Upadeshaprasada 27

Upadeśaprāsāda 27

Language: Sanskrit

27.1-3 — 5 parts

27.1

badhyaṃ yadyena krodhena, vacasā pūrvajanmani
rudbhivedyata'vaśyaṃ, tatkarmeha śarīribhiḥ

27.1-2

āpannimittadṛṣṭāpi, jīvitāṃtavidhāyinī
śāṃtā puruṣakāreṇa, jñānagarbhasya maṃtriṇaḥ

bolyo ke-' he mitra ! tu jāya che, paṇa jo hūṃ tane āpatti prāpta thayānuṃ sāṃbhaḷīśa
to mārā prāṇa nāśa pāmaśe. ' mitrānaṃda bolyo ke--" jo huṃ ve māsamāṃ pācho na
āvuṃ to mitra nathī ema jāṇaje. " ā pramāṇe tene dhairya āpīne mitrānaṃda
sopārakapura pahoṃcyo ane uttama veṣa dhāraṇa karīne te kārīgarane ghera gayo. kārīgare teno satkāra karī āvavānuṃ kāraṇa pūchyuṃ, tyāre mitrānaṃde kahyuṃ ke-"māre
eka devaḷa baṃdhāvavānī icchā che paraṃtu koi paṇa ṭhekāṇe tamāruṃ bāṃdheluṃ devaḷa hoya
to dekhāḍo. " kārīgara bolyo ke-' pāṭalīputramāṃ meṃ mārā hāthathī eka prāsāda
karyo che, te tame joyo che ? " mitrānaṃde kahyuṃ ke-" hā joyo che, paṇa te
prāsādamāṃ eka putaḷī che, tenuṃ rūpa tame tamārī buddhikalpanāthī karyaṃ che ? ke evaṃ
rūpa sākṣāt koi ṭhekāṇe joine karyaṃ che ? " kārīgare kahyuṃ ke-" avantī nagarīnā rājānī putrī ratnamaṃjarīnuṃ svarūpa joine te putaḷī meṃ karī che. " tyāre
mitrānaṃde tene kahyuṃ ke--" ṭhīka tyāre huṃ sāruṃ muhūrta joine tamārī pāse āvīśa,
tame taiyāra thai rahejo. " ema kahīne te avantī nagarīe gayo
vaṃśa upara dṛṣṭī vaḍe triśūlanī ākṛti karī. pachī tyāṃthī nīkaḷī ajñāne ghera
gayo. rājakumārī tenā guṇothī ākṣipta thai manī vicāravā lāgī ke- "kharekhara
kārya nahīṃ" ityādi vicāra karatāṃ te pāchalī rāte nidrāvaśa thai.
have prātaḥkāle mitrānaṃda rājā pāse jaine phariyāda karī ke-"he rājā'
akhaṃḍita ājñāvāḷā āpa rājya karatāṃ chatāṃ amuka śreṣṭhī māruṃ māgaga dhana
āpato nathī āpa to lokapāla cho. tethī tevā duṣṭano nigraha karavo joie.''

