Pramāṇa · Search · About · API

Upadeshaprasada 14

Upadeśaprāsāda 14

Language
Sanskrit

Contents

14.1

dhāḍa pāḍanāra cha puruṣanuṃ dṛṣṭāṃta.
kiṇhāe jāi naraye, nīlāṇa thāvaro naro hoi
kāpotāi tiriyaṃ, pītāe māṇuso hoi

14.2

pamhāe devaloyaṃ, sukkāe jāi sāsayaṃ ṭhāṇaṃ
iya lesāṇa viyāro, ṇāyavvo bhavvajīvehiṃ

14.1-2

vyākhyāna 227 muṃ.
avimṛśya kāritā.
avimṛṣya kṛtaṃ kāryaṃ, paścāttāpāya jāyate
atrāmratarucchedādyā, dṛṣṭāṃtāḥ khacitā budhaiḥ

14.227.1

māṭeja thāya che. te upara āmra vṛkṣanā cheda karanāra vigerenā dṛṣṭāṃta paṃḍitoe kahelāṃ che.” te ā pramāṇepāṭalīpura nāmanā nagaramāṃ nivāsa karanāra dhanadatta nāmano śreṣṭhī
vepāra māṭe vahāṇamāṃ besī darīā raste cālyo. anukūla pavanane līdhe tvarāthī
vahāṇa cālyuṃ, ane madhya samudramāṃ āvyuṃ, teṭalāmā śreṣṭhīe ākāśamārge cālyā āvatā eka uttama popaṭane joyo. te popaṭanā mukhamāṃ eka
āmraphaḷa hatuṃ. śramita thai javāthī tene samudramāṃ paḍato joine śreṣṭhīe tenī
nīce eka vastra lāṃbuṃ karāvīne khalāsīo pāse tene jhīlāvī līdho, ane potānī
pāse maṃgaThemesાવી tene pāṇī tathā pavana nākhavāvaḍe svastha karyo. tyāra pachī śreṣṭhīe
tene bolāvyo, eṭale te mukhamāṃthī āmra phaḷane nīce mūkīne manuṣyavāṇīthī
bolyo ke-“ he sārthanā adhipati śreṣṭhī ! tame sarva prakāranā upakāramāṃ śreṣṭha evo
jīvitadāna rūpī upakāra mārāpara karīne mane jīvāḍyo che, eṭaluṃja nahīṃ paṇa
mārā aṃdha ane vṛddha mātapitāne paṇa tame jīvāḍyā che. to āvā moṭā
upakāra karanārā tamone huṃ kevī jātano pratiupakāra karūṃ ? to paṇa meṃ āṇele
ā āmraphaḷa tame svīkāro.” śreṣṭhīe kahyuṃ ke-“ ā phaḷa tāruṃ bhakṣa che ne tāre
khāvā lāyaka che, māṭe tuṃja khā, ane bījuṃ paṇa sākara, drākṣa vigere tane khāvā
āpu chu.” tyāre popaṭa bolyo ke-“ he śreṣṭhī ! ā phaḷanuṃ vṛttāṃta sāṃbhaḷo.
viṃdhyāṭavīmāṃ eka vṛkṣa upara popaṭanuṃ mithuna vase che teno huṃ putra chuṃ .te mārāṃ mātapitā anukrame vṛddhapaṇāthī jarākrāṃta thavāne līdhe āṃkhe joi śakatā nathī tethī huṃja

14.227.2

temane khāvānuṃ lāvīne āpuṃ chuṃ. te araṇyamāṃ eka divasa be munirāja padhāryā;
temaṇe co tarapha joine ekāṃta jaṇāyāthī paraspara āpramāṇe vāta karīke-‘samudranā
madhyamāṃ kapi nāmanā parvatanā śikhara upara niraṃtara phaḷatuṃ eka āmra vṛkṣa che, tenuṃ
eka paṇa phaḷa eka vāra je bhakṣaṇa kare tenā aṃgamāthī sarva vyādhio nāśa pāme
che, temaja akāḷa mṛtyu ke jarājīrṇapaṇuṃ tene prāpta thatuṃ nathī. ’ ā pramāṇe temanuṃ
vākya sāṃbhaḷīne meṃ vicāryuṃ ke-‘ muninuṃ vākya hameśāṃ satya ane hitakaraja
hoya che, tethī te vṛkṣanuṃ phaḷa lāvīne jo mārāṃ mātāpitāne āpuṃ to teo yuvāvasthāne pāmaśe.’ āvo vicāra karīne huṃ tyāṃ gayo, ane ā phaḷa lāvyo chuṃ; māṭe
he śreṣṭhī ! ā phaḷa tame grahaṇa karo, huṃ bījuṃ phaḷa lai āvīne mārā mābāpane
āpīśa. ” pachī śreṣṭhīe popaṭanā āgrahathī te phaḷa līdhuṃ, ane popaṭa tyāṃthī
ākāśamāṃ uḍī gayo.
pachī śreṣṭhīe vicāryuṃ ke-“jo ā phaḷa huṃ koi rājāne āpuṃ to tenāthī
ghaṇā jīvono upakāra thaśe huṃ khāiśa to paṇa śuṃ ! ane nahīṃ khāuṃ to paṇa
śuṃ ! '' ema vicārīne te āmra phaḷa teṇe sārī rīte sācavī rākhyuṃ. pachī keṭaleka
divase te vahāṇa koi kināre pahoṃcyuṃ. eṭale śreṣṭhī vahāṇamāṃthī utarīne bheṭa
laine rājā pāse gayo. rājānī pāse bheṭa mūkīne pachī te āmra phaḷa
paṇa āpyuṃ. te joine rājāe vismaya pūrvaka pūchyuṃ ke-“ he śreṣṭhī ! ā śātuṃ
phaḷa che ?” tyāre śreṣṭhīe rājāne te phaḷano samagra mahimā kahyo. tethī rājā atyaṃta
saṃtuṣṭa thayo ane tenuṃ saghaḷaṃ dāṇa māpha karyu. eṭale śreṣṭhī harṣa pāmīne potāne
sthānake gayo.

