Upadeshaprasada 41

Upadeśaprāsāda 41

Language: Sanskrit

41.1-2 — 4 parts
41.1-3 — 3 parts

41.1

vyākhyāna 260 muṃ
upadhāna vahana nāmanā cothā ācāra viṣe .
upadhānatapastaptvā, āvaśyakaṃ paṭhed gṛhī
yogaiścāptāgamān sādhurityācāracaturthakaḥ

vahana na karavā rūpa anācāra moṭā doṣavāḷo che. jeo upadhānavahana tathā yogavidhine mānatā nathī, teone pūrvācāryo sūtranāṃ vākyo batāve che.
śrī uttarādhyayananā cotrīśamā adhyayanamāṃ tathā śrī samavāyāṃga sūtramāṃ 31mā
samavāyamāṃ yogasaṃgrahamāṃ trījā yogamāṃ e viṣe spaṣṭa lekha che. icchukoe tyāṃthī joi levo.
ahīṃ koi evī śaṃkā kare ke- “yoga eṭale mana, vacana ane kāyānā je yoga che
te ahīṃ jāṇavā.” teno uttara kahe che ke- jo 'yoga' śabdanoṃ e pramāṇe mūḷa
artha karīe to pachī 'vahana' śabdanoṃ śuṃ artha karavo ? māṭe yoga tathā vahana e
banne śabdanoṃ samānādhikaraṇa artha karavoja yogya che. śrī sthānāṃga sūtranā trījā ṭhāṇāmāṃ kahyuṃ che ke- “sādhu trāṇa sthānakathī saṃpanna thavā vaḍe anādi anaṃta cāra gati rūpa saṃsārakāṃtāranuṃ ullaṃghana kare che. te ā pramāṇe- 1 niyāṇuṃ nahīṃ karavāthī,
2 dṛṣṭi saṃpannapaṇāthī ane 3 yogavahana karavāthī.” vaḷī tenā daśamā ṭhāṇāmāṃ
kahyuṃ che ke-“ jīvo daśa sthānakavaḍe bhaviṣyamāṃ śubha tathā bhadraka pariṇāma pāme. te
ā pramāṇe- 1 niyāṇuṃ nahīṃ karavāthī, 2 dṛṣṭisaṃpannapaṇāthī, 3 yogavahana karavāthī,
4 kṣamā guṇa dhāraṇa karavāthī, ityādi.
vaḷī sarva yogodvahana vidhina rahasyabhūta trījā anuyogadvāramāṃ kahyuṃ che kemati, śruta, avadhi, manaḥparyava ane kevaḷa e pāṃca prakāranāṃ jñāna che, temāṃ cāra jñāna
sthāpanāe sthāpavā yogya che. te cāra jñānanā uddeśa, samuddeśa ane anujñā nathī; ane
śrutajñānanā uddeśa, samuddeśa, anujñā tathā anuyoga che ityādi. tathā yogavidhi

