Upadeshaprasada 40

Upadeśaprāsāda 40

Language: Sanskrit

40.1-7 — 4 parts

40.1

have bījo vinayācāra varṇave che.
śrutasyāśātanā tyājyā, tadvinayaḥ śrutātmakaḥ
śuśrūṣādikriyākāle, tatkuryājjñānināmapi

40.1-2

na pakkhauṃ na purauṃ, naiva kiñcāṇa piṭṭhauṃ
na jujje ūruṇā ūraṃ, sayaṇe no paḍissuṇe

40.1-3

aṇāsavā yūlavayā kusīlā, miuṃ pi caṃḍaṃ pakaraṃti sīsā
cittāṇuyā laghu dakkhovaveyā, pasāyae te hu durāsayaṃ pi

40.1-4

pramādasaṃgatenāpi, yā vāk proktā manasvinā
sā kathaṃ dṛṣadūtkīrṇākṣarālīvānyathā bhavet

“ hā iti khede ! ā guru mahārāja potānā parivāramāṃ sukhe rahatā hatā. temāṃ meṃ nirbhāgīo temane duḥkhanuṃ pātra karyā. keṭalāka śiṣyo gurune janma paryaṃta sukhanā āpanārā
hoya che, ane huṃ to pahele divaseja gurunī āśātanā karanāro thayo. paṇa have gurune
koi ṭhuṃṭhā vigerethī vadhāre pīḍā na thāo.” ityādi vicārato te dhīre dhīre mārga dekhāḍato ati prayatnavaḍe cālavā lāgyo. vaḷī vicāravā lāgyo ke-“ aho ! ā
guruno mārā para moṭo upakāra thayo che ke jemaṇe anādi kāḷathī nahīṃ pāmelo evo ratnatrayano mārga mane dekhāḍyo. mane ghaṇā kāḷathī paribhramaṇa karanārāne paramātmāe
kahelā dharmamārganā rahasyamāṃ sthāpana karyo. aho ! anādi kāḷathī āvī rīte mane koie tāranā karī nahotī, ke je tāranāthī aneka bhavamāṃ upārjana karelāṃ karmo
nāśa pāme che. aho ! jñānī guru vinā bījo koṇa āvo upakāra kare ?” ityādi śubha dhyānamāṃ ārūḍha thaine upaśama śreṇī vaḍe karmanāṃ daḷīyāne upaśāmāvīne pharīthī kṣapakaśreṇī vaḍe te karmanā aṃśono kṣaya karī moha rājānī senāno parājaya karīne mātra eka gurunā vinayathīja kevalajñāna pāmyo. jene māṭe udyama karyo te vastu te
tatkāḷa pāmyo. pachī kevaḷajñāna vaḍe mārgane sārī rīte joi śakavāthī viṣama mārgane tajīne sārā mārge gurune lai gayo ane gurune dharmanī prītithī prasanna karyā.
prātaḥkāḷe sūrie śiṣyanā mastaka upara rudhira vahetuṃ joine vicāryuṃ ke-“aho !
ā śiṣya navadīkṣita chatāṃ mana, vacana ane kāyānā yoge karīne tenī kṣamā koi
navīna ane alaukika che; huṃ cira kāḷano dīkṣita chuṃ chatāṃ paṇa māro pracaṃḍa kopa
jato nathī tethī te kopane dhikāra che !” ema vicārīne sūri śiṣya pratye bolyā ke—
“ he śiṣya ! meṃ eka moṭuṃ āścarya joyuṃke prathama tane mārgamāṃ pagale pagale vāraṃvāra
skhalanā pāmato meṃ joyo hato. tyāra pachī prathamanīja jevo aṃdhakāra chatāṃ saraḷa
gatithī mane jarā paṇa pīḍā utpanna karyā vinā jāṇe sūrye mārga vatāvyo hoya tema tuṃ
ṭhīka rīte cālyo te moṭuṃ āścarya mane lāge che. ” śiṣya bolyo ke-“ deva gurunā
vinayathī śruta jñāna prāpta thāya che, ane śruta jñānathī bījāṃ jñāna prāpta thāya che. pachī
jñānathī śuṃ nathī thatuṃ ? sarva thāya che ” ityādi apekṣāvāḷāṃ vacano bolavāthī sūri
“ āne anaṃta avyāvādha jñāna prāpta thayuṃ jaṇāya che. ” ema mānīne pherīthī potānā ātmānī niṃdā karatā tenā caraṇakamaḷamāṃ paḍyā. evī rīte cittamāṃ śubha bhāvanā bhāvatāṃ te ācārya paṇa kevaḷajñāna pāmyā. e rīte sārā vinayavāḷā śivyākhyāna 259 muṃ.
trījā jñānācāra bahumāna viṣe.
vidyā phalapradāvaśyaṃ, jāyate bahumānataḥ
tadācārastṛtīyo'to, vinayato'dhiko mataḥ

