Upadeshaprasada 36
Upadeśaprāsāda 36
- Language
- Sanskrit
Contents
36.1
anaṃtajñānasaṃpūrṇadarśanacaraṇānvitam
guruṃ prāpya na mithyātvaṃ, tyajaṃti mūḍhabuddhayaḥ
36.1-2.1
ve be, māṭe tamāre tenī dṛṣṭi rahavuṃ nahīṃ. ” ā pramāṇe jagavānano ādeśa thatāṃ sunakṣatra ne sarvānujūti muni vinā bījā sarva dūra gayā. tevāmāṃ te gośāḷo āvīne jineśvarane kahevā lāgyo ke—“ huṃ sarvajña buṃ. amārā śāstramāṃ karmanā pāṃca lākha sāṭha hajāra
baso ane traṇa jeda be. teṭalāṃ karmano kṣaya thāya, tyāre te jīva siddhi meḷave be. vaḷī he kāśyapagotrī ! tamāro śiṣya eka gośāḷā nāmano hato te to marī gayo be,
ane huṃ to ati buddhimāna hovāthī sāta śarīramāṃ parāvartana karīne ā śarīramāṃ āvyo buṃ. prathama huṃ rājagṛha nagaramāṃ udāyī rājā hato, te śarīrano tyāga karīne eṇajaga nā dehamāṃ bāvīśa varṣa sudhī rahyo. tyāra paḍhī te śarīra mūkīne daṃrupura nagaramāṃ
mannarāmanā dehamāṃ ekatrīśa varṣa rahyo, tyāṃthī caṃpāpurīmāṃ maṃlitanā dehamāṃ vīśa
varṣa rahyo, te śarīra paṇa mūkīne vārāṇasī nagarīmāṃ rāhanā śarīramāṃ ogaṇīśa
varṣa rahyo, tyāṃthī ālaṃjikā nagarīmāṃ jāradanā śarīramāṃ aḍhāra varṣa rahyo, teno paṇa tyāga karīne viśālā nagarīmāṃ arjunanā śarīramāṃ sattara varṣa rahyo, tenuṃ śarīra
paṇa mūkīne śrāvasti nagarīmāṃ maṃkhālīputranuṃ śarīra parīṣahane sahana karavāmāṃ samartha
joine temāṃ āvyo buṃ, te soḷa varṣa sudhī rahevāno buṃ. he kāśyapagotrī ! ā pramāṇe
ekaso tatrīśa varṣamāṃ sāta śarīra vadalavā joie evaṃ amārā śāstramāṃ kaheluṃ be. ”
ā prakāre gośāḷānāṃ vacana sāṃjaḷī praju bolyā ke—“ jema koi cora potānā
śarīrane bupāvavānī icchāthī jananā eka taṃtue karīne athavā runā puṃjakāe karīne
36.1-2.2
athavā eka tṛṇe karīne potānā śarīrane ācchādana kare tevī rīte tuṃ phogaṭa tārā
ātmāne śā māṭe bupāve be ? ” prajunāṃ āvāṃ vacana sāṃjaḷīne gośāḷo krodha karī
vītarāga prajunī ayogya vacano bolīne āśātanā karavā lāgyo. te sāṃjaḷī nahī śakavāthī jagavānanā pūrṇajakta sarvānujūti munie gośāḷāne kahuṃ ke—“ he maṃkhalīputra!
