Upadeshaprasada 49
Upadeśaprāsāda 49
- Language
- Sanskrit
Contents
- 49.1-2 — 4 parts
49.1
niṣkāṃkṣā nāmanā bījā ācāra viṣe.
niṣkāṃkṣitvamanekeṣu, darśaneṣvanyavādiṣu
dvitīyo'yaṃ darśanācāro, aṃgīkāryaḥ śubhātmabhiḥ
49.2
hitvā syādvādapakṣaṃ yaḥ, kāṃkṣati paraśāsanam
kāṃkṣādoṣānvitaḥ sa syādanyānyadarśanotsukaḥ
49.1-2.1
kṣullaka śiṣyanuṃ dṛṣṭāṃta.
vasaṃtapuramāṃ devapriya nāme śreṣṭhī raheto hato. yuvāvasthāmāṃ tenī bhāryā maraṇa pāmavāthī tene vairāgya thayo, tethī potānā āṭha varṣanā putra sahita teṇe dīkṣā grahaṇa karī. te kṣullaka ( bālaka ) śiṣya parīsahone sahana karī śakato nahīṃ, tethī teṇe pitāne kahyuṃ ke " he pitā ! muṃ upānaha ( joḍā ) vinā cālī śakato nathī. mane to brāhmaṇonuṃ darśana śreṣṭha lāge che ke jemāṃ paganā rakṣaṇane māṭe upānaha rākhavāno vidhi che, " te sāṃbhaḷīne gurue vicāryuṃ ke " ā śiṣya bālakabuddhi che, māṭe kadācit tene upāna nahīṃ apāvuṃ to te kadācit sarvathā dharmarahita thai jaśe. " ema dhārīne teṇe koi śrāvaka pāse yācanā karīne tene māṭe upāna karāvī āpyā. pachī ekadā putre kahyuṃ ke " he pitā ! tarakāvaḍe māruṃ māthuṃ tapī jāya che, tethī mārāthī cālī śakātuṃ nathī to tāpasonuṃ darśana śreṣṭha lāge che ke jemāṃ chatra dhāraṇa karī śakāya che. " te sāṃbhaḷīne sarvathā dharmarāṅmukha thavānī bhītithī pitāe chatranī paṇa anumati āpī. vaḷī ekadā kṣullake kahyuṃ ke " he tāta ! jihvā māṭe huṃ aṭana karī śakato nathī. mane to paṃcāgni sādhana karanārano ācāra śreṣṭha lāge
che. kemake ghaṇā loko sanmukha āvīne temane bhikṣādika āpī jāya che.” pitāe
pūrvanī jema vicāra karīne poteja bhikṣā lāvī āpavā māṃr̤ī. e pramāṇe anyadā
pṛthvīpara saṃthāro karavāne aśaktimāna thayelā putre prātaḥkāḷe uṭhīne suvā māṭe palaṃga
māgyo ane tene māṭe śākya matanā ācāranī praśaṃsā karī, tyāre pitāe lākar̤ānī
49.1-2.2
pāṭa suvā māṭe āpī. pachī snāna karyā vinā putrane ṭhīka parachyuṃ nahīṃ tethī śaucamūḷa dharmanī praśaṃsā karī. tyāre pitāe prāsuka jaḷa lāvīne tenāthī snāna karavānī
anujñā āpī. e pramāṇe locane sahana nahīṃ karavāthī kṣaura karāvavānī paṇa anujñā āpī. baḷī ekadā putre kahyuṃ ke “he pitā ! huṃ brahmacarya pāḷavā samartha nathī. ” ema kahīne gopī tathā kṛṣṇanī līlānī praśaṃsā karī. e sāṃbhaḷīne pitāe vicāryuṃ ke “ kharekhara ā putra sarvathā ayogya che, kiṃcit paṇa paramārtha jāṇato nathī. āṭalā divasa teṇe je māgyuṃ te meṃ mohane līdhe āpyuṃ, paṇa ā māgaṇī
tenī kabūla rākhyuṃ to tenī sāthe huṃ paṇa narakeja jāuṃ. saṃsāramāṃ anaṃta kāḷathī
aṭana karatāṃ jīvone anaṃta putro thayā che, to ānāpara śāmāṭe moha rākhavo joie ? ”
ityādi vicārīne te putrane teṇe gaccha bahāra karyā. anukrame te mṛtyu pāmīne pār̤o
thayo ane teno pitā svargalokamāṃ devatā thayo.
