Upadeshaprasada 12

Upadeśaprāsāda 12

Language: Sanskrit

12.1-2 — 4 parts

12.1

śithilāḥ saṃyame yoge, bhūtvā bhūyo'pramādinaḥ
bhavaṃti te praśasyāḥ syuryathā selaka sādhavaḥ

dhyāna ityādi dharmanā niyamavāḷo ane geruru raṃgelā vastrane dhāraṇa karanāra śuka
nāmano parivrājaka eka hajāra śiṣyo (tāpaso) sahita tyāṃ āvyo. teno
śauca mūlaka sāṃkhya dharma sāṃbhaḷīne sudarśane te grahaṇa karyo. ekadā vihāra karatāṃ
karatāṃ thāvaccāputra ācārya te nagaramāṃ padhāryā. te vāta sāṃbhaḷī sudarśane temanī
parīkṣā karavā māṭe tenī pāse āvīne pūchyuṃ ke- "tamāro śauca mūlaka dharma che
ke bījo dharma che?" sūrie kahyuṃ ke- "he śreṣṭhī! amāro vinayamūlaka dharma che. te
paṇa sādhu śrāvaka bhede karīne be prakārano che, ane bījā tenā kṣāṃtyādi daśa
prakāra che." ityādi vākyothī pratibodha pāmīne sudarśane śrāvakadharma grahaṇa karyo;
ane jīvādi tattvonuṃ svarūpa jāṇīne asthimajjāe jainadharma upara premavāḷo
thayo. anyadā teno pūrva guru śuka parivrājaka hajāra śiṣyo sahita te nagaramāṃ
āvyo. tyāṃ sudarśanane anya dharmamāṃ āsakta thayelo joine "are re! kayā
pākhaṃḍīthī tuṃ chetarāyo?" ema teṇe pūchyuṃ, eṭale śreṣṭhī bolyo ke- "mārā guru
cāra jñānane dhāraṇa karanārā thāvaccāputra nāmanā ācārya che te yahīṃja che, teṇe
mane vinayamūlaka dharma pamāḍyo che." pachī hajāra śiṣyone sāthe laine śuka parivrājaka te śreṣṭhīnī sāthe sūri pāse jaine praśno pūchavā lāgyo.
śuka-he bhagavan! tamāre yātrā, yāpanikā, avyābādhā ane prāsuka vihāra che?
sūri-he śuka! te sarva hamāre che.
śuka-he bhagavan! tamāre kai yātrā che?
sūri-he śuka! sādhuone jñānādhika traṇa ratna meḷavavāmāṃ yatna karavo, te yātrā
hoya che.
śuka-he bhagavan! tamāre yāpanā śī che?

12.1-2.2

sūri-he śuka! yāpanā be prakāranī hoya che. iṃdriya yāpanā ane noiṃdriya
yāpanā. temā śubha ane praśasta mārgane anusaravāthī pāṃca iṃdriyo saṃbaṃdhī yāpanā
amāre śubha che, ane krodhādi rahita aṃtaḥkaraṇa hovāthī noiṃdriya yāpanā paṇa
amāre praśasta che.
śuka-he bhagavan! tamane avyābādhā śīrīte che?
sūri-he śuka! vividha prakāranī vyādhio amane pīḍā karatī nathī, te avyābādhā che.
śuka-he ācārya! tamāre prāsuka vihāra śī rīte che?
sūri-strī, paśu ane napuṃsaka rahita vasatīmāṃ, jīva rahita sthāne, pāṭa pāṭalā
tathā vyādhigrasta jāṇīne teṇe kahyuṃ ke-" he guru ! mārī yānaśāḷāmāṃ nivāsa
karo. " eṭale sūri pāṃcaso śiṣyo sahita tyāṃ rahyā. pachī maṃḍuka rājāe gurunī
ājñā laine vaidya bolāvyo; teṇe auṣadha karavā māṃḍyuṃ. paraṃtu roganā mūla ucchedanane māṭe teṇe madyapāna karāvyuṃ, tethī sūri nīrogī thayā; paraṃtu rasalolupa thai
gayā. kahyuṃ che ke "abhakṣya evā madya pānādika vaḍe sādhu mūrchita, gṛddha, usanna vihārī, pāsattho, kuśiḷīo, pramādī ane saṃsakto thai jāya che. " gurunī evī
sthiti joine eka paṃthaka vinā bījā cāraso navāṇuṃ sādhuoe vicāra karyo ke
"guru to pramādī ane eka sthānanivāsī thai gayā che, tethī āpaṇe gurunī ājñā
laine vihāra karīe. " āma vicārīne teoe ājñā laine tyāṃthī vihāra karyo.
mātra eka paṃthaka muni temanī vaiyāvacca karavā rahyā.
anyadā cāturmāsanī caturdaśīne divase sūri atyaṃta madyapāna karīne
sutā hatā. te vakhate paṃthaka muni devasī pratikramaṇa karīne kārtika comāsīnā khāmaṇā khāmavā māṭe nidrā pāmelā gurunā pādamāṃ mastaka rākhīne