41.1-2.2

bhagavatī sūtranā chellā bhāgamāṃ kahelo che. temaja naṃdīsūtramāṃ śrutanā uddeśa ane samuddeśanā kāḷa kahelā che. śrī ācārāṃgamāṃ kahyuṃ che ke- “agyāra aṃga paikī pahelā
aṃgamāṃ be śrutaskaṃdha che. pacīśa adhyayana che, ane pacāsa uddeśa kāḷa che. vigere.”
ahīṃ kāḷa śabde karīne kāḷagrahaṇano vidhi jāṇavo. kemake uttarādhyayananā avīśamā adhyayanamāṃ kahyuṃ che ke- “cāra kāḷagrahaṇa che. te yogavidhimāṃja yogya che.”
ahīṃ koi śrāvakone upadhānavidhino tathā sādhuone yogavidhino niṣedha karīne
“ sarvane śrutano abhyāsa sarvadā karavo” ema upadeśa kare che. te yogya nathī. kemake
tethī tīrthaṃkaranī āśātanā thāya che. vaḷī śrāvakone ācārāṃga vigere sūtronuṃ jāṇavuṃ
śrutamāṃ niṣiddha kareluṃ che. te viṣe sātamā aṃgamāṃ kahyuṃ che ke-“kāmadeva nāmano śrāvaka śrī mahāvīra bhagavānanā samavasaraṇane viṣe gayo, te vakhate śrī vīre sabhā samakṣa tene rātrimāṃ thayelā traṇa upasarga kahī batāvyā. pachī śramaṇa bhagavāna mahāvīre
ghaṇā sādhu ane sādhvīone saṃbodhana karīne kahyuṃ ke-“he āryo ! jyāre śramaṇopāsaka (śrāvaka) gṛhasthī gharamāṃ rahyā chatāṃ paṇa deva, manuṣya ane tiryaṃcanā karelā
upasargo samyak prakāre sahana kare che; to pachī dvādaśāṃgīno abhyāsa karanārā evā
śramaṇa nirgraṃtha to deva, manuṣya ane tiryaṃcanā karelā upasargone samyak prakāre sahana karavāja joie.” ahīṃ sūtranā ālācāmāṃ sādhuoneja dvādaśāṃgīnā dhāraṇa karanāra kahyā che, paṇa śrāvakone kahyā nathī. tathā pāṃcamā aṃgamāṃ kahyuṃ che ke-‘tyāṃ tuṃgīyā nā

41.1-2.3

manī nagarīmāṃ ghaṇā śrāvako vase che. teo ṛddhivāḷā che, yāvat koithī parājaya nahīṃ
pāme tevā, jīva ajīvādi nava tattvane jāṇanārā, nirgraṃthapravacana je jainasiddhāṃta temāṃ
niḥśaṃka, (śrutanā) arthane pāmelā ane arthanā grahaṇa karanārā, (bhojanasamaye)
gharanāṃ dvāra ughāḍāṃ rākhaṇārā tathā paragharamāṃ praveśa nahīṃ karanārā che.” ityādi. ā
pramāṇe śrāvakanuṃ varṇana śrī upāsakadaśāṃga, uvavāi tathā sthānāṃga vigerethī paṇa jāṇī
levuṃ. paraṃtu e sarva ṭhekāṇe śrāvakane “laddhaṭṭhā”-(śrutanā arthane pāmelā) evaṃ
viśeṣaṇa kahyuṃ che, paṇa koi sūtramāṃ “laddhasuttā”-(sūtrane pāmelā) evaṃ kahyuṃ nathī.
vaḷī sarvatra siddhāṃtone ‘nirgraṃthapravacana’ eṭale ‘muni saṃbaṃdhī śāstra’ ema kahyuṃ che, paṇa
śrāvaka saṃbaṃdhī kahyuṃ nathī. vaḷī śrāvakone karavānā traṇa prakāranā manoratha kahyā che temāṃ śrāvakane sūtra jāṇavāno manoratha paṇa thato kahyo nathī. te viṣe śrī sthānāṃgasūtramāṃ trī
jā ṭhāṇāmāṃ kahyuṃ che ke--sādhu traṇa prakāre mahā nirjarā karīne bhavānā aṃta lāve.
temāṃ evā vicāra kare ke-‘1 kyāre huṃ thoḍuṃ athavā ghaṇuṃ śruta jāṇīśa ? 2 kyāre huṃ
ekalavihāra pratimāne dhāraṇa karīne vihāra karīśa? ane 3 kyāre huṃ aṃtasamayane yogya saṃlekhanā ādarīśa?’ śrāvaka traṇa prakāre mahā nirjarā karīne bhavano cheḍo lāve.
temāṃ evā vicāra kare ke-‘1 kyāre huṃ thoḍo athavā ghaṇo parigraha choḍī daiśa ?
2 kyāre huṃ loca karīne āgāra (ghara) choḍīne aṇagāra (sādhu) thaiśa ? ane
3 kyāre huṃ pharīne maraṇa na karavuṃ paḍe tevī saṃlekhanā ādarīne śubha dhyāna dhyāto saṃto,