te devatāe avadhijñānavar̤e putrane pār̤o thayelo jāṇīne sārthavāhanuṃ rūpa dhāraṇa
karyuṃ, ane teja pār̤āne pāṇī lāvavā māṭe kharīda karyā. pachī tenā pṛṣṭhapara ghaṇuṃ
pāṇī bharīne pakhāḷa mūkī ūṃcī nīcī pṛthvīvāḷā raste tene hāṃkavā lāgyo
ane uparathī koraḍānā prahāra karavā lāgyo, tethī te pār̤o moṭothī barāḍā
pāḍavā lāgyo, eṭale teṇe kahyuṃ ke “are ! kema barār̤ā māre che ? pūrva janmamāṃ
karelā karmanuṃ ā phaḷa che. ” ema kahīne te devatā “he pitā ! huṃ āma karavā
śaktimāna nathī, tema karavā śaktimāna nathī ” vigere pūrva janmamāṃ kahelāṃ vacano
49.1-2.3
vāraṃvāra saṃbhaḷāvavā lāgyo, tethī pār̤āne jātismaraṇa thayuṃ. pūrvajanma smaraṇa karīne
te vāraṃvāra netramāṃthī aśrupāta karato vicāravā lāgyo ke “ pūrva bhave pitānā kahevā
“ huṃ tāro pūrva bhavano pitā chuṃ, ane tane pūrvabhavanuṃ smaraṇa karāvavā āvyo chuṃ.
haju paṇa jo tāraṃ śubha gatinī icchā hoya to anaśana grahaṇa kara.” te sāṃbhaḷīne
ne pār̤āe anaśana grahaṇa karyuṃ, ane tyāṃthī marīne vaimānika devatā thayo, māṭe
śuddha rīte vrata pāḷavuṃ; ane kulliṃka muninī jema bījā bījā darśanonā ācāranī
ākāṃkṣā karavī nahīṃ. kemake je ācāra śrī jineśvare prarupelā che teja satya che,
ema jāṇavuṃ. ā saṃbaṃdhamāṃ bījī paṇa eka kathā kahe che—
mithilā nagarīmāṃ lakṣmī devīnā caityavāḷā udyānane viṣe śrī mahāgiri
nāmanā sūri samavasyāṃ. tene kauṃḍinya nāme śiṣya hatā, ane te kauṃḍinyane aśvamitra nāme śiṣya hatā. te daśamuṃ pūrva jāṇatā hatā. temāṃ naipuṇika vastu jāṇatāṃ evo artha āvyo ke "varttamāna samayanā sarve nārakī jīvo bīje samaye nāśa pāme
che. eja pramāṇe vaimānikanā jīvo māṭe paṇa jāṇavuṃ, ane eja pramāṇe bījā samaya
vigerenā nārakī vigere jīvo māṭe paṇa jāṇavuṃ." āvuṃ sāṃbhaḷīne te aśvamitrane
śaṃkā thai ke "utpatti thayā pachī tarataja sarva vastu sarvathā nāśa pāme che." ā
pramāṇeno bodha thavāthī te bījāone paṇa jamāvavā lāgyo ane kahevā lāgyo ke
"sarvathā sarva vastu iṃdradhanuṣa, vījaḷī ane meghanī jema pratikṣaṇe utpanna thāya
che ane nāśa pāme che." tene gurue kahyuṃ ke "dareka vastu pratikṣaṇe nāśa pāme che,
49.1-2.4
evuṃ mātra bauddhamatavāḷāja māne che, ane tevo ṛjusūtra nāmanā cothā nayanoja mata
che, sarva nayano evo mata nathī. ahiṃ to mātra apara apara (judā judā) paryāyanī utpatti tathā nāśa thāya che, evī apekṣāe koi paṇa prakāre vastuno pratikṣaṇe
nāśa kaheelo che. je samaye nārakī vigere vastu prathama samayanā nārakīpaṇe kṣaya pāme che, teja samaye bījā kṣaṇanā nārakīpaṇe te utpanna thāya che; paṇa jīvadravyapaṇe to sthāyīja che. māṭe mātra kāḷanāja paryāyathī kṣaya thayo che. tethī sarvathā vastuno kṣaya mānabo, e kema ghaṭe? kemake dareka vastunā paryāyo anaṃtā che, temāṃthī mātra
eka paryāyano nāśa thavāthī sarvathā vastunoja nāśa mānabo, e to kevaḷa viruddhaja che.
vaḷī he śiṣya ! kadāca tuṃ sūtranā ājñāvāthī bhrāṃti pāmyo ho to sūtranuṃja vacana
huṃ tane kahuṃ buṃ te sāṃbhaḷa—
neraiyāṇaṃ bhaṃte kiṃ sāsayā asāsayā ? goyamā !
siya sāsayā siya asāsayā | sekeṇaṭṭeṇaṃ | goyamā!
davvaṭṭhayāe sāsayā bhāvaṭṭhayāe asāsayātti
muktiprāraṃbhako'nyaḥ syāttṛptiranyasya jāyate
anyo gacchati paṃthānamanyasya bhavati śramam
49.2-2
paśyatyanyo ghaṃṭādyarthaṃ jñānamanyasya jāyate
anyaḥ prārabhate kāryaṃ, kartā cānyo bhavejjanaḥ
49.3
anyaḥ karoti duṣkarma, narake yāti cāparaḥ
cāritraṃ pāḷayatyanyo, muktimanyo'dhigacchati
49.269
ityahaddinaparimitopadeśaprāsādavṛttau aṣṭādaśastaṃbhasya
ekonasaptatyadhikadviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ
Linked texts (1)
- Upadeśaprāsāda — Lakṣmīvijayasūri 1761, Sanskrit