14.227.3

pachī rājāe phaḷa hāthamāṃ rākhīne vicāryuṃ ke-“ ā phaḷane huṃ ekaloja
khāiśa to tethī śuṃ adhika guṇa thaśe ! māṭe tene koi sārā kṣetramāṃ vavarāvuṃ to tenā
ghaṇāṃ phaḷo thaśe, ane tethī strī putrādika sarvane vṛddhāvasthārahita karī śakīśa.”
ema vicārīne rājāe koi sārā kṣetramāṃ te bīja vavarāvyuṃ; anukrame te āmra
vṛkṣa vṛddhi pāmyuṃ, ane tene puṣpa phaḷa vigere thayāṃ. tyāre rājāe tenā rakṣakone ghaṇuṃ
dhana āpīne kahyuṃ ke-“ ā vṛkṣanuṃ yatna pūrvaka rakṣaṇa karavuṃ.” ā pramāṇe rājānuṃ
vacana sāṃbhaḷīne te rakṣako rātridivasa tyāṃja rahevā lāgyā. eka divase daiva yoge
rātrimāṃ eka phaḷa potānī meḷe tuṭīne pṛthvīpara paḍyuṃ, pachī prātaḥkāle te pākelā
phaḷane paḍehuṃ joine rakṣakoe harṣa pūrvaka te lai tatkāla rājāne āpyuṃ. te vakhata
rājāe vicāryuṃ ke-“ ā navīna phaḷa prathama koi pātrane āpuṃ to ṭhīka. ” ema
dhārīne cāra vedanā jāṇanāra koi brāhmaṇane rājāe bhakti pūrvaka te phaḷa āpyuṃ
brāhmaṇa te phaḷa khāvāthī tatkāḷa mṛtyu pāmyo. te vṛttāṃta sāṃbhaḷīne rājā ati
kheda sahita bolyo ke-“ aho ! meṃ dharmabuddhithī brahmahatyā rūpa moṭhuṃ pāpa karyu.
kharekhara mane māravā māṭeja koi śatrueṃ prapaṃca karīne te phaḷa mokalyuṃ haśe. māṭe
ā viṣavṛkṣa poteja vāveluṃ ane prayatnathī pāḷeluṃ chatāṃ śīghratāthī chedī nakhāvūṃ ”
pachī tevo hukama thatāṃja rājapuruṣoe tīkṣṇa kuhāḍā vaḍe te uttama vṛkṣane
mūḷa sahita kāpīne bhūmi para pāḍī dīdhuṃ ane te samagra vṛkṣane pṛthvīmāṃ dāṭī dīdhuṃ.
pachī maragī ( vāi ), koḍha, raktapittādika asādhya vyādhithī pīḍāelā keṭalāka

14.227.4

loko jīvitathī kheda pāmyā satā te vṛkṣanuṃ chedana sāṃbhaḷīne tyāṃ āvyāḥ ane
sukhethī maraṇa thāya evā hetuthī te vṛkṣanā śeṣa rahelāṃ sukāṃ kāṣṭha ane kutsita
patrādika temaṇe khādhāṃ. tethī te sarve nīrogī tathā kāmadeva samāna rūpavāḷā thayā.
temane joine rājāe vismaya pāmīne rakṣakone bolāvone pūchyuṃ ke-“ tame mane
āpyuṃ hatuṃ te āmra phaḷa toḍīne lāvyā hatā ke pṛthvīpara paḍehuṃ līdhuṃ hatuṃ”? tyāre
ityabdadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau ṣoḍaśastaṃbhasya
saptaviṃśatyadhikādviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ

Linked texts (1)