Pramāṇa · Search · About · API

Upadeshaprasada 30

Upadeśaprāsāda 30

Language
Sanskrit

30.1

vyākhyāna 244 muṃ.
lobha viṣe.
pumānanarthaṃ prāpnoti, lobhakṣobhitamānasaḥ
yato lobhaparābhūtaḥ sāgaraḥ sāgare'patat

30.2

ati lobho na karttavyo, lobho naiva ca naiva ca
atilobhābhibhūtātmā, sāgaraḥ sāgaraṃ gataḥ

30.1-2

sāgara śreṣṭhīnuṃ dṛṣṭāṃta.
samudrane kāṃṭhe dhyānasāgara nāme eka śahara hatuṃ. temāṃ covīśa karoḍa
sonaiyāno pati sāgara nāme śreṣṭhī raheto hato. te jamanī jevo krūra dṛṣṭivāḷo hato,
jugārīnī jema sarvane ṭhagato hato, tenuṃ vacana kāgaḍānī jevuṃ kaṭhora hatuṃ, tenī
gati (rītabhāta) sarpanī jevī kuṭila hatī ane pāmara māṇasanī jema te sarvadā
kalahapriya hato. tene cāra putro hatā. temane ekeka strī paraṇāvelī hovāthī gharamāṃ
cāra vadhūo hatī. anyadā śreṣṭhīnī strī maraṇa pāmī. tyārathī śreṣṭhī ati kṛpaṇa
hovāthī tathā aviśvāsu hovāthī gheraj rahevā lāgyo, ane tenī najare gharamāṃ
koi paṇa sāruṃ bhojana kare, sārāṃ vastra pahere, ke snāna dāna vigere kare to tenī
sāthe te hameśāṃ kalaha karavā lāgyo. bhikṣuko tene ghera jatā nahī eṭaluṃja nahīṃ paṇa
kāgaḍā vigere pakṣioe paṇa tenuṃ dvāra tajī dīdhuṃ hatuṃ. poṣaṇa karavā lāyakanuṃ
poṣaṇa nahīṃ karavāthī gṛhasthāśramī lokācārarahita kahevāya che ane tethī tenī
śobhā tathā mahimā nāśa pāme che ane apayaśa prāpta thāya che. kahyuṃ che kevṛddhau mātāpitarau, sādhvī bhāryā laghūni śiśūni
apyupāyaśataṃ kṛtvā poṣyāṇi manurabravīt

30.1-3

lobhābhibhutān prabhavaṃti jīvān,
duḥkhānyasaṃkhyāni pade pade'pi
tṛṣṇā hi kṛṣṇāhivadhūrivogrā,
nihaṃti caitanyamaśeṣamāśu

30.2-2

vāmadevena mitreṇa, rūpadevo vanāṃtare
ghoranidrāvaśībhūto, lakṣalobhena māritaḥ

30.3

janakaḥ sarvadoṣāṇāṃ, guṇagrasanarākṣasaḥ
kaṃdo vyasanavallīnāṃ, lobhaḥ sarvārthabādhakaḥ

30.1-4

lobhaścedatipāpakarmajanako yadyasti kiṃ pātakaiḥ
satyaṃ cettapasā ca kiṃ śucimano yadyasti tīrthena kim
saujanyaṃ yadi kiṃ nijaiśca mahimā yadyasti kiṃ maṃḍanaiḥ
sadvidyā yadi kiṃ dhanairapayaśo yadyasti kiṃ mṛtyunā

30.1-5

ārabhyate pūrayituṃ, lobhagartto yathā yathā
tathā tathā mahacchidraṃ, muhareṣa vivarddhate

30.1-6

aputrasya gatirnāsti, svargo naiva ca naiva ca
tasmāt putramukhaṃ vīkṣya, sarvakāryāṇi sādhayet

30.1-7

krodhapiṃḍa tathā mānapiṃḍa viṣe.
uccāṭanādi sāmarthyaṃ śāpamaṃtratapobalam
pradarśya krodhato lāti, krodhapiṃḍaḥ sa ucyate

