Upadeshaprasada 62
Upadeśaprāsāda 62
- Language
- Sanskrit
62.1
saptacatvāriṃśatā yaddoṣairaśanamujjhitam
bhoktavyaṃ dharmayātrāyai, saiṣaṇāsamitirbhavet
62.1-2
niṣiddhamapyācaraṇīyamāpadi
kriyā satī nāvati yatra sarvathā
ghanāmbunā rājapathe'tipicchale
kvacidbudhairapyapathena gamyate
62.1-3
vāḷo thayo hoya, tyāre ḍāhyā puruṣo paṇa āḍe raste cāle che. "
to he vatsa ! ā mṛtyu āpanārī āpattituṃ koi paṇa prakāre ullaṃghana kara,
pachī tenuṃ nivāraṇa karavā māṭe guru pāse jaine ālovaje. " ema kahīne dhanamitra muni
nadī utarryā. vaḷī tene vicāra thayo ke " ā putra mārī śaramathī nadīnuṃ jaḷa pīśe
nahī, kemake lājavāna puruṣo akārya karatāṃ potānā paḍachāyāthī paṇa śaṃkā pāme che.
tethī huṃ tenā dṛṣṭimārgathī jarā dūra jāuṃ. " ema vicārīne te āgaḷa cālyo. pelā
bāla sādhu paṇa nadīne kāṃṭhe āvyā eṭale atyaṃta tṛṣātura saṃtā vicāra karavā lāgyā
ke " paramātmāe aneṣaṇīya bhakta pāna levānuṃ niṣiddha karyuṃ che. eṣaṇā traṇa prakāranī
kahī che-gaveṣaṇā, grahaṇeṣaṇā ane paribhogeṣaṇā. ā traṇe eṣaṇā āhāra, upadhi
ane śayyādi sarva viṣayamāṃ goṭhavī joie. temāṃ prathama ādhākarmādi soḷa utpādana
doṣa kahelā che, ane dhātryādi soḷa udgama doṣa kahelā che. te vatrīśa doṣa pahelī
gaveṣaṇāmāṃ godhavānā che, bījī grahaṇeṣaṇāmāṃ śaṃkitādi daśa doṣa śodhavānā che, ane
trījī paribhogeṣaṇāmāṃ aṃgārādi pāṃca doṣa śodhavānā che. e rīte yatanāvāḷo muni
suḍatāḷīśa doṣarahita nava koṭī viśuddha evā bhakta pānādika āhārane, audhika
ane upagrahika evā be prakāranā upadhine ane vasatine grahaṇa kare che, te eṣaṇā samiti kahevāya che. tethī śuddhithī rahita agrāhya evaṃ ā jala hamaṇāṃ mahā kaṣṭathī huṃ
pīuṃ chu. pachī guru pāse tenī ālocanā laiśa. " ema vicārīne aṃjaḷīmāṃ jaḷa
lai ne pīvā māṭe mukha pāse hātha lāve che, tevāmāṃ tene bījo vicāra thayo ke " huṃ
hamaṇāṃ jalādikanā jīvone abhayadāna āpuṃ ? ke tṛṣā nivāraṇa karavā māṭe mārā
jīvane sukhī karuṃ ? jo mārā jīvane ā loka saṃbaṃdhī sukha āpuṃ chuṃ, to bījā jīvone moṭuṃ duḥkha thāya che. vaḷī tethī māruṃ caturrgati rūpa saṃsāraparāvartana vṛddhi pāmaśe, temaja
anaṃta tiryaṃkarīnī ājñāno lopa thaśe. vaḷī ā jīvo sarva mārā ātmānā saṃbaṃdhī
che. kemake māro ātmā ā jīvonā kuḷamāṃ anekavāra rahelo che. śrīmāna tīrthaṃkaroe
to kyāra jīvonī dayā saṃyamadhārī sādhuonā utsaṃgamāṃ mūkī che. vaḷī he jīva !
te narakamāṃ rahīne ānāthī paṇa anaṃtagaṇī tṛṣātuṃ duḥkha parādhīnapaṇe anaṃtavāra
sahana karyu che. hamaṇāṃ tuṃ svataṃtra thayo che, tethī āvā akāryamāṃ pravarte che, paṇa he jīva !