śāmāṭe juṭhuṃ bole be ? ane tejoleśyādika vidyānā āpanārā gurunī śāmāṭe
āśātanā kare be ? ” te sāṃjaḷīne ati krodha pāmelā gośāḷāe sarvānujūti munine tapanā tejathī ( tejoleśyāthī ) jasmasāt karīne pharīthī svāmīnī āśātanā
karavā māṃḍī. tyāre prajunā śiṣya sunakṣatra munie tene kahuṃ ke—“ are ! traṇa juvananā gurunī avajñā kema kare be ? āvā ācaraṇathī tārī narakagati thaśe. ” te
sāṃjaḷīne gośāḷāne vadhāre krodha caḍyo. tethī tejoleśyā vame te sādhune paṇa bāḷī dīdhā, ane pharīthī prajune ayogya vākya vaḍe niṃdavā lāgyo. tyāre śrī jineśvara bolyā ke—"āvī kubuddhithī ane mithyātvathī tuṃ āvā durlabha manuṣyabhavane
hīna gatimāṃ kema nāṃkhe che?" te sāṃbhaḷīne paṇa tene krodha caḍyo. tethī teṇe sāta
āṭha pagalāṃ pāchā haṭhīne prabhunā upara paṇa tejoleśyā mūkī. paraṃtu tejoleśyā bhagavānanī pradakṣiṇā karīne pāchī pharī, ane gośālānā śarīramāṃ peṭhī. te
vakhate prabhunā śarīranā bahāranā dekhāvamāṃ kālāśa joine gośālāe bhagavānane kahyuṃ
ke—"mārā tapanā tejathī cha māsamāṃ tamāruṃ mṛtyu thaśe." tyāre prabhu bolyā ke—"huṃ
36.1-2.3
to haju soḷa varṣa sudhī kevaḷī avasthāe vicarīśa, paraṃtu tuṃ to pittajvaranā vyādhithī sāta divasamāṃja chadmasthapaṇe maraṇa pāmīśa." pachī prabhue gautama ādi muni
one bolāvīne kahyuṃ ke "tame dharmavākyo vaḍe āne upadeśa āpo." te sāṃbhaḷīne
gautamādi gaṇadharo tene upadeśa āpavā lāgyā. paraṃtu te to ulaṭo tethī kopa pāmīne
te munione bādhā upajāvavāno upāya ciṃtavavā lāgyo; paṇa tenī śaktino nāśa thai
gayelo hovāthī te sarva prayatnamāṃ niṣphaḷa thayo. pachī tenā śarīramāṃ dāha thavāthī "arere! ā mahāpuruṣanuṃ vākya niṣphaḷa nahīṃ thāya" ema vicārato, dīrgha nisāsā nākhato ane are re ā śuṃ thayuṃ! ema bolato tyāṃthī nīkaḷyo. mārgamāṃ pṛthvī para paga
pachāḍato te śītopacārane māṭe kuṃbhārane ghera gayo, ane madyapāna karīne tathā hāthama
āmraphaḷa rākhīne te nṛtya karavā lāgyo. te vakhate jineśvare sarva sādhuone kahyuṃ ke—
"ā gośālāe mārā vadhanimitte je tejoleśyā mukī hatī te soḷa deśa bāḷī
nāṃkhe tevī ugra mūkī hatī, paraṃtu te tenāja śarīramāṃ peṭhī che, tenī vedanāthī te hālamāṃ
śīta upacāra kare che."
have gośāḷāe bhagavaṃtanāṃ kahelāṃ vacanogī potānuṃ mṛtyu najadīka jāṇīne ājīvika matavāḷā potānā ukta śrāvakone chello upadeśa āpyo, ane potānā śiṣyone kahyuṃ ke—"huṃ maraṇa pāmuṃ tyāre mārā śarīrane sugaṃdhī jaḷa vaḍe snāna karāvī, gośīrṣa caṃdana vaḍe vilepana karī, ane hajāra puruṣoe vahana karātī śivikāmāṃ besāḍīne
śrāvasti nagarīnī dareka bajāramāṃ lai jai tamāre moṭā śabdathī udghoṣaṇā karavī ke—
36.1-2.4
"ā maṃkhalīputra jina nahīṃ chatāṃ 'huṃ jina chuṃ' ema bolanāro carama tīrthaṃkaranī
āśātanā karanāro, be muninī ghāta karanāro tathā aneka jīvone mithyātvī banāvanāro
te potānīja tejoleśyāthī mahātmānāṃ vacana vaḍe sātamī rātriṇa chadmasthapaṇe maraṇa
pāmyo che." ā pramāṇe vāraṃvāra bolavuṃ. pachī jo tame mārā śiṣya ho to māre māthe
kiṃkaroti guruḥ prājñaḥ , mithyātvamūḍhacetasāṃ
śiṣyāṇāṃ pāparaktānāṃ, maṃkhalīputrasādṛśāṃ
36.254
ityabdadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau saptadaśastaṃ bhasya
catuṣpaṃcāśadadhikadviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ
36.255.1
prabhorāśātanāṃ tanvannalpadhīrmaṃkhalīsūtaḥ
nijātmānaṃ bhavaugheṣu, nyadhādaho kutarkatā
rāyī hāṃkīne potāno ratha te sādhu upara cannāvaśe, eṭale sādhu paḍī jaśe, pāchā ubhā
thaśe, eṭale pharīthī paṇa eja pramāṇe ratha hāṃkaśe. bījī vāra ubhā thayā pachī te sādhu
manamāṃ vicāra karaśe ke “ aho ! ā jīva mahānirdeya kema jaṇāya che ? ” ema vicārīne avadhijñānathī jotāṃ tene gośāḷāno jīva jāṇīne kahero ke “ he mahāpāpa !
