātratvācchabdārthasambandhasya mukhyārthāḥ sarvadeśabhāṣā ityetadayatnasiddham ghaṭaḥ kuṭaḥ kumbhaḥ kṣīraṃ payaḥ pāli dugdham agnirāturaḥ kicu maṅgalaḥ ityādīnāṃ ca saṅketavaśādabhidhitsitaikārthavācitvaṃ siddham, niyatanirapekṣatvāt saṅketasya svopayogapratipādanasamarthatvācca teṣāṃ teṣāṃ śabdānāṃ ḍitthādivat . idamapyabhiyuktānāmata eva smaraṇamupapannam, nānyathā, yathā --anekārthā dhātava iti gatārthaṃ yāvad dṛśyatām . iti cetanācetanetyādi, anena prakāreṇa yaduktaṃ nāma taccetanācetanabhedasya kumbhakāra-ghaṭādeḥ pṛthivyādi-manuṣya-nārakatiryak-siddha-paramāṇu-kālākāśādeḥ samastasyāsya jagato bhāvakaṃ nāma samastaṃ jagad nāmno bhavati iti bhāvitam . tasmādeva ghaṭo bhavati, ghaṭasya dravyaṃ kāraṇam, ghaṭaṃ bhāvayati nāma, ghaṭasya tato nāma, ghaṭasya tato bhavanāt, mṛdvat . anayā yathā ghaṭo bhavati tathā nāmnā ghaṭo bhavati ghaṭakriyātmakatvaṃ vā bhāvakatvam . rūpādyupayogabhavanamantarniviṣṭaśabdānubaddhaṃ tacchabdātmakam . tasmānnāmadravyasyānupasarjanataiva . eṣa nāmadravyārthanayaḥ . asyāpi niyamaḥ . upasarjanatveneṣyate, na prādhānyena . arthārthatvācchabdaprayogasyārthaḥ pradhānam, na śabdaḥ . arthasyāpi jñānotpattinimittatvād jñānameva pradhānam . na hi nāmno ghaṭādi bhavati . tatastu śrotrābhighāta evotpadyate . tathā ca yadi nāmno ghaṭotpattau dravyatvaṃ syāt tato ghaṭārthino bhavatu ghaṭa iti prabravīran . tasmāt pravṛtti-nivṛttikāraṇamarthārthināṃ tadabhāvārthināṃ ca kṣāyopaśamiko bhavanāt, tato bhavati iti pratipāditatvāt siddho hetuḥ . yad yato bhavati tat tasya kāraṇaṃ dṛṣṭam, yathā mṛd mṛdo bhavato ghaṭasya kāraṇaṃ tathā nāma ghaṭasya kāraṇamityetamarthamupanayati --anayetyādi . yathā ghaṭasya mṛd dravyaṃ bhavati tathā nāmetyarthaḥ . ghaṭakriyātmakatvaṃ vā bhāvakatvaṃ nāmna iti vartate, śabdo dravyabhāvaṃ ghaṭakaraṇātmakatvāt pūrvoktāt pratipadyate, tasmād ghaṭaṃ bhāvayati nāma, nāmno ghaṭo bhavatītyarthaḥ .

- [Previous: 8.23](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.23)
- [Next: 8.25](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.25)
- [Up: 8](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.650) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.24](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.24) · Pramāṇa
