Dharmapariksha 1
Dharmaparīkṣā 1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.70 — 1 part
1.2
karmakṣayānantaramarthanīyaṃ viviktamātmānamavāpya pūtam
trailokyacūḍāmaṇayo 'bhavantye bhavantu muktā mama muktaye te
1.3
vacoṃśubhirbhavyamanaḥsarojaṃ nidrāṃ na yairbodhitameti bhūyaḥ
kurvantu doṣodayodinaste caryāmagahyāṃ mama sūrisūryāḥ
1.4
śarīrajānāmivaṃ bhaktikānāmanugrahārthaṃ pitaro dhanāni
yacchantiṃ śāstrāṇyupaseduṣāṃ ye te 'dhyāpakā me vidhunantuṃ duḥkham
1.5
kaṃdarthitāśeṣajagattrayaṃ ye vidārayante śamaśīlaśastraiḥ
kaṣāyaśatruṃ mama sādhuyodhāḥ kurvantu te siddhivadhūvaratvam
1.6
yasyāḥ prasādena vinītacetāṃ durlaṅghyaśāstrārṇavapārameti
sarasvatī me vidadhātu siddhiṃ sā cintitāṃ kāmadugheva dhenuḥ
1.7
stavairamībhirmama dhūyamānā naśyantu vighnāḥ kṣaṇataḥ samastāḥ
udvejayanto janatāṃ pravṛddhaiḥ sadyaḥ samīrairiva reṇupuñjāḥ
1.8
ānandayantaṃ sujanaṃ trilokīṃ guṇaiḥ khalaḥ kupyati vīkṣya duṣṭaḥ
kiṃ bhūṣayantaṃ kiraṇaistriyāmāṃ vilokya candraṃ grasate na rāhuḥ
1.9
śiṣṭāya duṣṭo viratāya kāmī nisargato jāgarukāya cauraḥ
dharmārthine kupyati pāpavṛttiḥ śūrāya bhīruḥ kavaye 'kaviśca
1.10
śaṅke bhujaṅgaiḥ piśunaiḥ kṛtāntaḥ parāpakārāya kṛtā vidhātrā
nirīkṣamāṇā janatāṃ sukhasthāmudvejayante kathamamyathāmī
1.11
ārādhyamāno'pi khalaḥ kavīndrairna vakrimāṇaṃ vijahāti duṣṭaḥ
paropatāpaprathanapravīṇaiḥ praploṣate vahnirupāsyamānaiḥ
1.12
ekena manye vihitā dalena sraṣṭrāmbudaikāṅgaśaśāṅkasantaḥ
vinā nimittaṃ parathopakāraṃ kiṃ kurvate 'mī satataṃ janānām
1.13
vidūyamāno'pi khalena sādhuḥ sadopakāraṃ kurute guṇaiḥ svaiḥ
niḥpīḍyamāno 'pi tuṣāraraśmau rāhuṃ na kiṃ prīṇayate sudhābhiḥ
1.14
tigmetarāṃśāviva śītalatvaṃ svabhāvatastigmarucīva tāpam
sādhau guṇaṃ vīkṣya khale ca doṣaṃ na toṣaroṣau janayanti santaḥ
1.15
dharmo gaṇeśena parīkṣito yaḥ kathaṃ parīkṣe tamahaṃ jaḍātmā
śakto hi yaṃ bhaṅktumibhādhirājaḥ sa bhajyate kiṃ śaśakena vṛkṣaḥ
1.16
prājñairmunīndrairvihitepraveśe mama praveśo 'sti jaḍasya dharme
muktāmaṇau kiṃ kuliśena viddhe pravartate 'ntaḥ śithilaṃ na sūtram
1.17
dvīpo 'tha jambūdrumacārucihnaḥ parisphuradratnavibhāsitāśaḥ
dvīpāntaraistyabhitaḥ suvṛttaścakrī kṣitīśairiva sevyamānaḥ
1.18
tadbhārataṃ kṣetramihosti bhavyaṃ himādrivārdhitrayamadhyavarti
āropitajyaṃ madanasya cāpaṃ jitvā śriyā yannijayā vibhāti
