Upadeshaprasada 5

Upadeśaprāsāda 5

Language: Sanskrit

5.1

śrāddhānāṃ pātrabhaktānāṃ, kārpaṇyadoṣamuktaye
deśanā dānadharmasya, deyā tīrthahitecchubhiḥ

5.2

kāle'lpamapi pātrāya, dattaṃ bhūyobhavedyathā
jināya caṃdanā dattāḥ kulamāṣāḥ kalmaṣacchide

vaḷī je nāmane yogya guṇavāna hoya teja śreṣṭha pātra che, bījo nahīṃ. pātranī
parīkṣānā saṃbaṃdhamāṃ yudhiṣṭhira ane bhīmanā saṃvādamāṃ kahyuṃ che ke- hastīnāpura
nagarane viṣe ekadā dharmaputra ( yudhiṣṭhira ) sabhāmāṃ beṭhā hatā, te vakhate daravāje
ubhelā bhīmasene sabhāmāṃ āvīne dharmarājāne kahyuṃ kemūrkhatapasvī rājendra, vidvāṃśca vṛṣalīpatiḥ
ubhau tau tiṣṭhato dvāre, kasya dānaṃ pradīyate

5.2-2

tyāre yudhiṣṭhire kahyuṃ kesukhasevyaṃ tapo bhīma, vidyā kaṣṭadurācarī
vidyāṃ saṃpūjayiṣyāmi, tapobhiḥ kiṃ prayojanam

5.3

te sāṃbhaḷī bhīmasena bolyo keśvānacarmagatā gaṃgā kṣīraṃ madyaghaṭasthitam
kupātre patitā vidyā, kiṃ karoti yudhiṣṭhira

5.4

na caikavidyayā pātraṃ, tapasāpi ca pātratā
yatra vidyā caritraṃ ca, taddhi pātraṃ pracakṣyate

5.1-3

ā pramāṇe hovāthī pātrane dāna āpavuṃ, teja kalyāṇakārī che. te dāna
paṇa bhāvapūrvaka āpavuṃ. kahyuṃ che kedātavyamiti yaddānaṃ, dīyate'nupakāriṇe
kṣetre kāle ca bhāve ca, taddānaṃ sātvikaṃ smṛtam

5.2-3

āvuṃ sātvika dāna śālibhadra vigeree āpyuṃ che.
yastu pratyupakārāya, phalamuddiśya vā punaḥ
pradīyate parikliṣṭastaddānaṃ rājasaṃ smṛtam

5.3-2

krodhādbalābhiyogādvā, manobhāvaṃ vināpi vā
yaddīyate hitaṃ vastu, taddānaṃ tāmasaṃ smṛtam