27.1-3.2

te sāṃbhaḷīne rājāe potānā sīpāio mokalī te śreṣṭhīne bolāvyo. te śreṣṭhīe
badho vyatikara jāṇyo. eṭale rājasabhāmā āvatāṃja prathama mitrānaṃdane tenuṃ bākī
rahelu dravya āpīne praṇāma pūrvaka rājāne kahyuṃ ke-"pitānī pāchaḷanā lokācāramāṃ
saṃbhāḷāthī tathā pitānā virahanā
sonāmahora veśyānī mātāne āpī. tethī harṣa pāmīne te akkāe potānī
putrī ke je rājāṃnī veśyā hatī tene kahyuṃ ke- "he putrī! ā yuvakanī uttama sevā
bajāvaje." pachī rātre sarva bhogasāmagrī taiyāra karī śṛṃgāra sajīne veśyā śayanagṛhamāṃ āvī. te vakhate mitrānaṃde vicāryuṃ ke- "viṣayamāṃ āsakta thayelā manuṣyonāṃ kārya siddha thatāṃ nathī." ema niścaya karīne te veśyā pratye bolyo ke"he kalyāṇī! eka pāṭalo lāva, jethī huṃ iṣṭa devanuṃ smaraṇa karūṃ." eṭale te
tarataja eka suvarṇano pāṭalo lāvī. tenā para mitrānaṃda padmāsana vāḷīne beṭho. tenī
sāme rahīne veśyāe aneka hāvabhāva karyā; paraṃtu tenuṃ mana calita thayuṃ nahīṃ. ākhī
rātri eja pramāṇe nirgamana karīne prabhāte tyāṃthī nīkaḷī bīje sthāne gayo. bījī
rātri paṇa teṇe teja pramāṇe nirgamana karī. te vṛttāṃta sāṃbhaḷīne akkāe tene kahyuṃ
ke-" he bhadra ! ā mārī putrī rājāone paṇa durlabha che chatāṃ tuṃ tenī kema avagaṇanā kare che ?" mitrānaṃda bolyo ke-" samaya āve huṃ sarva karīśa;
paraṃtu huṃ tane pūṃchuṃ chuṃ ke- "rājagṛhamāṃ tāro praveśa che ke nahīṃ ?"
aṃkāe javāba āpyo ke-"ā, mārī putrī rājānī cāmaradhāriṇī che, ane

27.1-3.3

rājānī putrī madanamaṃjarī mārī putrīnī sakhī che." te sāṃbhaḷī mitrānaṃde rājaveśyāne kahyuṃ ke-"he bhadre! tuṃ āje ratnamaṃjarīne kaheje ke-"he sakhī ! jenā guṇano
samūha teṃ sāṃbhaḷyo che, ane tethī rāga utpanna thavāne līdhe teṃ jenā para patra likhyo
hato te amaradattano mitra ahrīṃ āvyo che." pachī te veśyāe ratnamaṃjarī pāse
jaine kahyuṃ ke-"heṃ sakhī ! āje huṃ tārā priyanā samācāra kahevā āvī chuṃ."
tyāre te hasīne vismaya pūrvaka bolī ke-"koṇa māro priya che ?" tyāre te veśyāe
samagra samācāra kahyā. te sāṃbhaḷīne rājaputrīe vicāryuṃ ke-"kharekhara ā koī
alaukika dhūrta hovo joie; kemake āja sudhī māro koi paṇa priya nathī. paraṃtu
jeṇe āvuṃ kapaṭajāḷa racyuṃ che tene dṛṣṭie to jovo joie." ema vicārīne teṇe
veśyāne kahyuṃ ke-"he sakhī ! mārā priyano saṃdeśo lāvanāra te māṇasane mārā
priyanā patra sahita āje ā bārīne raste ahrīṃ lāvaje." te veśyāe ghera āvīne
sarva vṛttāṃta mitrānaṃdane kahyo. pachī te rātre akkāe batāvelā rastāvaḍe sāta killātuṃ
ullaṃghana karīne te rājakanyānā nivāsagṛhamāṃ gayo. akkāe potānī putrī
pāse tenā dhairyanī praśaṃsā karī. ahrīṃ rājaputrī tenuṃ dhairya, priyanā patramāṃhenuṃ lekhana
cāturya, temaja tenuṃ rūpa, lāvaṇya ane vacanakaḷānuṃ kauśalya joine jāṇe staṃbhita
thai gai hoya tema eka akṣara paṇa bolyā vinā sthira thai gai. te vakhate mitrānaṃde
hiṃmata karīne teṇīnā hāthamāṃthī rājānā nāmavāḷaṃ kaḍūṃ kāḍhī līdhuṃ, ane teṇīnī
jaṃghā upara charī vaḍe triśūlanī ākṛti karī, pachī tyāṃthī nīkaḷī akāne ghera