41.1-2.4

bhātapāṇīnā pratyākhyāna karīne, maraṇane aṇaicchato saṃto pādapopagamaaṇasaṇa dhāraṇa karīne vicarīśa ?” ā pramāṇe mana, vacana ane kāyāe karīne sadā jāgṛta raheto śrāvaka mahā nirjarā kare, ane bhatrano aṃta āve. " śrī sugaḍāṃgasūtranā navamā
adhyayanamāṃ kahyuṃ che kegehe dīvamapāsaṃtā, purīsādāṇiā narā
te dhīrā baṃdhaṇamukkā, nāvakaṃkhaṃti jīviaṃ

41.1-3.1

vaḷī yogane vahana karelā sādhu vinā bījā koḍa sādhu ( yoga vahyā vinā) śrutano abhyāsa kare, to temane tīrthaṃkaraadattano doṣa lāge che. te viṣe śrī praśnavyākaraṇa
sūtramāṃ kahyuṃ che ke- " te sarva tīrthaṃkaranuṃ subhāṣita daśa prakāranuṃ che. te 1 cauda pūrvīoe pragaṭapaṇe jāṇyuṃ, 2 mahā munione āpyuṃ, ane 3 devendrane tathā narendrane teno
artha samajāvyā. ityādi. " ā pāṭhamāṃ prajñā sādhuone śruta āpyuṃ, ane sarva devatāo tathā manuṣyone teno artha kahyo ema pragaṭa rīte kahyuṃ che. tethī śrāvakone sūtra jāṇavāno adhikāra nathī ema siddha thāya che. tathā je śruta jāṇavānī icchā kare che
teṇe prathama vyākaraṇamāṃ kahelā bhedane jāṇavā joie. te viṣe praśnavyākaraṇamāṃ
" kevī rīte satya bolavuṃ ? " evo praśna karīne tenā javābamāṃ " dravyathī satya bolavuṃ, paryāye karīne satya bolavuṃ." ityādi kahelā pāṭhamāṃ āgala evaṃ kahyuṃ che ke- " nāma, ākhyāta, upasarga, nipāta, taddhita, samāsa, sandhi, pada, hetu, yaugika, uṇādi,
kriyāvidhāna, dhātu, svara, vibhakti ane varṇa-e sarva bhedane je jāṇe teneja satya
vaktā jāṇavo, vījāne nahīṃ." vaḷī je vigaya khāvāmāṃ āsakta hoya te śruta jāṇavāmāṃ
ayogya che ( adhikārī nathī ). te viṣe śrī sthānāṃga sūtramāṃ kahyuṃ che ke- " trāṇa
jaṇa vācanāne ayogya che. 1 vinaya rahita, 2 vigaya vāparavāmāṃ āsakta ane 3 krodhayukta cittavāḷā; tathā trāṇa jaṇa vācanāne yogya che. 1 vinayī, 2 vigayamāṃ anāsakta
ane 3 krodhano tyāga karyo che jeṇe evā; tathā aṭhāvīsa assvādhyāya kāḷa kahelā che,