ājathī trīje jave tuṃ gośāḷo hato te vakhata te tārī tejoleśyāthī śrī mahāvīra bhagavānanā sarvānubhūti tathā sunakṣatra nāmanā be śiṣyone dagdha karī dīdhā hatā. paraṃtu te
sādhuo kṣamā dhāraṇa karavāmāṃ mahā samartha hatā. kemake iṃdrādika devonuṃ sāmarthya paṇa
tenī pāse kuṃthuvā jevuṃ hatuṃ, to tārā jevānī to śī gaṇatrī ! paraṃtu temane dhanya che ke
teoe tāro karello prāṇāṃta upasarga sahana karyo, paṇa netranā prāṃtabhāgamāṃ paṇa krodhano
leśa sarakho lāvyā nahi; temaja samagra saṃsārī jīvo karatāṃ paṇa anaṃta baḷavāḷā śrī
vīra paramātmā upara teṃ tejoleśyā mūkī to paṇa temaṇe jarā paṇa krodha karyo nahi ane
ulaṭo tane pratibodha āpyo, paraṃtu tuṃ bodha pāmyo nahi. huṃ to sumaṃgaḷa chuṃ, pūrvanāṃ sādhu jevo kṣamāvāna nathī ; tethī tuṃ mane vadhāre duḥkha āpīśa to huṃ tapanā teja vaḍe ratha, ghoḍā ane sārathi sahita tane bhasmasāt karī nāṃkhīśa. ” ā pramāṇe te sādhue kahyā
chatāṃ te rājā trījīvāra tenā para ratha calāvī te munine pṛthvī para pāḍī deśe. te vakhate muni krodhathī tejas samudghāta karīne sāta āṭha pagalāṃ pāchā haṭhī tejoleśyāvaḍe
36.255.2
ratha, ghoḍā ane sārathi sahita vimalavāhana rājāne bhasmībhūta karī nāṃkhaśe. tyāra pachī te sādhu aneka prakāranāṃ chaṭṭha, aṭṭama ādi tapa sahita ghaṇāṃ varṣa sudhī cāritra pāḷīne ane eka māsanuṃ anaśana karī sarva pāpa āloi paḍikkamīne sarvārthasiddha vimānamāṃ devapaṇe utpanna thaśe.
vimalavāhana rājā marīne sātamī narake tetrīśa sāgaropamanā utkṛṣṭa āyuṣyavāḷo nārakī thaśe. tyāṃthī nīkaḷīne matsyayonimāṃ utpanna thaśe. tyāṃthī marīne pharīthī
sātamī narakamāṃ jaśe. pācho matsyayonimāṃ utpanna thaśe. tyāṃ ghaṇuṃ duḥkha bhogavīne chaṭṭhī
narakamāṃ utkṛṣṭa āyuṣyavāḷo nārakī thaśe. tyāṃthī nīkaḷī strīpaṇuṃ pāmīne pharīthī chaṭṭhī narakamāṃ utpanna thaśe. tyāṃthī nīkaḷīne pharīthī strīpaṇuṃ pāmī ghaṇī kadarthanā pāmaśe. tyāṃthī pāṃcamī narakamāṃ jai atyaṃta duḥkha pāmī uraḥparisarpamāṃ utpanna thaśe. tyāṃ
vadha baṃdhana ādi aneka kaṣṭa pāmī pharīthī pāṃcamī narake jaśe. tyāṃthī nīkaḷī uraḥ
parisarpa thai cothī narake jaśe. tyāṃthī nīkaḷī siṃhayonimāṃ utpanna thaine pharīthī cothī
asannī sarisīva pakkhī, sīha uraga tthī jaṃti jā chaṭṭhī
kamaso ukkoseṇa, sattamī puḍhavī maṇua macchaI
thaśe, tyārapachī rājagṛha nagaramāṃ jaghanya, madhyama ane utkṛṣṭa evā veśyānā traṇa bhava karaśe. tyārapachī brāhmaṇanī putrī thaśe. tenā lagna moṭā occhavathī tenā mātāpitā karaśe. anukrame te tene sāsare jaīna garbhavatī thaśe. tyāṃthī potānā pitāne ghera javā nīkaḷaśe. tene aśubha śukano thaśe. prayāṇa karatāṃ rastāmāṃ rātrinā samaye dāvānaḷanī
36.255.3
jvāḷāthī pīḍā pāmaśe. tyāṃ bījūṃ koi śaraṇa nahi maḷavāthī temaja nasavā bhāgavānuṃ
sthaḷa paṇa nahi maḷavāthī atyaṃta vilāpa karatī satī bhasmasāt thai jaśe. pūrve gośālāe aneka munionāṃ aṃtaḥkaraṇo bāḷī dīdhāṃ hatāṃ, te karmano ahī udaya thaśe.
jīva je je karma kare che te pote to visarī jāya che, paṇa samaye samaye karelāṃ karma te jīvane visarī jatāṃ nathī. jīva game tyāṃ rahyo hoya, paṇa tene ghasaḍīne karma tene yogya
sthāne lai jāya che.