12.1-2.3

"abbhuṭhiohaṃ" ityādi bolavā lāgyā. te śabda sāṃbhaḷavāthī tathā potānā pagane
sparśa thavāthī gurunī nidrāno bhaṃga thayo tethī " mane koṇa jagāḍe che? " ema
bolatāṃ guru uṭhyā. tyāre paṃthaka vinayathī namra thainebolyā-"he svāmin ! mane dhikkāra
che ke cāturmāsīnā khāmaṇā māṭe meṃ āpane jagāḍyā. māṭe māro aparādha kṣamā karo."
ā pramāṇenā tenā vinaya bharelā vākyathī lajjā pāmīne selakācārya tenī anumodanā karavā lāgyā, ane pramādamāṃ āsakta thayelā potānī aneka prakāre niṃdā
karavā lāgyā-"arere ! meṃ rasamāṃ gṛddha thaine cāritraratnane malina karyuṃ; ā
śiṣyane dhanya che ke teṇe mane bāhyathī tathā abhyaṃtarathī ema banne prakāre jāgrata karyo.
aho ! huṃ kyāṃ ane ā śiṣya kyāṃ ? mārāmāṃ ane tenāmāṃ ghaṇuṃ aṃtara che. māro guru
to kharokharo eja che, kemake te paṃthake mane rastā upara āṇyo, māṭe teṇe "paṃthaka"
eṭale "mārga dekhāḍanāra" evaṃ potānuṃ nāma sārthaka karyuṃ. vaḷī nahīṃ vāṃdavā yogya
evā mane dvādaśāvartta vaṃdana pūrvaka vaṃdanā karī ane mārā doṣa jāṇatāṃ chatāṃ teṇe
gupta rākhyā. " ityādi tenī praśaṃsā karīne sūrie vicāryuṃ ke-" kāle maṃḍuka
rājānī rajā lai ahīṃthī vihāra karīne pharīthī nirmaḷa saṃyamane poḷuṃ." pachī
te pramāṇe karīne āloyaṇavaḍe potānā ātmānī śuddhi karī selaka guru ghaṇā
bhavya prāṇīone bodha pamāḍī chevaṭa pāṃcaso muni sahita siddhācaḷa upara padhāryā.
tyāṃ eka māsanuṃ anaśana karīne māsane aṃte paramānaṃdapadane pāmyā.
vyākhyāna 225 muṃ.
kārtikī pūrṇimānuṃ mahātmya.
yaḥ kuryāt kārtikīṃ rākāmatrārhaddhyānatatparaḥ

