Pramāṇa · Search · About · API

Upadeshaprasada 17

Upadeśaprāsāda 17

Language
Sanskrit

Contents

17.1

bhavitavyaviparyāsaṃ, matto'sau daśakaṃdharaḥ
karttuṃ samartho naivābhūt, sa śrīpūjyaiḥ prabodhitaḥ

17.1-2.1

vāḷato hato, megha tenā gharanuṃ pāṇī bharato hato, nava durgā devīo tenī āratī
utāratī hatī, khara nāmano daitya ghaṃṭā vagāḍato hato, nava graho śayyānuṃ rakṣaṇa
karatā hatā, kubera dhānyanāṃ bīja vāvato hato, varuṇa tene pāṇī sīṃcato hato,
yamarāja khetara kheḍato hato, sutī vakhate te prativāsudeva rāvaṇanuṃ vakṣasthaḷa daśamastakanā jemāṃ pratibiṃba paḍī rahyāṃ che evā hārathī śobhatuṃ hatuṃ, te rākṣasī
vidyāthī atyaṃta baḷavāna hato, jagatane tṛṇa samāna mānato hato, ane 'huṃ
ajara amara dhuṃ' evā garva vaḍe garviṣṭha thayelo hato."
ekadā eka naimittika [jośī] tyāṃ āvyo. te vidvad goṣṭhī karatāṃ
prasaṃgopāta bolyo ke-"sarva prāṇīone avaśya maraṇa hoya che, kemake maravuṃ te
tenī prakṛtija che, ane jīvavuṃ te vikṛti che.” tyāre rāvaṇa bolyo ke-"yama to
māro sevaka che, māṭe māruṃ maraṇa to nathī." naimittike kahyuṃ ke-"daśaratharājānā
putra lakṣmaṇanā hāthathī tamāruṃ avaśya maraṇa thaśe." te sāṃbhaḷīne rāvaṇe maṃtrī
sāmuṃ joyuṃ, eṭale maṃtrīo bolyā ke-"bhāvī mithyā thatuṃ nathī ema lokamāṃ
kahevāya che" tyāre rāvaṇa garva sahita bolyo ke-"are! bicārī kāgaḍī jevī
rāṃkaḍī bhavitavyatā koṇa che? uttama puruṣone to puruṣārtha ja pramāṇa che." te
sāṃbhaḷīne naimittika bolyo ke-"he rājan! ema bolaśo nahīṃ. sāṃbhaḷo! candrasthalanā rājānī putrī ratnasthalanā rājānā putra sāthe ājathī sātame divase paraṇaśe,
te bhāvī bhāvane mithyā karavānī jo tamārī śakti hoya, to tamārā maraṇa viṣenī
bhavitavyatā paṇa mithyā thāya." rāvaṇe kahyuṃ ke-'tenuṃ viśeṣa svarūpa kaho.' tyāre

17.1-2.2

naimittika bolyo ke-"ratnasthaḷa nāmanā nagaramāṃ ratnasena nāme rājā che. tene
bahoṃtera kaḷāmāṃ kuśaḷa, sarvottama rupa ane lāvaṇya paḍe indra samāna ratnadatta
nāmano putra che. ekadā rājāe putrane yogya rājakanyā śodhavā māṭe kumāranī
chabī vastra upara citrāvīne te chabī tathā kumāranī lagnapatrikā āpī cāra cāra
maṃtrīne cāre diśāmāṃ mokalyā. temāṃnā pūrva, paścima tathā dakṣiṇa diśāmāṃ gayelā
bāra maṃtrīo to nirāśa thaine pāchā ālyā; ane je maṃtrīo uttara diśāmāṃ
gayā hatā, teo pharatāṃ pharatāṃ gaṃgāne kāṃṭhe candrasthaḷa nāmanā nagaramāṃ ālyā.
tyāṃ candrasena nāme rājā che. tene cosaṭha kaḷāmāṃ pravīṇa ane divya svarūpavān
candrāvatī nāmanī kanyā che. te kanyāne joine maṃtrīoe rājāne kumāranuṃ svarūpa
batāvyuṃ ane janmapatrikā āpī. te kanyānī lagnapatrikā sāthe meḷavatāṃ āṭha vasā
prīti maḷī, eṭale rājāe potānī putrīne bolāvī, ane bannenī yogyatā jāṇīne
vivāha karyo. pachī jośī lokone bolāvīne lagnanuṃ muhūrtta pūchacuṃ.teoe vicārīne
samudra pāse pahoṃcī. tyāṃ khārā pāṇīnā prabhāvathī kumāranī viṣajanya mūrcchā kāṃika
ochī thai. sātame divase timaṃgalā rākṣasī peṭī laine gaṃgā ane samudranā
saṃgamasthāne āvī. tyāṃ kāṃṭhā para peṭīne mūkīne te jalakrīḍā karavā
lāgī. pachī ratnavatī peṭīnuṃ dvāra ughāḍīne kṣaṇavāra krīḍā karavā māṭe
bahāra nīkaḷī. tevāmāṃ teṇe pavanathī hālatī eka peṭīne tenī pāse āvatī
joi. eṭale tene najīka kheṃcī laine potāne hāthe ughāḍī, to temāṃ koi rājakumārane viṣamūrcchita sthitimāṃ joi potānī pāsenī viṣaharaṇa mudrikānuṃ