1.19
khaṇḍairakhaṇḍairjanayācanīyāṃ cakreśvarāṇāṃ yam̐dananyagamyaiḥ
āvaśyakaiḥ ṣaḍbhirivaiṃ pradatte lakṣmīṃ munīnāmanaghaṃ caritram
1.20
yajjāhnavīsindhukhaṃcāriśailairvibhajyamānaṃ bhavati sma ṣoḍhā2
tribhiḥ praśastetarakarmajālaṃ3 yogairivānakaviśeṣayuktaiḥ
1.21
tam̐trāsti śailo vijayārdhanāmā yathārthanāmā mahanīyadhāmā
pūrvāparāmbhoghitaṭāvagāhī gātraṃ sthitaḥ śeṣaiṃ iva prasārya
1.22
dīpro dvitīyaḥ parivardhamānairvirājate dhvastamahāndhakāraḥ
vinirgato yaiḥ kiraṇaiprarohairvibhidya dhātrīmiva tigmaraśmiḥ
1.23
vidyādharairuttaradakṣiṇe dve śreṇyāvabhūtāmiha sevyamāne
rekhe madasyeva kareṇubharturbhṛṅgairenekaiḥ śravaṇīyagītaiḥ
1.24
nabhaścarāṇāṃ nagarāṇi ṣaṣṭi śreṇyāṃ śrutajñā viduttarasyām
pañcāśataṃ tatra ca dakṣiṇasyāṃ manaścarāṇi prasaraddyutīnām
1.25
vicitrapatraiḥ kaṭakairupeto ratnairnidhānairavabhāsamānaḥ
nilimpavidyādharasevyapādo yaścakravartīva vibhāti tuṅgaḥ
1.26
akṛtrimā yatra jineśvarārcāḥ śrīsiddhakūṭasthajinālayasthāḥ
niṣevyamāṇāḥ kṣapayanti pāpaṃ hutāśanasyeva śikhāstuṣāram
1.27
āśvāsayante vacanairjanaughaṃ śrīcāraṇā yatra mumukṣuvaryāḥ
rajopahārodyatayaḥ payodā gambhīranādā iva vārivarṣaiḥ
1.28
śreṇyāmamutrorjāna dakṣiṇasyāṃ śrīvaijayantī nagarī prasiddhā
nijairjayantī nagarīṃ surāṇāṃ vibhāsamānairvividhairvimānaiḥ
1.29
manīṣiteprāptasamastabhogāḥ parasparapremaviṣaktacittāḥ
nirākulā bhogabhuvīva yasyāṃ sukhena kālaṃ gamayanti lokāḥ
1.30
sarvāṇi sārāṇi gṛhāṇi yasyāmānīya ramyāṇi niveśitāni
prajāsṛjā darśayituṃ samastaṃ saundaryamekasthamiva prajānām
1.31
devyo'ṅganābhistridaśā nabhogaiḥ2 śakrāḥ3 khagendrairbhavarnairvimānāḥ
yasyāṃ vyajīyanta nijaprabhābhiḥ sā śakyate4 varṇayituṃ kathaṃ pūḥ
1.32
nabhaścareśo jitaśatrunāmā svedhāmanirbhatsitaśatrudhāmā2
sudhāśipuryāmivai devarājastasyāmabhūdvajravirājihastaḥ
1.33
vācaṃyamo yaḥ paradoṣavāde na nyāyaśāstrārthavicārakārye
nirastahasto 'nyadhanāpahāre na darpitārātimadapramarde
1.34
andho 'nyanārīravalokituṃ yo na hṛdyarūpā1 jinanāthamūrtīḥ
niḥśaktikaḥ kartumavadyakṛtyaṃ2 na dharmakṛtyaṃ śivaśarmakāri
1.35
candraḥ kalaṅkī tapano 'titāpī jaḍoḥ payodhiḥ kaṭhinaḥ surādriḥ2
yato 'marendro 'jani gotrabhedī tato na te3 yasya samā babhūvuḥ
1.36
yaḥ pārthivo1 'pyuttamabodhadhārī sthirasvabhāvo 'jani pāvano2 'pi