12.1-2.4

sa bhuktvā sarvasaukhyāni, nirvṛttaṃ labhate tataḥ

12.2

ekenāpyupavāsena kārtikā vimalācale
ṛṣistrībālahatyādi pātakānmucyate janaḥ

12.1-3

lākha gāmo āpīne draviḍe prabhu pāse dīkṣā grahaṇa karī. anyadā drāviḍa potānā
nānā bhāine adhika saṃpattivāḷo joine tenī unnati nahī sahana thavāthī tenā para
dveṣa karavā lāgyo. vālikhilla paṇa te vṛttāṃta jāṇīne moṭā bhāi para dveṣa dharavā
lāgyo. e rīte paraspara dveṣa thavāthī teo eka bī jānā rājya grahaṇa karavāmāṃ
utsuka thayā, ane parasparanā chaḷa jovā lāgyā. tevāmāṃ eka vakhata vālikhilla
drāviḍanā nagaramāṃ āvato hato, tyāre drāviḍe tene nagaramāṃ āvato aṭakāvyo.
tethī vālikhillane krodha caḍyo eṭale teṇe yuddha karavā māṭe potānuṃ sainya ekaṭhuṃ
karyuṃ. drāviḍa paṇa yuddhamāṭe taiyāra thai gayo. banne jaṇa sāmasāmā ālyā. bacce
pāṃca yojana yuddhabhūmi rākhīne baṃne jaṇāe senāno paḍāva nāṃkhyo. bannenā
sainyamāṃ daśa daśa lākha hāthī, ghoḍā ane ratho hatā, tathā daśa daśa kroḍa patti hatā
pachī niścaya karelā divase yuddha śaru karyuṃ. hāthīvāḷā hāthīvāḷā sāthe ane patti
patti sāthe evī rīte samāna yuddha thavā lāgyuṃ. ā pramāṇe niraṃtara yuddha karatāṃ sāta
māsa vyatīta thai gayā. temāṃ ekaṃdara daśa kroḍa subhaṭono nāśa thayo. tevāmāṃ varṣā
ṛtu āvavāthī yuddha baṃdha rākhīne ghāsa ane pāṃdaḍāṃnī jhuṃpaḍīo karīne tyāṃja rahyā.
anukrame varṣā ṛtu vyatīta thayo ane sarva dhānya tathā auṣadhio pākī
gai. te vakhate drāviḍa potānā parivāra sahita vananī samṛddhi ( śobhā ) jovā
māṭe nīkaḷyo. āgaḷa cālatāṃ potānā vimalamatti nāmanā pradhānanī preraṇāthī
koī tāpasanā āśramamāṃ gayo. tyāṃ jaṭā rupī mukuṭathī suśobhita, valkala vastrane
dhāraṇa karanāra ane paryaṃkāsane beṭhelā suvalgu nāmanā kulapatine dīṭhā. tenī
pharatā ghaṇā tāpaso beṭhelā hatā; ane tenī ākṛti śāṃta tathā dayāḷu jaṇātī
hatī. evā kulapatine joine drāviḍa rājāe tene praṇāma karyā. munie paṇa dhyāna
tajī dai rājāne āśīrvāināṃ vacanobaḍe harṣita karyā. pachī kulapati anugrahanī
buddhithī dharmadeśanā āpavā lāgyā-" he rājan ! ā saṃsāra rupī sāgara anaṃta
duḥkha rupī jaḷathī bharelo che, kāma krodhādika makaranā samūhathī te ati bhayaṃkara
che. temāṃ ākhā jagatane gaḷī javāmāṃ lālacu evo lobha rupī vaḍavānaḷa
rahelo che, ane temāṃ rahelā viṣayo rupī āvartamāṃ nimagna thayelā sura, asura ane
rājāo vigere koipaṇa prakāre temāṃthī nīkaḷī śakatā nathī. ā saṃsāramāṃ je
rājya pāmavuṃ te aṃte narakane āpanāruṃja che, māṭe he rājan ! tane evā narakarupī
anarthane āpanārā rājyanā lobhathī bhāinī sāthe mahā anarthakārī yuddha karavuṃ yogya
nathī. jeo eka khaṃḍa mātra pṛthvīṃnā lobhathī baṃdhu vigereno nāśa kare che te anaṃta
gaṃgājaḷamāṃ snāna karatāṃ, ane alpa kaṣāya tathā alpa nidrāvāḷā thaine japamāḷā vaḍe śrī yugādīśa prabhunuṃ smaraṇa karatā tathā paraspara dharmakathā karatā hatā.
e pramāṇe temaṇe eka lākha varṣa tyāṃja nirgamana karyo.
ekadā namivinami nāmanā vidyādhara rājarṣinā be pratiśiṣyo ākāśa
mārge tyāṃ ālyā. temane te sarve tāpasoe vāṃdīne pūchyuṃ ke-"tame kyāṃ jāo
cho ?" tyāre te banne munio temane dharmalābhanī āśiṣ āpīne bolyā ke"ame puṃḍarīka girinī yātrā karavā jaie chīe." tāpasoe pūchyuṃ ke-"te
girinuṃ mahātmya kevuṃ che ?" munie javāba āpyo keanaṃtā muktimāseduratra tīrthaprabhāvataḥ
setsyaṃti bahavo'pyatra śuddhacāritrabhūṣitāḥ