30.1-8

labdhipūrṇastvamevāsītyutsāhito'nyasādhubhiḥ
gṛhibhyo garvito gṛhṇan mānāpiṃḍaḥ sa ucyate

30.1-9

śvetāṃgulirbakoḍḍāyī, tīrthasnātā ca kiṃkaraḥ
hṛdano gṛdhrapakṣīva, ṣaḍete gṛhiṇīvaśāḥ

30.246

puરમાં rājā āvyo, tyāre tene aṃge vilepana karavā māṭe rāṇī caṃdananuṃ kacoḷaṃ
lāvī. te joine bhīṃta upara rahelī eka gharoḷīe potānā patine potānī bhāṣāmāṃ
kahyuṃ ke-“āmāṃthī caṃdana mane lāvī āpo.” tyāre teṇe kahyuṃ ke-“rājā
pāse huṃ caṃdana levā jāuṃ, to rājā mane mārī nāṃkhe.” te bolī ke-“jo caṃdana
nahī lāvī āpo, to huṃ marī jaiśa.” ā vāta sāṃbhaḷavāthī cakrīne hasavuṃ
āvyuṃ. te joine rāṇīe pūchyuṃ ke-“kāṃi paṇa kāraṇa vinā tame kema hasyā?
māṭe tenuṃ kāraṇa kaho, nahī kaho to huṃ marī jaiśa.” rājāe kahyuṃ ke-“citā
pāse cāla. kemake hasavānuṃ kāraṇa huṃ kahīśa, tyāre māruṃ mṛtyu thaśe.” ema kahevāthī paṇa rāṇīe haṭha mūkī nahīṃ, tyāre rājā citāmāṃ praveśa karavā cālyā.
rastāmāṃ rājānā sevako ghoḍāne māṭe līlā javanuṃ gāḍuṃ bharīne āvatā hatā. te
joine koi bakarīe bakarāne kahyuṃ ke-“mane eka javano pūḷo lāvī āpo.”
bakaro bolyo ke-“jo huṃ tane te lāvī āpuṃ, to rājānā sevako mārā prāṇa
le.” bakarī bolī ke-“jo tame lāvī āpaśo nahīṃ, to huṃ marīśa.” tyāre
bakaro bolyo ke-“huṃ kāṃi ā cakrīnī jevo strīno cākara nathī ke strīnā
vacanathī maravā jāuṃ.” te sāṃbhaḷīne cakrīe vicāryuṃ ke-“huṃ paśu karatāṃ paṇa
vadhāre mūrkha banyo ke jethī strīnā kahevāthī maravā cālyo.” ema vicārī bakarāne
guru mānīne cakrī pācho vaḷyo.
(5) koi strīāsakta puruṣa strīnā kahevāthī chokarāṃ ramāḍavāṃ, temane
mutrotsargādi karāvavuṃ ane tenāṃ bāḷetīyāṃ dhovāṃ vigere kāma karavā lāgyo, tethī
tenāṃ vastro kāyama durgaṃdha māratāṃ, eṭale loko tene hṛdana (durgaṃdhi) kahevā
lāgyā.
(6) koi puruṣa bhojana karavā beṭho. te vakhata teṇe potānī strī pāse
śāka, chāśa vigere māgyuṃ, tyāre te strī gharanā kāmamāṃ dhuṃcāyelī hovāthī krodhavaḍe
bolī ke-“tamāre hāthe lai lyo.” tethī te puruṣa gīdha pakṣīnī jema kāṃika bar̤abaḍato baḍabaḍato hāthe levā lāgyo.” tethī te lokamāṃ gīdha pakṣīnī jevo kahevāvā
lāgyo.
māṭe ā cha prakāranā puruṣo strīne ādhīna che. ā pramāṇe sādhunāṃ vacana sāṃbhaḷīne sabhānā māṇaso bolyā ke-“he sādhu ! ā śeṭha paṇa te chamāṃthīja eka che.”
tyāre śeṭha bolyo ke-“he sādhu ! ā lokonā kahevāthī śuṃ? tamārī marajī pramāṇe
ityabdadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau saptadaśastaṃbhasya ṣaṭcatvāriṃśadadhikadviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ

Linked texts (2)