40.1-6

vijjā vinnāṇaṃ vā, micchā viṇaeṇa giṇhiuṃ jouṃ
avamannai āyaria, sā vijjā niṣphalā tassa

40.1-7.1

ahīṃ vinaya tathā bahumānanā cāra bhāṃgā thai śake che. 1 vinaya hoya, paṇa
bahumāna na hoya; te upara neminātha pāse prātaḥkāḷamāṃ uṭhīne vahelā janārā padmanāmanā vāsudevanā putranuṃ dṛṣṭāṃta jāṇavuṃ. 2 bahumāna hoya, paṇa vinaya na hoya; te upara
sāṃvaluṃ athavā hamaṇāṃ kahevāmāṃ āvaśe evā ve naimittikanuṃ dṛṣṭāṃta jāṇavuṃ. 3 koine
vinaya tathā bahumāna vanne hoya; te upara kahevāmāṃ āvaśe evā kumārapāḷa rājānuṃ dṛṣṭāṃta
jāṇavuṃ. 4 koine vemāṃthī eka paṇa na hoya; te upara kapilā dāsīnuṃ athavā kālasaukarikadikanuṃ dṛṣṭāṃta jāṇavuṃ. prathama ve nimittiyānuṃ dṛṣṭāṃta kahe che—
koi gāmamāṃ koi eka siddhaputranā ve śiṣyo jyotiṣa śāstra jāṇatā hatā. temāṃ
eka śiṣya bahumāna pūrvaka guruno vinaya karato hato. je kāṃi guru kahe te sarva yathārtha
rīte aṃgīkāra karato hato, ane bījā śiṣyamāṃ te guṇa nahoto. eka divasa te vanne
ine eka volyo ke—“ āgaḷa hāthī jāya che. ” eṭale bījāe kahyuṃ ke-“ hāthī
jato nathī paṇa hāthaṇī jāya che, te paṇa ḍāvī āṃkhe kāṇī che, ane tenāpara koika
rāṇī veṭhelī che, te sadhavā che ane vaḷī garbhavatī che, tene āja kāla prasūtino samaya che, temāṃ paṇa te putra prasavaśe. ” te sāṃbhaḷīne bījāe kahyuṃ ke-“ āvuṃ nahīṃ joyeluṃ asaṃbaddha kema bole che ? ” tyāre te bolyo ke—“ jñānathī sarva jaṇāya che, te vātanī tane āgaḷa cālatāṃ khātrī thaśe. ” pachī te vanne keṭalīka pṛthvī āgaḷa cālyā,
to teja pramāṇe sarva joyuṃ. teṭalāmāṃ koika dāsī rājā pāse āvīne bolī ke-“ he
rājā ! rāṇīne putra prasava thayo che, tenī vadhāmaṇī huṃ āpuṃ chu. ” te sāṃbhaḷīne pelā