12.225

bhāvārtha-"ahīṃ (siddhācaḷa upara) tīrthanā prabhāvathī śuddha cāritrathī
śobhatā evā anaṃta jīvo mukti gayā che, ane haju paṇa ghaṇā jīvo ahīṃ siddhi
padane pāmaśe."
ā pramāṇe lākha varṣa sudhī kahīe topaṇa te tīrthanā mahimāno pāra āve
tema nathī. te tīrthamāṃ namivinami nāmanā munīṃdra be kroḍa munio sahita puṃḍarīka
gaṇadharanī jema phālguna śudī daśamīne divase mokṣe gayā che. pūrve śrīmān anaṃta
jñānaguṇanā bhaṃḍāra śrīṛṣabhadevanā gaṇadharo vigere kevaḷīnāṃ vacanathī ame sāṃbhaḷyuṃ
che ke-"āgāmi kāḷe ā tīrthe ghaṇā uttama puruṣo siddhipadane pāmaśe. śrī
rāmacaṃdra rājarṣi traṇa kroḍa muni sahita siddhine pāmaśe, ekāṇuṃ lākha munio
sahita nāradajī mukti pāmaśe, sāḍā āṭha kroḍa munio sahita sāṃba ane pradyumna
siddhine pāmaśe, vīśa kroḍa muni sahita pāṃḍavo siddhi pāmaśe, thāvaccāputra tathā
śuka ācārya vigere hajāra hajāra sādhuo sahita mukti pāmaśe, pāṃcaso sādhu
sahita selaka rājarṣi siddhine pāmaśe tathā śrīṛṣabhadeva svāmīnā śāsanamāṃ paṇa
asaṃkhya koṭī lakṣa sādhuo muktipadane pāmaśe. tethī kevaḷajñānī paṇa e tīrthanā
mahimānuṃ varṇana karavāne śaktimāna nathī." ityādi mahātmya sāṃbhaḷīne te sarve
tāpaso puṃḍarīka tīrthanī yātrā karavā utsuka thayā. eṭale te muninī sāthe te tarafa
bhūmimārge prayāṇa karyo. mārgamāṃ te vidyādhara muninā upadeśathī te sarve tāpasoe
mithyātvanī kriyāo choḍī dṛi loca karīne sādhudharma aṃgīkāra karyo. anukrame
dūrathī siddhācalane dṛṣṭibaḍe joine temane atyaṃta harṣa utpanna thayo. pachī tyāṃ
pahoṃcī, upara caḍīne śrī bharatacakrīnā banāvelā caityomāṃ yugādīśa prabhune teo
bhakti pūrvaka namyā. tyāra pachī māsakṣamaṇane aṃte te vidyādhara munioe temane
kahyuṃ ke-" he munio ! tamārā anaṃta kāḷathī saṃcaya karelāṃ pāpakarmoṃ ā
tīrthanī sevāvaḍe kṣaya pāmaśe, māṭe tamāre ahīṃja tapasaṃyamamāṃ tatpara thaine rahevuṃ. "
ema kahīne te banne muni tyāṃthī anyatra vihāra karī gayā.
pachī te drāviḍa, vālikhilla vigere daśa kroḍa sādhuo tyāṃja rahīne tapa
karavā lāgyā. anukrame eka mahinānī saṃlekhanā karīne te sarve kevaḷajñāna pāmī
mokṣe gayā. temanā putroe tyāṃ āvī temanā nirvāṇasthāne prāsādo karāvyā.
śrībharateśanā nirvāṇathī pūrva koṭī varṣoṃ gayā pachī drāviḍa vigere munionuṃ
nirvāṇa thayuṃ. kāḷanā krame karīne ā vṛttāṃta nahīṃ jāṇanārā mithyātvīo kārtikī
punamane divase mithyāmohathī śatruṃjayane choḍīne bījā seṃkaḍo kṣudra tīrthomāṃ
bhaṭake che.
" jeo saṃgha sahita śrīsiddhācaḷa upara jaine kārtika tathā caitra māsanī
pūrṇimā ne divase ādara pūrvaka dāna tathā tapa vigere kare che teo mokṣasukhane
bhogavanāra thāya che."
ityabdadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau paṃcadaśamastaṃbhasya
paṃcaviṃśatyadhikadviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ

Linked texts (1)

Upadeśaprāsāda — Lakṣmīvijayasūri 1761, Sanskrit