sādhune āvuṃ kṛtya karatuṃ ghaṭe che ? athavā he jīva ! tārā eka jīvane māṭe aneka
jīvono vadha karavāmāṃtyaṃthī tuṃ jarā paṇa ḍarato kema nathī ? are mārā cittanī mūḍhatrasāḥ pūtaramatsyādyāḥ, sthāvarāḥ panakādayaḥ
nīre syuriti tatpātā, sarveṣāṃ hiṃsako bhavet
62.2
tatkiyadbhirdinairyāti, rakṣitā api ye dhruvam
tān prāṇāna rakṣituṃ dakṣaḥ, paraprāṇānnihanti kaḥ
62.1-4
trasāḥ pūtaramatsyādyāḥ, sthāvarāḥ panakādayaḥ
nīre syuriti tatpātā, sarveṣāṃ hiṃsako bhavet
62.2-2
tatkiyadbhirdinairyāṃti, rakṣitā api ye dhruvam
tān prāṇān rakṣituṃ dakṣaḥ, paraprāṇānnihanti kaḥ
62.1-5
sa eva hi budhaiḥ pūjyo, guruśca janako'pi ca
śiṣyaṃ sutaṃ ca yaḥ kvāpi, naivonmārge pravartayet
62.1-6
grāhyaṃ mocyaṃ ca dharmopakaraṇaṃ pratyupekṣya yat
pramārjya ceyamādānanikṣepasamitiḥ smṛtā
62.1-7
paḍilehaṇakuṇaṃto, miho kahaṃ kuṇai jaṇavayakahaṃ vā
dei ca pañcarakhāṇaṃ, vāei sayaṃ paḍicchai vā
62.2-3
puḍhavi āukkāe, tejavāuvaṇassaitasāṇaṃ
paḍilehaṇapamatto, channaṃ pi virāhaṇo hoi
62.1-8
nirjīve'śuṣire deśe, pratyupekṣya pramārjya ca
yattyāgo malamūtrādeḥ, sotsargasamitiḥ smṛtā
62.1-9
śrī dharmarucinuṃ dṛṣṭāṃta.
traṇa gupti viṣe.
prathama manogupti nāmanā chaṭṭhā cāritrācāra viṣe.
kalpanājālanirmuktaṃ, sadbhūtavastucintanam
vidheyaṃ yanmanaḥsthairyaṃ, manoguptirbhavettridhā
62.1-10
maunāvalaṃbanaṃ sādhoḥ, saṃjñādiparihārataḥ
vāgvṛttervā nirodho yaḥ, sā vāgguptirihoditā
62.1-11
samiyo niyamā gutto, gutto samiyattaṇaṃmi bhayaṇijjā
kuśannavayamudīraṃto, jaṃ vaigutto vi samiyo vi
62.1-12
muṃca muṃca patatyeko, mā muṃca patito yadi
ubhau tau patitau dṛṣṭvā, maunaṃ sarvārthasādhakam
62.1-13
svāyattamekāntaguṇaṃ vidhātrā
vinirmitaṃ chādanamajñatāyāḥ
viśeṣataḥ sarvavidāṃ samāje
vibhūṣaṇaṃ maunamapaṃḍitānām
62.1-14
kāyaguptirdvidhā proktā, ceṣṭānivṛttilakṣaṇā
yathāgamaṃ dvitīyā ca, ceṣṭāniyamalakṣaṇā
62.1-15
iti trigupti svarūpaṃ
athavā paṃcasamitiguptitrayapavitritam
caritraṃ samyak cāritramityāhurmuniyuṃgavāḥ
62.282
ityaṅkadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau navadaśastaṃbhasya
dvayaśītyadhikadviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ
Linked texts (3)
- Upadeśaprāsāda — Lakṣmīvijayasūri 1761, Sanskrit
- Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra — Kāśīnātha Pāṇḍuraṅga Paraba 1886, Sanskrit
- Ācārapradīpa (Ratnaśekharasūri) — Ratnaśekharasūri, Sanskrit