Upadeshaprasada 28

Upadeśaprāsāda 28

Language: Sanskrit

28.242 — 4 parts

28.1

mānatyāgānmahaujasvī, tattvajñānī sudakṣatām
dadhan dadhau mahajjñānaṃ, bāhubalimunīśvaraḥ

28.1-2

saṃbujjhaha kiṃ na bujjhaha, saṃbohi khalu yacca dullahā
no huvaṇaṃ maṃti rāio, no sulahaṃ puṇaravi jīviaṃ

ityādi bhagavānanī deśanā sāṃbhaḷīne te aṭhṭhāṇuṃ bhāioe prabhunī pāse dīkṣā
grahaṇa karī. pachī temanāṃ rājya bharata cakrīe svādhīna karī līdhāṃ. ekadā āyudhaśāḷānā rakṣakai āvīne cakrīne vijñapti karī ke-“he svāmī ! tame jyāṃ sudhī bāhubaḷīne jīta bahubalīne jīta nathī, tyāṃ sudhī cha khaṃḍa pṛthvī paṇa jītī nathī ema samajajo. kemake
cakraratna haju āyudhaśāḷāmāṃ praveśa karatuṃ nathī.” ā pramāṇe sāṃbhaḷīne cakrīe
takṣaśilā nagarīe eka vācāḷa dūtane mokalyo. te dūta thoḍā divasamāṃ bāhubaḷīnā deśamāṃ pahocyo. tyāṃ bahalīdeśamāṃ gāme gāme ane nagare nagare ghaṇā lokonāṃ
mukhathī bāhubaḷīnā yaśatuṃ śravaṇa karato te takṣaśilāe āvyo. te suvega nāmanā
dūtane pratihāre bāhubaḷīnī ājñāthī suvarṇanā varṇa jevī sabhāmāṃ praveśa karāvyo.
bāhubaḷīe potānā baṃdhunā tathā tenā deśanagarādinā kuśaḷa samācāra pūchyā. te
kahī rahyā pachī dūta bolyo ke-“he rājā ! tamane maḷavāne utsuka thayelā tamārā
moṭā bhāie tamane bolāvavā māṭe mane mokalyo che. māṭe eka vāra tyāṃ āvī
tamārā bhāine namī tenī ājñā mastaka para caḍāvīne pachī ahīṃ pāchā āvajo.
kemake loko apavāda āpe che ke bharata rājāno bhāi paṇa tenī ājñā mānato
nathī, to bharatatuṃ parākrama akiṃcitkara che'. māṭe lokāpavādane dūra karavā sāru
tame tenī pāse āvo. nahī to tamane rājyano paṇa saṃśaya thaśe.” kahyu che ke -
karālagaralaḥ sarpaḥ, pāvakaḥ pavanodhdhuraḥ
prabhuḥ prauḍhapratāpaśca, viśvāsyā na trayo'pyamī

28.242.1

bhāvārtha-“bhayaṃkara viṣavāḷo sarpa, pavanathī uddhata thayelo agni ane prauḍha
pratāpī rājā-e traṇe viśvāsa karavā lāyaka nathī.”
vaḷī he rājā ! devatāo paṇa jenī sevā kare che tevā tamārā baṃdhunī sevā
karatāṃ tamāruṃ kāṃi hīnapaṇuṃ kahevāśe nahīṃ.” ā pramāṇenāṃ dūtanāṃ vacana sāṃbhaḷīne bāhubaḷī bolyā ke-“he dūta ! tāro rājā mane joine lajjā pāmaśe, kemake
bālyāvasthāmāṃ jaḷakrīḍā karatāṃ teno paga jhālīne meṃ tene ākāśamāṃ uchāḷyo
hato, te paṇa śuṃ te bhūlī gayo che ? he dūta ! sāṭha hajāra varṣa sudhī deśa sādhavāmāṃ
pāpakarmano saṃcaya karanārā tārā pūjyane mārā vinā bījo koi prāyaścitta āpanāra nathī, māṭe tārā rājāne tenā baḷanī parīkṣā karavā māṭe jaladī ahīṃ lāva.”
te sāṃbhaḷī suvega bhaya sahita pācho pharīne thoḍāja divasamāṃ potānā nagaramāṃ
kasyoṃ ane banne bhāio pāse jaine kahyuṃ ke- "he yugādīśanā putro ! tamārā pitāe
ā viśvanuṃ pālana kayuṃ che. teno saṃhāra karavā māṭe tame kema taiyāra thayā cho ? māṭe tema
karavuṃ tamane ucita nathī. paraṃtu tamāre baḷanī parīkṣā karavī hoya to tamo beja jaṇa
paraspara amārāṃ ṭharāvī āpelāṃ dṛṣṭi yuddha, vāg yuddha, muṣṭi yuddha, daṃḍa yuddha ane
astra yuddha-e pāṃca prakāranāṃ yuddha karo. ame madhyastha rahīne joiśuṃ." ā pramāṇenuṃ
devatānuṃ vacana banne bhāioe aṃgīkāra kayuṃ, eṭale devatāo tathā manuṣyo sākṣī
tarīke ubhā rahyā. te vakhate cakrīnā sainikoe vicāryuṃ ke-" ā bāhubaḷīnī
sāthe dvaṃdva yuddha karavāmāṃ iṃdra paṇa jīte ke nahī te śakabharelūṃ che, to amārā