17.1-2.3

jaḷa tenā para chāṃṭyuṃ. tenāthī kumāra sacetana thayo, eṭale citramāṃ kumāranuṃ svarūpa
joyuṃ hatuṃ tenī samānatāthī teṇīe kumārane oḷakhyo ke "mane pitāe jene āpī
hatī teja ā ratnadatta kumāra- che.” ema jāṇīne teṇe harṣathī kumārane tenuṃ
vṛttāṃta pūchayuṃ, kumāre paṇa tenuṃ citra joyuṃ hatuṃ, tethī kumārīne oḷakhī. pachī
'āja ane ā samaye ja āpaṇā lagnanuṃ muhūrta niryāyuṃ hatuṃ' ema jāṇīne temaṇe
tyāṃ gāṃdharva lagna karyā. vananāṃ vṛkṣo parathī phaḷo līdhāṃ ane khādhāṃ. te vakhate
kāṃṭhe rahelāṃ pakṣīo gītagāna karī rahyāṃ hatāṃ. kumāre ābharaṇane māṭe tyāṃthī vividha prakāranāṃ ratno grahaṇa karyā. pachī bannenā vastranā cheḍā (cheḍā cheḍī)
bāṃdhīne teo kumārīvāḷī peṭīmāṃ peṭhā, ane peṭīnuṃ dvāra baṃdha karyu.
kṣaṇāṃtare timaṃgalā rākṣasī krīḍā karīne āvī, ane prathamanī
peṭheja mukhamāṃ peṭī rākhīne agādha jaḷamāṃ gai. pachī āṭhamo divasa thayo. eṭale
rāvaṇe naimittikane kahyuṃ ke- " meṃ avaśya thavānuṃ pāṇigrahaṇa mithyā karyu.” tyāre
naimittika bolyo ke-"he rājā ! te bannenāṃ lagna thai gayāṃ.” te sāṃbhaḷīne
rājāe te rākṣasīne bolāvīne pūchyuṃ ke- "tārā mukhamāṃ dhāraṇa karelī peṭī che ke
nahī ?” rākṣasīe kahyuṃ ke— "tenī teja sthitimāṃ che.” pachī rāvaṇe peṭī
maṃgāvīne ughaḍāvī, to temāṃthī navī paraṇelī kanyā potānā patine āgaḷa
karīne cheḍācheḍī sahita bahāra nīkaḷī. te joine sarva loka āścarya pāmyā.
pachī “temano vivāha śī rīte thayo ?” evaṃ rājāe naimittikane pūchyuṃ, eṭale
teṇe sarva vṛttāṃta kahyo. te sāṃbhaḷīne rāvaṇe "bhāvīno nāśa thato nathī" ema

17.1-2.4

niścaya karīne potānuṃ maraṇa aṃgīkāra karyu. pachī kumāra tathā kumārīno satkāra
karīne rāvaṇe rajā āpī, eṭale teo potāne sthānake gayā.
eka divasa rāvaṇe municaṃdra nāmanā ācāryane vāṃdīne pūchayuṃ ke- "he
bhagavan ! koi paṇa niyatine vyartha karavāmāṃ samartha sāṃbhaḷyo ke joyo che ?"
gurue kahyuṃ ke-“he rājā ! e ekavādīno mata che. teo kahe che keprāptavyo niyatibalāśrayeṇa yo'rthaḥ
so'vaśyaṃ bhavati nṛṇāṃ śubho'śubho vā
bhūtānāṃ mahati kṛte'pi hi prayatne
nābhāvyaṃ bhavati na bhāvino'sti nāśaḥ

17.1-3

karmaṇo hi pradhānatvaṃ, kiṃ kurvanti śubhā grahāḥ
vasiṣṭhadattalagno'pi, rāmaḥ pravrājito vane

17.2

naivākṛtiḥ phalati naiva kulaṃ na śīlaṃ
vidyāpi naiva na ca janmakṛtāpi sevā
karmāṇi pūrvatapasā kila saṃcitāni
kāle phalanti puruṣasya yathaiva vṛkṣāḥ

17.3

vaidyā vadanti kaphapittamarudvikāraṃ
naimittikā grahakṛtaṃ pravadanti doṣam
bhūtopasargamatha maṃtravido vadaṃti
karmaiva śuddhamatayo yatayo gṛṇanti

17.4

vidhirvidhātā niyatiḥ svabhāvaḥ
kālo grahāśceśvarakarmadevaḥ
bhāgyāni puṇyāni yamaḥ kṛtāṃtaḥ
paryāyanāmāni purākṛtasya

17.5

yathā dhenusahasreṣu, vatso viṃdati mātaram
evaṃ pūrvakṛtaṃ karma, karttāramanudhāvati

17.6

yathā chāyātapau nityaṃ, susaṃbaddhau parasparam
evaṃ karma ca kartā ca, saṃśliṣṭāvitaretaram

17.7

na yathaikena hastena, tālikā saṃprapadyate
tathodyamaparityaktaṃ na phalaṃ karmaṇaḥ smṛtam

17.8

paśya karmavaśātprāptaṃ, bhojyakāle ca bhojanam
hastodyamaṃ vinā vaktre, praviśenna kathaṃcana

Linked texts (5)