Upadeshaprasada 29
Upadeśaprāsāda 29
- Language
- Sanskrit
Contents
- 29.243 — 5 parts
29.1
bhaktādihetave kurvannānārūpāṇi māyayā
sādhurvacayate śrāddhān, māyāpiṃḍaḥ sa ucyate
29.243.1
nathī ke sāvadya vacana nahīṃ bolanārā munio sāvadya karmamāṃ pravartavānī ājñā śī
rīte āpaśe ? to paṇa tenī sthiratānī parīkṣā karūṃ ke te sarvathā vratathī bhraṣṭa thayo
che ke kāṃika nyūnatā che?” ema vicārīne sūri bolyā ke-“ he śiṣya ! vratārādhanathī prāpta thanārāṃ iṃdrādikanā sukhane mukīne tuṃ naṭaputrīnā aṃgasaṃgamāṃ āsakta
thayo che. to paṇa tāre madya tathā māṃsa khāvuṃ nahīṃ e benā pratyākhyāna koi vakhata paṇa
chāṃḍavā nahīṃ, ane tenā khānārano paṇa saṃga karavo nahīṃ.” āṭalaṃ māruṃ vacana pramāṇa
kara.” ā pramāṇe guruvacana sāṃbhaḷīne te vinayathī namra thaine bolyo ke-“ he guru !
jīvana paryaṃta āpanuṃ ā vacana huṃ dhāraṇa karīśa.” gurue vicāryuṃ ke-“ āṭalāthīja
āne moṭo lābha thaśe. kemake te sarvathā śraddhārahita haju thayo nathī, tethī jo ke
saṃyamaguṇaṭhāṇāthī karmavaśe bhraṣṭa thayo che topaṇa alpa mātra viratinuṃ rakṣaṇa
karavāthī te deśavirati rahegā, ane tethī paṇa teno punaḥ uddhāra thaśe. ”
pachī te aṣāḍhabhūti cāritrano tyāga karī, caritrano rasika thaine naṭane ghera
āvyo, ane tenā gharanāṃ sarva māṇasone kahyuṃ ke-“tamo sarve madyamāṃsano sarvathā
tyāga karo to huṃ tamāre tyāṃ rahuṃ, anyathā nahīṃ. ” naṭe tenuṃ vākya aṃgīkāra karī
potānī banne kanyā tene paraṇāvī. temanī sāthe te sukhavilāsa bhogavavā lāgyo.
pachī rājānī pāse je je naṭo āvatā temane potānī kalāthī jītīne aneka dhana,
vastra vigere meḷavī teṇe potānā sasarātuṃ ghara bharī dīdhuṃ; tethī samagra naṭakuḷamāṃ tenī
atyaṃta praśaṃsā thavā lāgī.
29.243.2
ā pramāṇe niraṃtara sukhamāṃ magna rahetā teṇe bāra varṣa nirgamana karyā. tevāmāṃ
koi eka naṭa aṣāḍha naṭanī aneka prakāranī praśaṃsā sāṃbhaḷīne te sahana na thavāthī
tene jītavā māṭe rājasabhāmāṃ āvyo; teṇe vādamāṃ aneka naṭone jītayā hatā,
ane temanī saṃkhyā karavā māṭe corāśī suvarṇanāṃ putaḷāṃ tene page bāṃdhelāṃ hatāṃ.