28.242.2

svāmīno śī rīte jaya thaśe ?" āvā vicāro karatā potānā subhaṭone joine
potānuṃ sāmarthya batāvavā māṭe cakrīe eka moṭo kūvo khodāvyo, ane te kūvāne
eka kāṃṭhe ubhā rahīne cakrīe potānā ḍābā hāthe loḍhānī moṭī sāṃkaḷo baṃdhāvī,
pachī kūvāmāṃ sarva sainikone rākhīne temane kahyuṃ ke- "tame sarve maḷī ā sāṃkaḷa
kheṃcīne mane kūvāmāṃ pāḍo." te sarvee te pramāṇe tene kheṃcyo paṇa cakrī jarā
paṇa potānā sthānathī calita thayā nahīṃ. kemake ākhā bharatakhaṃḍanāṃ nara, nārī,
hāthī, ghoḍā vigere sarva prāṇīo bhegā thaine kheṃce, to paṇa teo eka tala
mātra cakrīne khaseḍavā samartha nathī, to pachī senā mātrathī to śuṃ thai śake ? pachī
cakrīe hṛdayapara lepa karavāne miṣe potāno hātha jarāka kheṃcyo, eṭale sarva sainya latā
upara rahelā pakṣionī jema sāṃkaḷa sāthe laṭakī gayuṃ. ā pramāṇe cakrīnuṃ parākrama
joine teo harṣa pāmyā ane sākṣī thaine dūra ubhā rahyā.
have cakrī tathā bāhubaḷī prathama dṛṣṭiyuddha karavā māṭe sāmasāmā ubhā rahyā,
ane animeṣa dṛṣṭithī eka bījānī sāmuṃ jovā lāgyā. te vakhate netro rakta
thavāthī teo bhayaṃkara dekhāvā lāgyā. śevaṭa bāhubalīnuṃ bhayaṃkara netravāḷuṃ mukha
joine cakrīnā netramāṃ āṃsuṃ āvī gayāṃ, tethī te tarata mīṃcāi gayāṃ. te joine
cakrī tathā tenuṃ sainya namra mukhavāḷaṃ (lajjita) thayuṃ. cakrīne lajjita joine
bāhubalīe kahyuṃ ke- "he bhāi ! kema udvega pāmo cho ? have vacanayuddha karo."
tethī cakrīe ati ghora siṃhanāda karyo, jethī ākhuṃ sainya badhira thai gayuṃ. tyāra pachī