tyāra pachī te agnikumāra devapaṇe utpanna thaśe. tyāṃthī manuṣyapaṇuṃ pāmī sādhunā
saṃgathī samakita pāmīne cāritra grahaṇa karaśe. te bhavamāṃ cāritranī virādhanā karaśe, tethī
marīne dakṣiṇa taraphanī asurakumāra nikāyamāṃ devapaṇe utpanna thaśe. jo cāritranī virādhanā karī na hoya to sādhunī utpatti vaimānikamāja thāya che. pachī tyāṃthī nīkaḷīne manuṣyapaṇuṃ pāmaśe. tyāṃthī dakṣiṇa bājūnā nāgakumāramāṃ utpanna thaśe. pācho te manuṣyatva pāmaśe tyāṃthī marīne dakṣiṇa bājūmāṃ suvarṇakumāra deva thaśe. tyāṃthī manuṣyatvava pāmī dakṣiṇa bājūe stanitakumāra nikāyamāṃ upajaśe. tyāṃthī manuṣyatva pāmī cāritra leśe. te bhavamāṃ paṇa saṃyamanī virādhanā karavāthī jyotiṣī devatā thaśe. tyāṃthī manuṣya thai saṃyama pāḷīne prathama devalokamāṃ devāṃganā thaśe ; kemake te bhavamāṃ saṃyamanī
ārādhanā karaśe. ārādhanā eṭale je samaye cāritra grahaṇa karyu hoya tyārathī āraṃbhone
36.255.4
maraṇa paryaṃta aticāra rahita tenuṃ pālana karavuṃ te. tyāṃthī manuṣyapaṇuṃ pāmīne trījā devalokamāṃ devatā thaśe, tyāṃthī anukrame eka eka bhava manuṣyano karīne pāṃcamā. sātamā,
navamā ane agiyāramā devalokamāṃ devapaṇe utpanna thaśe. tyāṃthī manuṣyatva pāmīne tathā
cāritranuṃ saṃpūrṇa pratipālana karīne sarvārthasiddha vimānamāṃ devapaṇe utpanna thaśe. tyāṃthī
cyavīne mahāvideha kṣetramāṃ samṛddhithī saṃpūrṇa ucca kuḷamāṃ manuṣyapaṇe utpanna thaśe. tyāṃ
sadgurunā samāgamathī samyaka darśana pāmīne sarvotkṛṣṭa cāritra pāḷī kevaḷajñāna prāpta
karaśe. kevaḷajñānanā mahotsavamāṃ sarva saṃghane bolāvone te potānuṃ gośālānā bhavathī
āraṃbhīne sarva caritra pragaṭa karaśe ane kahege ke " he āryoṃ ! arihaṃta, ācārya
ane upādhyāya vigerenī āśātanā karavāthī huṃ anaṃta kāḷa sudhī saṃsāramāṃ jaṭakyo
kuṃ, māṭe tevī rīte tamāraṃ karavuṃ nahi ; meṃ to ajñānapaṇāthī mahā mūrkhatā karī hatī.
are ! traṇa juvanane tāravāmāṃ samartha ane triloknā samasta padārthasamūhane jonārā ane anaṃta guṇayukta evā śrī mahāvīra tīrthakara guru tarīke maḷyā chatāṃ paṇa meṃ manamāṃ
kāṃi paṇa śuna dhyāna karyu nahi. te jagatgurue aneka javya jīvonā vaṃne prakāranā dāridyano nāśa karyo, paṇa hu nirjāgyaśekhara kāṃi paṇa grahaṇa karī śakyo nahīṃ, topaṇa
e kṛpāsāgare pariṇāme paṇa māre viṣe śuna adhyavasāyano avakāśa āpyo che. tenā
prajāvathīja huṃ ā javamāṃ paṇa cāritra ane kevaḷajñāna pāmī śakyo kuṃ. ” ityādi deśanāmāṃ potānuṃ caritra kahīne aneka javya jīvone āptadharmamāṃ rasika karaśe. te
36.255.5
javamāṃ anukrame anaśana grahaṇa karīne te gośāḷo anaṃta sukhanā sthāna rūpa mokṣapadane pāmaśe.
ā pramāṇe gośāḷānuṃ vṛttāṃta sāṃjaḷīne śiṣyajanoe heya vastuno tyāga karavo
ane mana vacana tathā kāyāe karīne gurujananī alpa paṇa āśātanā karavī nahi.
ityabdadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau saptadaśastaṃjasya
pañcapañcāśaduttara dviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ
Linked texts (1)
- Upadeśaprāsāda — Lakṣmīvijayasūri 1761, Sanskrit