41.1-3.2

temāṃ sādhu sādhvīne śruta bhaṇavāno niṣedha karyo che, te ṭhekāṇe śrāvakanuṃ grahaṇa kasyuṃ
nathī. te viṣe śrī sthānāṃgasūtramāṃ kahyuṃ che ke-" sādhu sādhvīne cāra mahā pakkhīne divase svādhyāya karavo kalpe nahīṃ. temāṃ 1 āṣāḍha māsano paravo, 2 kārtika māsano paravo, 3 phālguna māsano paravo, 4 āso māsano paravo; tathā cāra saṃdhyāsamaye svādhyāya
karavo kalpe nahīṃ, temāṃ 1 prabhātakāḷe, 2 sāyaṃSectionkāḷe, 3 madhyānha samaye ane 4 madhya rātri
e; tathā daśa prakāranī aṃtarikṣa asajhāya kahī che ane daśa prakāranī audārika asajhāya kahī che. ema sarva maḷīne 28 prakāranī asajhāya kahī che. ityādi sarva jāṇīne sādhuoneja assvādhyāyamāṃ śruta jāṇavuṃ nahīṃ ema kahyuṃ che. paṇa tyāṃ śrāvakanuṃ grahaṇa
karyuṃ nathī. vaḷī śrīniśīthasūtramāṃ śrāvakone vācanā āpanāra sādhune māṭe prāyaścitta kaheluṃ che. te ā pramāṇe- " je sādhu anya tīrthīne athavā gṛhastha śrāvakane vācanā
āpe tene prāyaścitta lāge che. "
ahīṃ koi śaṃkā kare ke- " jo yogavahana karīne pachī sūtra jāṇe, to ghaṇo
kāḷa vyatīta thāya; ane dhannā nāmanā aṇagāre thoḍā samayamāṃja agiyāra aṃgano
abhyāsa karyo ema kaheluṃ che, tethī ' yogavahana karīneja śrutābhyāsa karavo ' e pāṭha
kalpita bhāse che." teno uttara guru āpe che ke- " he siddhāntanā paramārthane nahīṃ
jāṇanārā ! śrī jineśvare siddhāntamāṃ pāṃca prakāranā vyavahāra kahelā che. temāṃthī je

41.1-3.3

kāḷe je vyavahāra pravartato hoya te kāḷe teja vyavahāra pramāṇe vartavuṃ; nahīṃ to jineśvaranī ājñāno bhaṃga thāya. tethī te dhannā muni vigere āgama vyavahārī hatā, temanī tulanā vartamāna samayamāṃ karavī yogya nathī. kemake hālanā samayamāṃ śruta kevaḷī vigereno
abhāva hovāthī jita vyavahāraja mukhya che. juo śrī neminātha bhagavāne gajasukumālane dīkṣā āpī teja divase ekalavihāra pratimā dhāraṇa karavānī ājñā bhāja
dekhīne āpī hatī. paṇa te dākhalo badhe na levāya; māṭe " anukrame kriyā karavāthīja
guṇa vadhe che " ema vicārīne anyathā yuktio karavī yogya nathī.
vaḷī bījī rīte koi śaṃkā kare ke- " sūtramāṃ śrāvakone ' suaparigahiā '
eṭale ' śrutane grahaṇa karanārā ' ema kahyuṃ che. māṭe śrāvakane śrutano abhyāsa karavo yogya che." tenā uttaramāṃ guru kahe che ke- "ā pāṭhamāṃ śruta eṭale ba āvaśyaka rūpa sūtra
jāṇavuṃ. te paṇa upadhāna vahana karavā pūrvaka jāṇavā yogya che. kemake e pāṭha naṃdisūtrano
che. temāṃ " suaparigahiā " e pāṭha kahyā pachī tarataja " tavovahāṇāīṃ " ( tapa upadhāne karīne ) e pāṭha kahyo che. " vaḷī te para pharī śaṃkā kare che ke- " to āvaśyaka sūtra jāṇavānuṃ paṇa kema niṣiddha karyuṃ nahīṃ ?" te para guru kahe che ke- te
samaṇeṇa sāvaeṇa vā'vassakāyavvaṃ havai jamhā
ato ahanisissaya, tamhā āvassayaṃ nāma

41.1-4

asahaṭṭhāievajjaṃ, gīatthe avāriaṃti mannaṃtā
āyaraṇāvi hu āṇātti, vayaṇāuṃ subahumannaṃti

41.260

ityabdadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau aṣṭādaśastaṃbhasya
ṣaṣṭyadhikadviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ

Linked texts (1)

Upadeśaprāsāda — Lakṣmīvijayasūri 1761, Sanskrit