<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.66 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 8.66

# Dvadasharanayacakra 8.66

Nyāyāgamānusāriṇī 8.66

- **Language:** Sanskrit

### [8.66](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.66)

kathamiti cet, ucyate --so'yamityabhisambandhāditi ślokaḥ . yo'rthaḥ so'yaṃ śabdo ghaṭaḥ ityabhedopacārasambandhād yadā śabdasya rūpamarthainaikīkṛtaṃ bhavati tadā yathā indrakaḥ, candrakaḥ itīndracandrādyapratyakṣārthānabhijño'pi indra-candraśabdarūpāpannaṃ gopālādimarthaṃ pratyāyayan dṛśyate so'rthena ekībhūtaḥ śabda eva abhijalpaḥ ityucyate . evaṃ śabdārthayoḥ kṣīrodakavadapṛthagātmatvam . tayorapṛthagātmatve satyavyabhicāriṇi anyonyāvinābhāvitve'pi rūḍhivaśādeva kiñcid rūpaṃ prādhānyenāvatiṣṭhate śabdarūpamartharūpaṃ vā yathā laukikā arthapradhānāḥ śābdāḥ śabdapradhānā iti, tamarthaṃ pravibhāgena darśayati--saṃvyavahārakāle loke'rtharūpatāmiti śloko gatārthaḥ . agnimānaya ityukte loke dahanādilakṣaṇe'rthe sampratyayaḥ, na śabde . śāstre tu strībhyo ḍhak pā॰ 4 . 1 . 120 iti strīvācakeṣu sārtheṣu śabdeṣu, bhujo kauṭilye pā॰ dhā॰ 1418 ityevamādiṣu artheṣveva sampratyayaḥ . tadvyākhyā --darśanotprekṣābhyāmityādi . pradhānādidarśanena puruṣasya utprekṣayā vārthamabhidheyatvena upagṛhya pūrvoktacandrādivat sākāraṃ tatra nyagbhūtasvaśaktiḥ asvatantrīkṛtābhidhānasāmarthyaḥ buddhau pariplavamānaḥ ayamitthamanena śabdenocyata ityāntaro vijñāna- lakṣaṇaḥ śabdātmā śrutyantarasya bāhyasya dhvanyātmakasya pravṛttau hetuḥ utthāpakaḥ so'bhijalpālpo'bhidheyākāraparigrāhī bāhyācchabdādanya iti bhartṛharyādimatam . vasurātasya bhartṛharyupādhyāyasya mataṃ tu sa ca svarūpānugatamityādi, sa ca abhijalpaḥ svarūpānugatamartharūpamantaravibhāgena sanniveśayatīti .

- [Previous: 8.65](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.65)
- [Next: 8.67](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.67)
- [Up: 8](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.671) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.66](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.66) · Pramāṇa