teṇe rājā pratye vijñapti karī ke-“ tamārā rājanaṭane bolāvo, tene mārī kaḷā
dekhāḍīne huṃ jītī laiśa. ” rājāe aṣāḍha naṭane bolāvyo, eṭale te rājasabhāmāṃ āvyo ane te paradeśī naṭanī sāthe teṇe sarata karī ke-“ āpaṇāmāṃ
jeno parājaya thāya te potānuṃ sarvasva choḍīne jato rahe. ” ā pramāṇe banne
jaṇāe sarva jana samakṣa aṃgīkāra karyu. pachī aṣāḍhe potāne ghera jai svajanone
kahyuṃ ke-“ huṃ te naṭane jītavā māṭe jāuṃ chu. ” tyāre tenī banne priyāo bolī
ke-“ kārya sādhīne vahelā āvajo. ” pachī te sarva sāmagrī laine rājasabhāmāṃ
gayo. tenā gayā pachī tenī strīoe vicāryuṃ ke-“ aho ! madya māṃsa khādhā vinā
āpaṇe ghaṇā divaso nirgamana karyā, māṭe āje to have icchā pūrvaka khāie; āpaṇā
pati to naṭanī sāthe vāda karavā gayā che, te cha māse āvaśe.” ema vicārīne
temaṇe puṣkaḷa madyapāna karyuṃ, tethī teo unmatta thai gai. ahī rājasabhāmāṃ paradeśī
naṭe prathama potānī kaḷā dekhāḍī. eṭale aṣāḍhe līlāmātramāṃ aneka kaḷāo
dekhāḍīne tatkāḷa tene jītī līdho; tethī ahaṃkāra rahita thayelo te naṭa pūtaḷāṃ vigere
potānī sarva lakṣmī mūkīne lajjāthī nāsī gayo.
aṣāḍha naṭa tarataja potāne ghera āvyo. tyāṃ āvīne jue che to banne
29.243.3
strīone madonmatta thaine paḍelī, durgaṃdhī mukhavāḷī ane mākhīo jenā moḍhā upara
baṇabaṇī rahīche evī taseca mākhīothī ākhe śarīre vyāpta thayelī dīṭhī.
tene joine aṣāḍhe vicāryuṃ ke-“ dhikkāra che mane ke huṃ āvī māyāvī ane
aneka mākhīoe jenā mukhanuṃ cuṃbana karyuṃ che evī strīo upara aṃdhanī jema
āsakta thaine ubhaya bhraṣṭa thayo.” ityādi vicāra karatāṃ gurunuṃ vākya yāda āvavāthī tene vairāgya utpanna thayo. eṭale tarataja meḍī uparathī nīce utarī sarvanī
samakṣa te bolyo ke-“ aneka pāpanāṃ sthāna rūpa strīonāṃ vicitra caritra joine
mohamāṃ lapaṭāi gayelā meṃ hāthamāṃ rahelā cāritraratnanuṃ rakṣaṇa karyuṃ nahī. tathā
sīmaṃtīnīono sīmaṃta ( seṃtho ) prathama narakanā sīmaṃta nāmanā pahelā narakāvāsane
āpaṇāra che, evaṃ niṣkāraṇa jagadvatsala jineśvaranuṃ vacana meṃ ajñānīe
vyartha karyuṃ, paraṃtu have “ caritra ” śabdanā pahelā akṣarane bījī mātrā sahita
karuṃ. prathama tene ( cāritrane ) mātrā rahita karyo hato te yogya karyuṃ nahotuṃ.”
ā pramāṇenāṃ tenāṃ vākyo sāṃbhaḷīne te naṭakanyāo bhayabhīta thai gai; jethī
tene madyano kaipha utarī gayo, eṭale teo dīnamukhe āṃkhamāṃthī aśrupāta karatī
page lāgīne bolī ke-“ he svāmī ! he prāṇanātha ! ā dāsīono eka aparādha kṣamā karo. amāruṃ abaḷānuṃ ugaṃtuṃ yauvana kema vyartha karo cho ?” te bolyo
ke-“ evā sukhabhoga anaṃtavāra bhogavyā chatāṃ paṇa bhoganī āśā paramātmānā
mārga pāmyā vinā vṛddha thatī nathī arthāt nāśa pāmatī nathī.” ityādi ghaṇe
prakāre teṇe dharmano upadeśa karyo, paṇa te strīo kāṃi paṇa dharma pāmī nahī, ane
29.243.4
ulaṭo dhanopārjana karavāno upāya māgyo. chevaṭe kahyuṃ ke-“he prāṇanātha ! puṣkaḷa
dhana āpīne pachī jāo, nahīṃ to javā nahī daie.” tyāre aṣāḍha siṃhastha
rājā pāse gayo ane kahyuṃ ke-“he rājā ! tamane bharata cakravartīnuṃ nāṭaka vatāvuṃ.”