27.1-3.4

gayo. rājakumārī tenā guṇothī ākṣipta thai satī vicāravā lāgī ke-“kharekhara
kayuṃ nahīṃ.” ityādi vicāra karatāṃ te pāchalī rāte nidrāvaśa thai.
have prātaḥkāle mitrānaṃde rājā pāse jaine phariyāda karī ke-“he rājā !
akhaṃḍita ājñāvāḷā āpa rājya karatāṃ chatāṃ amuka śreṣṭhī māruṃ māgaṇuṃ dhana
āpato nathī. āpa to lokapāḷa cho, tethī tevā duṣṭano nigraha karavo joie.”
te sāṃbhaḷīne rājāe potānā sīpāio mokalī te śreṣṭhīne bolāvyo te śreṣṭhīe
badho vyatikara jāṇyo, eṭale rājasabhāmā āvatāṃ'ja prathama mitrānaṃdane tenuṃ bākī
raheluṃ dravya āpīne praṇāma pūrvaka rājāne kāṃ ke-“pitānī pāchaḷanā lokācāramāṃ
guṃthāvāthī tathā pitānā virahanā śokathī dhana āpavāmāṃ vilaṃba thayo hato. ”
rājāe tenī vāta satya mānīne tene rajā āpī. pachī rājāe mitrānaṃdane
pūchayuṃ ke-“teṃ rātre mṛtakanuṃ rakṣaṇa śī rīte kayuṃ ?” te bolyo ke-“ he rājā !
te rātribhūūta, vetāḷa, rākṣasa, śākinī, vyaṃtara vigere aneka prakāranāṃ śastro
sahita āvyā hatā; teonī sāthe meṃ rātrinā traṇa pahora sudhī ghaṇuṃ yuddha kayuṃ.
chevaṭe te sarva gurue āpelā maṃtranā baḷathī nāsī gayā. pachī cothe pahare koi
eka apsarā jevī strī mārī pāse āvī. teṇe divya vastra dhāraṇa kayāṃ hatāṃ,
vividha prakāranāṃ ābhūṣaṇathī śobhita hatī, keśa chūṭā mukelā hovāthī bhayaṃkara
lāgatī hatī. mukhamāṃthī agninī jvāḷā kāḍhatī hatī ane hāthamāṃ kartarīkā
rākhelī hatī. te strīe mane kahuṃ ke-“ he duṣṭa ! āje taneja khāi jaiśa. ”
meṃ tene joine vicāryaṃ ke-“loko kahetā hatā te mārī, kharekhara āja che.” tethī

27.1-3.5

huṃ tenī sāthe bhayaṃkara yuddha karavā lāgyo ane camatkārathī teno hātha maraḍīne
tenā hāthamāṃthī suvarṇanuṃ kaṃkaṇa kāḍhī līdhuṃ. chevaṭe te nāsavā lāgī eṭale meṃ
tenī jamaṇī jaṃghāmā charī vaḍe triśūḷanuṃ cinha kayuṃ.” ā pramāṇe sāṃbhaḷavāthī
rājā āścarya pāmīne bolyo ke-“teṃ mārīnā hāthamāṃthī kheṃcī līdheluṃ
kaḍaṃu batāva. ” mitrānaṃde te kaḍaṃu batāvyaṃu, eṭale rājā potānuṃ nāmāṃkita kaḍaṃu
joine vicāra karavā lāgyo ke-“aho ! śuṃ mārīja kanyā marakī ṭharī ?
kemake ā bhūṣaṇa tenuṃ che. ” ema vicārīne tenī khātrī karavā māṭe
śaucanuṃ miṣa karīne rājā mahelamāṃ gayo. jaine jue che to kanyā sutelī hatī,
tenā hāthamāṃ kaṃkaṇa nahotuṃ, ane jaghā para karelāṃ cinha upara lūgaḍāno pāṭo
bāṃdhelo hato te joine rājā jāṇe vajrathī haṇāyo hoya tevo thayo, ane bolyo
aṃdho narapateścittaṃ, vyākhyānaṃ mahilā jalam
tatraitāmahi gacchaṃti, nīyaṃte yatra śiṣyate