40.1-7.2

śiṣye bījāne kahyuṃ ke-“ ā dāsīnuṃ vacana sāṃbhaḷa. ” bījo volyo ke-“tāruṃ
jñāna satya che. ” pachī teo nadīne kāṃṭhe gayā. tyāṃ koi vṛddha strī jaḷa bharavā āvī
hatī. teṇe temane ceṣṭāvaśe nimittiyā jāṇīne pṛchyuṃ ke-“ māro putra deśāṃtara gayo
che, tyāṃthī kyāre pācho āvaśe ? ” ema pṛchatāṃja tenā māthā parathī ghaḍo paḍī gayo
ane phuṭī gayo. te sāṃbhaḷīne pelo vagaravicāravāḷo ekadama bolī uṭhyo ke-“tāro putra maraṇa pāmyo che. ” pachī bījo vicāravāḷo bolyo ke-“ he māi! evaṃ bola
nahi, teno putra ghera āvyo che. he vṛddha mātā! tame ghera jaine tamārā putrane juo.” te sāṃbhaḷīne te vṛddha strī jaladīthī potāne ghera gai. tyāṃ putra āvelā hato. tene joine te atyaṃta prasanna thai. pachī putranī rajā laine ve vastra tathā keṭalāka rupīyā pelā satya bolaḷī gayo māṭe teno putra paṇa ghera utpanna thayo hato tethī te gheraj āvyo haśe. ” ā
pramāṇe tenī anupama buddhithī harṣa pāmīne gurue bījā śiṣyane kahyuṃ ke “he vatsa! teṃ
mārā pratye vividha prakārano vinaya karyo paṇa tevuṃ bahumāna karyu nahīṃ ane āṇe
sārī rīte bahumāna karyuṃ ane vainayikī buddhi bahumāna sahita vinaya hoya toja sphurāyamāna thāya che, tethī āmāṃ māro doṣa nathī.” ā pramāṇe vinaya chatāṃ paṇa bahumāna ane
avahumānanuṃ tāratamya jāṇavuṃ.
have vinaya ane bahumāna e bannethī yukta śrī kumārapāḷa rājānuṃ dṛṣṭāṃta nīce
pramāṇe—
śrī pāṭaṇa nagaramāṃ kumārapāḷa rājā rājya karatā hatā. te jinendre kahelā
āgamanī ārādhanā karavāmāṃ tatpara hatā, tethī teṇe jñānanā ekavīśa bhaṃḍāra karāvyā.

40.1-7.3

vaḷī tresaṭha śalākā puruṣanāṃ caritro sāṃbhaḷavānī icchā thavāthī śrī hemacaṃdrācārya guru
pāse prārthanā karīne 36000 śloka pramāṇa śrītriṣaṣṭi śalākā puruṣa caritranī racanā
karāvī. te caritrane suvarṇa tathā rupānā akṣare lakhāvīne, potānā mahelamāṃ lai jai, tyāṃ
rātrī jāgaraṇa karīne, prātaḥkāḷe paṭṭahastī upara te caritranā pustakane padharāvī tenā
para aneka chatra dhāraṇa karāvī, suvarṇanā daṃḍavāḷā botera cāmarathī vīṃjātā moṭā utsava pūrvaka upāśraye lai gayā. tyāṃ tenī suvarṇa, ratna, paṭṭakūḷa vigerethī pūjā karīne bom̐tera sāmaṃta rājāo sahita vidhi pūrvaka guru pāse tenuṃ vyākhyāna sāṃbhaḷyuṃ. eja pramāṇe
agiyāra aṃga ane bāra upāṃga vigere siddhāntonī eka eka prata suvarṇa vigerenā akṣarathī lakhāvī, ane gurunā mukhathī tenuṃ vyākhyāna sāṃbhaḷyuṃ. tathā yogaśāstra ane
vītarāga stavanā maḷīne batrīśa prakāśa suvarṇanā akṣarathī hāthapothī māṭe lakhāvīne hameśāṃ maunapaṇe eka vakhata teno pāṭha karavā lāgyā. te pothīnī dararoja devapūjā
vakhate pūjā karavā lāgyā. temaja “ gurue karelā sarva graṃtho māre avaśya lakhāvavā ”
evo abhigraha laine sātaso lahīyāne lakhavā besāḍyā. eka vakhata prātaḥkāḷe gurune tathā dareka sādhune vidhipūrvaka vāṃdīne rājā lekhakaśāḷā jovā gayā. tyāṃ lahīyāone kāgaḷanāṃ pānāṃmāṃ lakhatāṃ joine rājāe gurune tenuṃ kāraṇa pūchyuṃ. tyāre gurue kahyuṃ ke—“ he caulukya deva! hāla jñānabhaṃḍāramāṃ tāḍapatronī ghaṇī khoṭa che,

Linked texts (2)

Upadeśaprāsāda — Lakṣmīvijayasūri 1761, Sanskrit
Ācārapradīpa (Ratnaśekharasūri) — Ratnaśekharasūri, Sanskrit

Upadeshaprasada 40

Contents

40.1

40.1-2

40.1-3

40.1-4

40.1-5

40.1-6

40.1-7.1

40.1-7.2

40.1-7.3

40.1-7.4

40.1-8

40.2

40.3

40.1-9

40.259

Linked texts (2)