kalānidhāno3 'pi nirastadoṣaḥ satyānurāgī4 vṛṣaivardhako 'pi
1.37
vivardhamānasmaravāyuvegā priyāpriyāsyājani vāyuvegā
jinendracandroditadharmavittvā vidyādharī sādhitabhūrividyā
1.38
striyāṃ kvacillocanahāri rūpaṃ śīlaṃ parasyāṃ budhavandanīyam
śīlaṃ ca rūpaṃ ca babhūva yasyāmananyalabhyaṃ mahanīyakāntyām
1.39
gaurīva śambhoḥ kamaleva viṣṇoḥ śikheva dīpasya dayeva sādhoḥ
jyotsneva candrasya vibheva bhānostasyāvibhaktājani sā mṛgākṣī
1.40
vidhāya tāṃ nūnamanūnakānti komaṃ vidhātā kṛtarakṣitāram
vilokamānaṃ sakalaṃ janaṃ tāṃ vivyādha bāṇaiḥ kathamamyathāsau 2
1.41
manoramā pallavitā karābhyāṃ phullekṣaṇābhyāṃ virarāja yasyāḥ
tāruṇyavallī phalitā stanābhyāṃ vigāhyamānā 1 taruṇākṣibhṛṅgaiḥ
1.42
raṃramyamāṇaḥ kuliśīve śacyā ratyeva kāmaḥ kamanīyakāyaḥ
tayā se sārdhaṃ nayati sma kālaṃ vicintitānantaralabdhabhogaḥ
1.43
tanvī 1 manovegamanindyavegaṃ niṣevyamāṇā khacareśvareṇa
sāsūt śokāpanudaṃ 2 tanūjaṃ mahodayaṃ nītirivārthanīyam
1.44
himāṃśumālīve hatāndhakāraḥ kalākalāpena viśuddhavṛttaḥ
dine dine 'sau vavṛdhe kumāraḥ samaṃ guṇaughena vinirmalena
1.45
jagrāha vidyā vasudhādhipānāṃ 1 buddhyā catasro 'pi viśuddhayāsau
samudrayoṣā 2 iva velayābdhirlakṣmīnivāsaḥ sthitimānagādhaḥ
1.46
munīndrapādāmbujacañcarīko 1 jinendravākyāmṛtapānapuṣṭaḥ
babhūva bālye 'pi mahānubhāvaḥ saddharmarāgī mahanīyabuddhiḥ 2
1.47
sadyo vaśīkartumanantasaukhyamakalmaṣāṃ siddhivadhūṃ samarthām
babhāra 1 yaḥ kṣāyikamarcanīyaṃ samyaktvaratnaṃ bhavavahnivari
1.48
priyāpurīnāthakhagendrasūnuḥ1 paraḥ sakhāsītpavanādivegaḥ
tasyārthakārī4 kṣatajāḍyavṛtteḥ5 samīraṇo 'gneriva vegaśālī
1.49
anyonyamunmucya mahāpratāpau sthātuṃ kṣamau naikamapi kṣaṇaṃ tau1
matau2 dinārkāviva sajjanānāṃ mārgaprakāśapravaṇāvabhūtām
1.50
durantamathyātvaviṣāvalīḍho jineśavaktrodgatatattvabāhyaḥ
kuhetudṛṣṭāntaviśeṣavādī priyāpurīnāthasuto 'bhavatsaḥ
1.51
mithyātvayuktaṃ1 tamavekṣamāṇo jineśadharme pratikūlavṛttim
mano'ntare2 mānasavega3bhavyastatārta śokena suduḥsahena
1.52
duḥkhe durante suhṛdaṃ patantaṃ mithyātvalīḍhaṃ vinivārayāmi
mitraṃ tamāhuḥ sudhiyo 'tra pathyaṃ1 yaḥ pāvane yojayate2 hi dharme
1.53
mithyātvamutsārya¹ kathaṃ mayoyaṃ³ niyojanīyo jinanāthadharme
manojavo⁴ no labhate sma nidrāṃ vicintayannevamaharniśaṃ saḥ
1.54
jinendracandrāyatanāni loke sa vandamāno bhramati sma nityam