27.1-4

• praveśa karavānī taiyārī karato hato, tevāmāṃ kākatālīya nyāyanī jema mitrānaṃda
ane ratnamaṃjarī āvīne tene maḷyā. teja vakhate teja citānā agninī tathā
puranā lokonī sākṣīe tenī sāthe pāṇigrahaṇa karyuṃ. nagaranā loko te strīnā
svarūpanī, mitrānaṃdanā dhairyanī ane amaradattanā bhāgyanī praśaṃsā karavā lāgyā.
have teja samaye te nagarano rājā aputrīo maraṇa pāmyo; tethī bījo
rājā mukarara karavā māṭe pradhānoe maḷīne paṃcedivya karyā. teṇe pharatāṃ pharatāṃ
nagara bahāra āvīne amaradattanā upara kaḷaśa ḍhoḷyo, tethī tene moṭā utsava pūrvaka
rājyano svāmī karyo. pachī teṇe mitrane maṃtrīpada āpyuṃ, ane ratnasārane nagaraśeṭha banāvyo. ā pramāṇe te akhaṃḍita ājñāthī rājya calāvavā lāgyo.
mitrānaṃda rājyakāryamāṃ guṃthāyo hato, to paṇa tene śabanuṃ vacana kadi paṇa
vismaraṇa thatuṃ nahotuṃ, tethī teṇe amaradatta rājāne kahyuṃ ke- "āpaṇuṃ nagara ahīṃthī
najīka che, tethī māruṃ mana ghaṇuṃ duḥkhī rahyā kare che, māṭe mane dūra deśa javānī
rajā āpo. " rājāe kahyu ke-" he mitra ! jo ema che, to āpaṇā nokarone
sāthe laine vasaṃtapure jā, paraṃtu hameśāṃ kuśaḷa samācāra mokalyā karaje. " pachī
mitrānaṃde śubha divase tyāṃthī prayāṇa karyu. tenā javāthī tenā viyoge karīne pīḍā
pāmato rājā tenā kuśaḷa samācāra niraṃtara icchato hato, paṇa ghaṇā divaso gayā
chatāṃ tenuṃ kāṃi paṇa vṛttāṃta tenā jāṇavāmāṃ āvyuṃ nahīṃ. tethī gabharāyelā
citte teṇe rāṇīne kahyuṃ ke-" are mitrānaṃdanī kāṃi paṇa vārtā saṃbhaḷātī nathī. "
rāṇī bolī ke-"he prāṇanātha ! jñānī guru vinā saṃśaya nāśa pāmato nathī. "
anyadā vanapāḷe āvīne rājāne vinaṃtī karī ke- " he svāmī ! āje āpanā
udyānamāṃ jñānabhānu nāmanā gurumahārāja padhāryā che. " te sāṃbhaḷīne rājāe
vanapāḷane vadhāmaṇī āpī, ane rāṇīne sāthe laine moṭā utsava pūrvaka te guru pāse
gayo; gurune vāṃdīne yogya āsane beṭho. gurue aneka janoe pūchelā saṃśayanā
khulāsā āpyā, te sāṃbhaḷīne rājāe pratyakṣa jñānavāḷā gurune potānā mitranī
hakīkata pūchī, tethī gurue kahyuṃ ke- " he rājan ! tāro mitra ahīṃthī cālīne
ghaṇe dūra pahoṃcyā pachī eka parvatanī pāse nadīne kāṃṭhe paḍāva karīne rahyo hato,
ane tārā sevako jamavāmāṃ rokāyā hatā, te vakhate ociṃtī coranī dhāḍa
paḍī, teoe tārā sarva sevakono parājaya karyo, ane mitrānaṃda ekalo tyāṃthī
nāsī gayo. te koika vaṭa vṛkṣanī nīce suto hato, tevāmāṃ sarpe tene ḍasyo.
te samaye koi tapasvī tyāṃ āvyā teṇe tenuṃ viṣa utāryuṃ. tyāṃthī mitrānaṃda tārī
yatra vā tatra vā yātu, yadvā tadvā karotyasau
tathāpi mucyate prāṇī, na pūrvakṛtakarmaṇaḥ

Linked texts (1)

Upadeśaprāsāda — Lakṣmīvijayasūri 1761, Sanskrit

Upadeshaprasada 27

Contents

27.1

27.1-2

27.1-3.1

27.1-3.2

27.1-3.3

27.1-3.4

27.1-3.5

27.1-4

27.1-5

27.1-6

27.241

Linked texts (1)