rājāe te vāta aṃgīkāra karī, tethī teṇe sāta divasamāṃ bharata cakravartīnuṃ nāṭaka
navuṃ taiyāra karyuṃ. pachī nāṭakā prāraṃbhāṃ pāṃcaso rājaputrone taiyāra karī teone
kahyuṃ ke-" huṃ je pramāṇe karuṃ teja pramāṇe tamāre paṇa karavuṃ." pachī pote bharata thayo;
ane cakranī utpatti, cha khaṃḍanuṃ sādhavuṃ, batrīśa hajāra mukuṭabaddha rājā, corāśī
lākha hāthī, corāśī lākha ghoḍā ane corāśī lākha rathanuṃ nirmāṇa karavuṃ, chanbuṃ
karoḍa subhaṭo sahita traṇa khaṃḍa jītayā pachī vidyādharanī kanyāne strīratna tarīke
paraṇavī, ṛṣabhakūṭa parvate jai potānuṃ nāma lakhavuṃ, eka lākha ane bāṇuṃ hajāra
strīone laine ayodhyāmāṃ āvavuṃ ane rājyābhiṣekanuṃ karavuṃ-ityādi sarva yathāvidhi
bhajavīne anukrame te ādarśa bhuvanamāṃ gayo. tyāṃ āṃgaḷīmāthī vīṃṭī paḍī gai.
te joineja tene bharatanī jema sarva anityādi bhāvanāo bhāvatāṃ kevaḷajñāna prāpta thayuṃ.
eṭale tyāṃja paṃcamuṣṭi loca karī devatāe āpelo muniveśa dhāraṇa karīne nīkaḷyo, ane rājā vigerene pratibodha karī nāṭakā pātra rūpa karelā pāṃcaso rājaputrone bodha pamāḍī dīkṣā āpī, tathā bījā aneka bhavya prāṇīone paṇa bodha
pamāḍyo. nāṭane māṭe ratnādika sarva vastu ekaṭhī karī hatī te sarva tenā sasurā
naṭe lai līdhī; tethī tenuṃ jīvana paryaṃtanuṃ nirdhanapaṇuṃ ṭaḷī gayuṃ.
29.243.5
have aṣāḍhabhūti munie pāṃcaso sādhu sahita anyatra vihāra karyo. kevalajñāna
prāpta thayeluṃ hovāthī te potānā gurune paṇa vādavā yogya thayā. te svarūpa jāṇīne tenā guru
vigere vāraṃvāra mastaka dhuṇāvīne tenī praśaṃsā karavā lāgyā ke- "aho! devatāo paṇa
cakrīnā jevī saṃpatti vikurve che, tathā bahāranāṃ svarūpo yathāsthita dekhāḍe che,
temāṃ kāṃi āścarya nathī. paraṃtu ā aṣāḍhamunie to bāhya rūpo evī rīte karyāṃ
ke jethī āṃtara svarūpa paṇa bheda rahita pragaṭa karī batāvyuṃ, teja moṭuṃ āścarya che."
" ā aṣāḍha muni māyāpiṃḍanuṃ bhojana karavāthī bhraṣṭacitta thayā, to paṇa
mātra eka madyamāṃsa tyāga rūpa niyamanī śuddhithī teṇe potānā ātmāne tāryo ane
bādhakārī sthāne rahīne paṇa bharata cakrīnuṃ nāṭaka karīne teṇe ātmātuṃ mūḷa
svarūpa pragaṭa karyu. "
ityabdadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau saptadaśastaṃbhasya
tricatvāriṃśadadhikadviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ
Linked texts (1)
- Upadeśaprāsāda — Lakṣmīvijayasūri 1761, Sanskrit