na dharmakārye racayanti santaḥ kadācanālasyamanarthamūlam
1.55
nivarttamānasya¹ kadācanāsya prabandya sarvā jinapuṅgavārcāḥ
śrokṛtrimākṛtrimabhedabhinnā vimānamārge² skhalitaṃ³ vimānam
1.56
kiṃ vairiṇā me skhalitaṃ vimānaṃ maharddhibhājātha tapasvinedam
dadhyauviti vyākulacittavṛttirviniścalaṃ vokṣya vimānameṣaḥ
1.57
viboddhukāmaḥ¹ pratibandhahetuṃ² vilokamāno vasudhāmadhastāt
purākaragrāmavanādiramyaṃ sa mālavākhyaṃ viṣayaṃ dadarśa
1.58
madhyasthitomujjayinīṃ prasiddhāṃ tasyauḷuloke nagarīṃ gariṣṭhām
purandarasyeva purīmupetāṃ draṣṭuṃ dharitrīśriyamuttamarddhim
1.59
kṣitiṃ vibhidyojjvalaratnamūrdhnā nirīkṣituṃ nākamiva pravṛttaḥ
śālo yadīyaḥ śaśiraśmiśubhro vibhāti śeṣohirivāvilaṅghyaḥ
1.60
saṃpadyamānoddhṛtabhāvavakrā paṇyāṅganāmānasavṛttikalpā
alabhyamadhyā parikhā vireje samantato yatra suduṣpraveśā
1.61
abhraṃkaṣānekaviśālaśṛṅgā yatrocchalaccitramṛdaṅgaśabdāḥ
prāsādavaryā dhvajalolahastairnivārayantīva kalipraveśam
1.62
rāmā vidagdhā1 ramaṇīyarūpāḥ kaṭākṣavikṣepaśaraistudantyaḥ2
bhrūcārucāpāstaruṇaṃ3 janaughaṃ4 jayanti yasyāṃ5 dyunivāsiyoṣāḥ7
1.63
yadīyalakṣmīmavalokya yakṣā1 vrajanti lajjāṃ hṛdi durnivārām
mahānidhānādhipatitvagarvāḥ sā2 śakyate varṇayituṃ kathaṃ pūḥ
1.64
astyuttarasyāṃ diśi cāru tasyā1 mahāphalaiḥ sadbhirivāgaipūgaiḥ
udyānamuddyotitasarvadikkaṃ praprīṇitāśeṣaśarīrivargaḥ
1.65
sarvartubhirdarśitacitraceṣṭairvirodhamuktairavagāhyamānam1
yadindriyānandakarairanekaiḥ sattvairivābhātsumanobhirāptaiḥ
1.66
narāmaravyomacarairūpāsitaṃ mahāmuniṃ kevalabodhalocanam1
prarūḍhaghātidrumadāhapāvakaṃ bhavāmburāśiṃ tarituṃ taraṇḍakam3
1.67
mahocchrayaṃ1 sphāṭikamatra viṣṭaraṃ3 nijaṃ yaśaḥ puñjamivaikṣatām̐śritam
upāsyamānaṃ5 munibhirvibhāsvarairmarīcijālairiva śītaruociṣam8
1.68
ghanaṃ1 kalāpīva rajopahāriṇaṃ cirapravāsīva sahodaraṃ priyam
mudaṃ prapede bhuvanendravanditaṃ munīndramālokya khagendranandanaiḥ
1.69
1tato 'vatīryaiṣa vihāyasam̐ḥ kṛtī visāriratnadyutimaulibhūṣitaḥ
viveśa nākīva vanaṃ mahāmanā munikramāmbhojavilokanotsukaḥ
1.70
amitagativikalpairmūrdhavinyastahastairmanujadivijavargaiḥ sevyamānaṃ jinendram
yatinivahasametaṃ sa praṇamyorusattvo
munisadasi niviṣṭastatra saṃtuṣṭacittaḥ
1.70.p1
iti dharmaparīkṣāyām amitagatikṛtāyāṃ prathamaḥ paricchedaḥ ||1