28.242.3

bāhubalīe paṇa krodhathī siṃhanāda karyo, tenāthī sarva sainya mūrcchita jevuṃ thai gayuṃ
pharīthī cakrīe ane pachī bāhubalīe siṃhanāda karyo. te vakhate cakrīno śabda divasanā pahelā pahoranī chāyā māfaka ane durjananī maitrīnī māphaka anukrame kṣīṇa
thavā lāgyo ane bāhubaḷīno śabda vṛddhi pāmavā lāgyo. tethī vilaṃkhā thayelā cakrī
pratye bāhubaḷīe kahyuṃ ke-" he bhāi !kheda pāmaśo nahī. huṃ kākatālīya nyāyathī
khaṃḍanā nāthane haṇanāra kahero, māṭe ahaṃkāravaḍe aneka pāpa upārjana karanāra mane
dhikkāra che! ane prathamathīja pitāśrī pāse jaine dīkṣā grahaṇa karanāra mārā laghu
baṃdhuone dhanya che. haju sudhī paṇa pāpakarmamāṃ tatpara thayelā mane vāraṃvāra dhikkāra
che! " ityādi vicārīne bāhubaḷīe teja uṃcī karelī muṣṭibaḍe potānā mastaka parathī
keśano loca karyo. teja vakhata devoe 'sādhu, sādhu' ema bolīne temanā para puṣpavṛṣṭi karī.
temane niḥspṛhī thayelā joine lajjāthī namra mukhavāḷo cakrī potānī
niṃdā ane temanī praśaṃsā karato bolyo ke-“he baṃdhu ! huṃ pāpīomāṃ mukhya chu,
ane tuṃ kṛpāḷumāṃ mukhya che, prathama teṃ mane aneka prakāre jītyo, hamaṇāṃ vrata rūpī
śastravaḍe rāgādika śatruone paṇa teṃ jītyā, māṭe traṇa lokamāṃ tārāthī adhika
baḷavāna koi nathī. he baṃdhu ! māro aparādha kṣamā kara. " ityādi svaniṃdā ane
bāhubalīnī stuti karī. bāhubalī munie vicāryaṃ ke-“ huṃ āma chadmasthapaṇe
pitā pāse jaiśa, to prathamathī dīkṣita thayelā mārā laghu baṃdhuone māre vaṃdanā
karavī paḍaśe, tethī māruṃ laghupaṇuṃ thaśe, māṭe kevaḷajñāna pāmyā pachīja jaiśa. "

28.242.4

ema vicārīne te tyāṃja kāyotsarge rahyā.
pachī cakrī bāhubalīnā jyeṣṭha putra somayaśānī sāthe bahali deśamāṃ gayā.
tyāṃ takṣaśilā nagarīnā udyānamāṃ hajāra ārāvāḷuṃ ane vividha prakāranā maṇi
tathā ratnathī jaḍita dharmacakra ane teja nāmano prāsāda joyo. tenī aṃdara rahelā
prabhune namaskāra karīne cakrīe somayaśāne te prāsādanuṃ vṛttāṃta pūṃchyuṃ. eṭale somayaśāe kahyuṃ ke-" pūrve ṛṣabhadeva pitā vihāra karatāṃ karatāṃ saṃdhyāsamaye ahīṃ
padhāryā hatā. te samācāra jāṇīne āpanā laghu baṃdhu bāhubalīe vicāryu ke' atyāre rātrino samaya thayo che. māṭe prātaḥkāḷe moṭā utsava pūrvaka padhārīne
vāṃdīśa. ' ema niścaya karīne sarva sāmagrī sajja karāvī. prātaḥkāḷa thatāṃ moṭī
dhāmadhūmathī udyānamāṃ ālyā. paraṃtu tyāṃ prabhune joyā nahīṃ. tethī te bahu rudana
karavā lāgyā. ane 'dharmakāryamāṃ vilaṃba karanāra evā mane dhikkāra che ! have mane kyāre
pitānā darśana thaśe? ' ityādi vilāpa karavā lāgyā. mane pradhāne vividha
prakāre samajāvī śāṃta karyā. pachī vāḷukā (retī) nāṃ pratibiṃbita thayelā bhagavānanā pādane namana karīne pitānī bhaktithī pradhānane kahyuṃ ke-ā pitājīnā pūjya
pagalāṃno koi sparśa na karo.' ema kahī āṭha yojana vistāravāḷo ā
dharmacakra nāmano prāsāda karāvyo che. " ā pramāṇe sāṃbhaḷīne cakrīe tenī stuti
karī. pachī takṣaśilāmāṃ praveśakarīne bāhubalīnā jyeṣṭhaputra somayaśāne temaja harṣe
ityabdadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau saptadaśastaṃbhasya
dvicatvāriṃśadadhikadviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ

Linked texts (1)

Upadeśaprāsāda — Lakṣmīvijayasūri 1761, Sanskrit