Pramāṇa · Search · About · API

Upadeshaprasada 45

Upadeśaprāsāda 45

Language
Sanskrit

45.1

nādhītavyaṃ śrutaṃ coktavarṇairnyūnādhikādibhiḥ
vyaṃjanānihnavāhvo'yamācāraḥ ṣaṣṭhamaḥ stutaḥ

45.2

vyaṃjanabhedato'rthānāṃ, kriyābhedopajāyate
tenābhāvaśca mukteḥ syātke ke doṣā bhavaṃti na

45.1-2

'vyaṃjananaiṃ anyathā karavuṃ' tenā pāṃca prakāra che. prathama to prākṛta sūtra hoya tene
saṃskṛta bhāṣāmāṃ bolavuṃ te. jemake saṃyogāvippamukkassa ne ṭhekāṇe saṃyogādvipramuktasya
ema kahevuṃ. bījuṃ padone paścānupūrvīe bolavā athavā ulaṭa sulaṭa bolavā, jemake
vippamukkassa saṃyogā. trījuṃ kahelā pado nahīṃ bolatāṃ teja arthavāḷā bījā paryāyī śabdo bolavā, jemake 1saṃbaṃdhā vivajjiassa. cothuṃ eka varṇane badale bījo varṇa bolavo,
jemake saṃyoganā sakārane badale game te akṣara bolavo. pāṃcamuṃ varṇanuṃ viparītapaṇuṃ karavuṃ,
jemake saṃyogane badale (saṃyogano artha saṃbaṃdha che, ane vipramuktano artha vivarjita che)
viyoga śabda bolavo. ā pramāṇe arthamāṃ teja vyaṃjanārtha ubhayamāṃ anyathā karavāthī
temaja nyūnādhika karavāthī utpanna thatā doṣo jāṇī levā. temāṃ vyaṃjanane anyathā karavānā saṃbaṃdhamāṃ "caityavaṃdananā prākṛta sūtrone huṃ saṃskṛta bhāṣāmāṃ karūṃ" ema siddhasena dīvākara bolyā hatā, tethī tene pārāṃcita prāyaścita karavuṃ paḍyuṃ hatuṃ. te dṛṣṭāṃta
prathama kahī gayā chīe.
vyaṃjana adhika vāparavānā saṃbaṃdhamāṃ kumārapāḷa rājānuṃ dṛṣṭāṃta ā pramāṇeekadā pāṭaṇa nagaramāṃ kumārapāḷa rājā sāmaṃto, maṃtrīo ane seṭha sāthavāhādike paravarelā rājasabhāmāṃ beṭhā hatā. te vakhate temaṇe śrī jayasiṃha rājānā vṛddha
maṃtrīone pūchyuṃ ke-"huṃ siddharājathī guṇamāṃ hīna chuṃ, adhika chuṃ ke samāna
chuṃ?" te sāṃbhaḷīne te maṃtrīo bolyā ke-"mahārāja ! siddharājamāṃ atrāṇuṃ guṇa
hatā ane beja doṣa hatā, ane āpane - viṣe to be guṇa ane atrāṇuṃ doṣa rahelā
che." ā pramāṇe maṃtrīnāṃ vacana sāṃbhaḷīne te rājāne potānā dūṣita ātmā upara
kheda thayo, tethī teṇe khaḍga upara dṛṣṭi karī. teṭalāmāṃ tenā abhiprāyane jāṇī gayelā te maṃtrīo bolyā ke-"he svāmin ! ame vicāryā vinā mātra bahirvṛttinīja bāta
karī che. paṇa tattvadṛṣṭithī jotāṃ to āpa tenāthī adhika cho." te sāṃbhaḷīne rā
jāe tenuṃ kāraṇa pūchyuṃ, tyāre teo bolyā ke-"siddharājamāṃ je atrāṇuṃ guṇa hatā
te yuddhamāṃ kāyarapaṇuṃ tathā strīlaṃpaṭapaṇuṃ e be doṣathī ḍhaṃkāi gayā hatā, ane āpanā
je kṛpaṇatā vigere atrāṇuṃ doṣa che te saṃgrāmaśūratā ane paranārīsahodaratā e be
guṇothī ḍhaṃkāi gayā che, māṭe sattvapaṇuṃ tathā parastrībāṃdhavatā e be guṇonā ādhārabhūta hovāthī āpaja sarva guṇījanomāṃ śiromaṇi cho." ā pramāṇe maṃtrīnāṃ vacana
parjanya iva bhūtānāmādhāraḥ pṛthivīpatiḥ
vikale'pi hi parjanye, jīvyate na tu bhūpatau

45.1-3

yatrākhilaśrīśritapādapadmaṃ, yugādidevaṃ smaratā nareṇa
siddhirmayāpyāyi jina taṃ navantaṃ, yugādidevaṃ praṇato'smi nityam

45.1-4

prapautraścaṃdraguptasya, bindusārasya naptṛkaḥ
eṣo'śokaśriyaḥ putro, andho mārgati kākiṇīm

45.1-5

sa uvāca tavaivāsmi, kuṇālo nāma naṃdanaḥ
tvadājñālekhamīkṣitvā, yo'dhaḥsvayamajāyata
aśuddha uccāra karavā upara brāhmaṇanī kathā.
śaṃdeho'sti tvayā proktaḥ, saṃdehā bahavo'bhavan
te sarve vilayaṃ jagmuḥ, kimanyadbrūmi te jaru

45.264

ityaṣṭadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau aṣṭādaśastaṃbhasya
catuṣṣaṣṭyadhikadviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ

Linked texts (2)