<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.91 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 8.91

# Dvadasharanayacakra 8.91

Nyāyāgamānusāriṇī 8.91

- **Language:** Sanskrit

### [8.91](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.91)

bāhyārthastu vyavasthitaḥ deśakālādibhinnaśabdaśatasaṅkule'pi ghaṭaśabdasya ūrdhvagrīvādye svābhidheye prayogāt avyatikīrṇaśca, niyataḥ pratipādane'vaśyavācyatvāt tenaiva śabdena sa eva iti tatraiva ca buddhyutpatteḥ . tasmād vyavasthitāvyatikīrṇaniyatatvebhyo bāhyo'rtho'nyaḥ rūpabhedācchabdāntarāt kalpitācca . tasmānna śabdo'rtharūpatāṃ pratipanno vartate . abhyupetyāpi rūḍherapṛthagātmatvapratipattimavyabhicārādanayoḥ pratipanno'pi svasambandhādeva sambandhasya dviṣṭhatvācchabdārthayorekībhāvagateḥ pratiniyato'bhidhānābhidheyasambandhaḥ pārthakyamantareṇa na bhavitumarhati ghaṭaśabdārthayorityuktam, ekīkaraṇasyānyathā'sambhavāt, ata āha --nānyathā uktavaditi . kiñcānyat, śāstre tūbhayarūpatvaṃ pravibhaktaṃ vivakṣayā vākyapa॰ 2 . 131 evameva ca darśanotprekṣābhyāmityādi śabdād bahirarthasiddhau ghaṭate . itarathā kiṃ darśanam ? kotprekṣā ?...kuto'bhijalpo heyaḥ . śrutyantarapravṛttiheturityetadapi tvatkalpitābhijalpe naivopapadyate . dhvaniḥ śabdārthābhyāṃ na pravartyeta akartṛbhyāṃ karaṇakarmabhyām . cetanātmatvāt tvātmā svatantraḥ kartā ityetadapyasmanmatamevānudhāvati . yastu prayuṅkte kuśalo viśeṣe pā॰ ma॰ bhā॰ ityādikrameṇa gośabdasya sāsnādimati sādhutvaṃ siddhe'rthe śabde sambandhe ca pṛthak, goṇyādāvasādhutvaṃ rūḍhitaḥ, arthaviśeṣavivakṣāyāṃ goṇyā āvavane sādhutvamityādi ca nānyathā ghaṭate . tasya ca sādhvasādhutvajñānasya prayojanaṃ dharmaniyamaḥ siddhe śabdārthasambandhe pā॰ vā॰ ityādiruktaḥ so'pi pṛthagarthasiddhiṃ sūcayati . lokenābhidheye'rthe śabdāḥ prayuktāḥ prayojanena vā, tatrārthasya pṛthak siddhau śabdasya ca tadviṣayasya dharmārthaḥ prayoganiyamaḥ sādhoḥ svārthaḥ śāstreṇa kriyate bhakṣyābhakṣyaniyamavaditi . tasmānnābhijalpo'rthaḥ .

- [Previous: 8.90](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.90)
- [Next: 8.92](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.92)
- [Up: 8](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.688) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.91](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.8.91) · Pramāṇa