5.1-4

dullahāo mughādāī, mughājīvivi dullahā
muhādāyī muhājīvi, dovi gacchaṃti suggaiṃ

5.1-5

ekadā coroe āvīne teno ghoḍo haraṇa karyo, paṇa gāmanī bahāra nīkaḷatāṃ prātaḥkāḷa thai javāthī coroe vicāryaṃu ke- " have atyāre ā ghoḍo āpaṇāthī lai
javāśe nahīṃ " ema dhārīne ghaṇā vṛkṣonī ghaṭāmāṃ te ghoḍāne bāṃdhī daine teo
jatā rahyā. prātaḥkāḷeelo tāpasa snāna karavā māṭe taḷāva ūpara gayo, tyāṃ
taḷāvanī samīpe sāṃkaḍī galīmāṃelo ghoḍo bāṃdhelo teṇe joyo. eṭale " mārā
upakārī bhāgavata paṭelano coroe haraṇa karelo ā ghoḍo che" ema teṇe oḷakhyo.
tethī te potānuṃ dhoeluṃ vastra tyāṃ bhūlī javāne miṣe mūkī dai ghera jaine bhāgavata paṭelane kahyuṃ ke--" māruṃ dhoeluṃ vastra hūṃ taḷāva ūpara bhūlī gayochaṃu te maṃgāvī dyo."
teṇe potānā cākarane te levā mokalyo. teṇe tyāṃ jaine vastra līdhuṃ, to pāse
potānā śeṭhano ghoḍo bāṃdhelo joyo, eṭale tene paṇa leto āvyo, ane gharadhaṇīne te vṛttāṃta kahyo. gharadhaṇīe manamāṃ vicāryaṃu ke--" aho ! ā tapasvīe
bījaṃu miṣa karīne paṇa mārāpara upakāra karyo." pachī teṇe tāpasane bolāvīne
kahyuṃ ke- " he bhadra ! have tame ahīthī padhāro, kāraṇake upakārīne āpelaṃu dāna
niṣphaḷa jāyache."
have mudhājīvī ( niṣkapaṭa jīvanāra ) nuṃ dṛṣṭāṃta kahe che.
koieka rājāne vairāgya utpanna thayo, tethī teṇe dharmanī parīkṣā karavā māṭe
vicāra karyo ke--" vāstavīka rīte dāna laine koṇa bhojana kare che ? tenī hūṃ
tapāsa karūṃ." ema vicārī teṇe potānā sevakane hukama karyo ke--" rājā lāḍu
āpe che te āvīne lai jāo" evī sarvatra āghoṣaṇā karāvo. teṇe tema karavāthī
ghaṇā bhikṣuko lāḍu levā māṭe āvyā temane rājāe pūchyuṃ ke--"tame śāvaḍe
jīvo cho?" tyāre temāṃthī eka jaṇa bolyo ke- "huṃ mukhavaḍe jīvuṃ che." bījāe
kahyuṃ ke- " huṃ pagavaḍe jīvuṃ chuṃ." trījāe kahyuṃ ke--" huṃ hāthavaḍe jīvuṃ chuṃ. "
cothāe kahyuṃ ke--" huṃ lokonī kṛpāthī jīvuṃ chuṃ." ane pāṃcamā jaina sādhue
kahyuṃ ke--" huṃ mudhā jīvuṃ chuṃ. " pachī rājāe pharīthī temane pūchyuṃ
ke--" śīrīte ! " tyāre pahalāe kahyuṃ ke- " huṃ kathā kahenāra chuṃ, tethī māṇasone
rāmāyaṇa vigerenī kathā kahaṃu chuṃ, tethī mārī ājīvikā cāle che, māṭe mukhavaḍe
jīvuṃ chuṃ." bījāe kahyuṃ ke- " huṃ kāsada chuṃ, tethī lokonuṃ kāsadīyaṃu karīne ājīvikā calāvaṃu chuṃ, tethī pagavaḍe jīvaṃu chuṃ. " trījāe kahyuṃ ke-" huṃ lahīyo chuṃ, tethī
lakhavāvaḍe ājīvikā calāvaṃu chuṃ; māṭe hāthavaḍe jīvuṃ chuṃ. " cothāe kahyuṃ ke- " huṃ
bhikṣuka chuṃ, tethī lokonī kṛpāthī bhīkha māṃgīne ājīvikā calāvaṃu chuṃ. " jaina
sādhue kahyuṃ ke- " huṃ gṛhasthano putra chuṃ, paṇa saṃsāranī asāratā joine meṃ vairāgya
vaḍe dīkṣā grahaṇa karī che. tethī yathākāḷe jevo āhāra maḷī jāya tevā āhārathī calāvī lauṃ dhuṃ, māṭe mudhā jīdhuṃ dhuṃ. " ā pramāṇe sāṃbhaḷīne rājāe
vicāryuṃ ke " aho ! ā dharmaja sarva duḥkhano nāśa karanāra ane mokṣane sādhanāra
che " ā pramāṇeno niścaya karīne teṇe jaina dharma aṃgīkāra karyo.
vaḷī dāna rūpī alaṃkāra vinānī lakṣmī paththara ane maḷa rūpaja che.
juo, navanaṃda rājāe kṛpaṇatādoṣathī pātradāna karyā vinā mātra prajāne
atyaṃta pīḍā karīne suvarṇanī nava ḍuṃgarīo karī. te durbhāgyajoge kāḷe karīne
paththaramaya thai gai. haju sudhī te ḍuṃgarīo pāṭalipura nagara pāse gaṃgā nadīne
kāṃṭhe pīḷā paththaramaya dekhāya che. rājagṛha nagarīmāṃ saṃśraṇa śreṣṭhie maṇijaḍita
be baḷada karyā hatā. temāṃ eka baḷadanuṃ śīṃgaḍuṃ adhuruṃ hatuṃ te puruṃ karavā māṭe te
aneka prakāranāṃ kaṣṭa sahana karatāṃ hato. paraṃtu pātradāna nahī karavāthī te baḷada
pṛthvīmāṃ ne pṛthvīmāṃja vināśa pāmī gayā. tethī maḷelā dhananuṃ supātramāṃ dāna
karavuṃ joie.
dāna śatrune āpyuṃ hoya to vairano nāśa kare che, sevakane āpavāthī te
viśeṣa bhaktimāna thāya che, rājāne āpavāthī utkṛṣṭa sanmāna pāmī śakāya che;
ane bhāṭa, kavi ke cāraṇa vigerene āpavāthī sarvatra yaśa phelāya che; dāna koi
paṇa sthāne niṣphaḷa thatuṃ nathī. temāṃ paṇa supātrane dāna āpavāthī viśeṣa kalyāṇakārī thāya che. kahyuṃ che kejale tailaṃ khale guhyaṃ, pātre dānaṃ manāgapi
prājñe śāstraṃ satāṃ prītirvistāraṃ yātyanekadhā

Linked texts (1)

Upadeśaprāsāda — Lakṣmīvijayasūri 1761, Sanskrit

Upadeshaprasada 5

5.1

5.2

5.1-2