Pramāṇa · Search · About · API

Upadeshaprasada 64

Upadeśaprāsāda 64

Language
Sanskrit

Contents

64.1

nava prasuta vāghiṇi vikarāla, nayara māṃhī vīhāve bāḷa;
ā abhigrahane ghaṇā divasa vyatīta thayā pachī ekadā ṛṣināṃ tapanā prabhāvathī taratanī prasavelī koi vāghaṇa nagaramāṃ peṭhī. tene joine vastrāṃnā vepārīo vastrāṃ
mūkīne nāṭhā. eṭale vāghaṇe temāṃthī vīśa vastrāṃ laine munine āpyāṃ.
pachī yaśodhadra gurune vāṃdavā māṭe utsuka thayelā munie abhigraha karyo ke—
" pāṭaṇa pahocī gurune vāṃdyā pahelāṃ māre anna ke jaḷa kāṃi paṇa levuṃ nahī." evo
abhigraha karīne te muni pāṭaṇa āvyā ane gurune vaṃdanā karī.
pharīne munie abhigraha līdho ke " vṛddha strīe vaśa karello rājāno madonmatta
hāthī jo khīcaḍī, khāreka, khamaruḍī, khājā ne khāṃru e pāṃca khakāravāḷī cīja
āpe to māre pāraṇuṃ karavuṃ. " pachī eka māsa gayo, tyāre śāsanadevatāe vṛddha strīnuṃ
svarūpa dhāraṇa karīne rājāno hastī vaśa karyo, ane munine pāraṇuṃ karāvyuṃ.
ityādi prakāre te munie judā judā abhigrahovame corāśī pāraṇāṃ pūrṇa karyāṃ. pachī anaśana karīne te muni svarge gayā.
nirdoṣaṃ nirnidānākhyaṃ, tannirjarāprayojanam
cittotsāhena sadbuddhyā, tapanīyaṃ tapaḥ śubham

64.1-2

rudhiramāṃsamedo'sthimajjaśukrāṇyanena tapyante
karmāṇi cāśubhānītyatastapo nāma nairuktam

64.1-3

yaḥ pālayitvā caraṇaṃ viśuddhaṃ, karoti bhogādinidānamajñaḥ
sa vardhayitvā phaladānadakṣaṃ, kalpadrumaṃ bhasmayatīha mūḍhaḥ

64.1-4

so a tavo kāyavvo, jeṇa maṇo maṃgulaṃ na ciṃtei
jeṇa na iṃdiyahāṇī, jeṇa jogā na hāyaṃti

64.1-5

dhanārthināṃ yathā nāsti, śītatāpādiduḥsaham
tayā navaviraktānāṃ, tattvajñānārthināmapi

64.1-6

dvādaśadhāstapācārāstapovadbhirnirūpitāḥ
aśanādyāḥ ṣaḍ bāhyāḥ ṣaṭ, prāyaścittādayo'ntagāḥ

64.1-7

aṇasaṇa 1 muṇoarīyā 2, vittīsaṃkhevaṇaṃ 3 rasaccāuṃ 4
kāyakileso 5 saṃlīṇayāya 6, vajjo tavo hoi

64.2

pāyacchittaṃ 1 viṇauṃ 2, veyāvaccaṃ 3 taheva sajjhāuṃ 4
jhāṇaṃ 5 usaggo vi a 6, abbhaṃtarauṃ tavo hoi

64.1-8

tatrāśanaṃ dvidhā proktaṃ yāvajjīvikamittvaram
dvighaṭikādikaṃ svalpaṃ, cotkṛṣṭaṃ yāvadātmikam

64.1-9

'vallanmaraṇaṃ' valat eṭale cāritryathī pāchā vaḷatāṃ maraṇa thāya te. arthāt muni
saṃbaṃdhī duṣkara tapa tathā cāritranuṃ sevana karavuṃ, athavā grahaṇa kareluṃ cāritra mūkī devuṃ,
te bannemāṃ asamartha thaine “have to āmāṃthī jaladī chūṭāya to ṭhīka” ema vicāratāṃ
je maraṇa thāya te vallanmaraṇa kahevāya che. ā maraṇa vratanā pariṇāmathī bhraṣṭa thayelā munioneja saṃbhave che (4). 'vaśārttamaraṇaṃ' vaśārtta eṭale iṃdriyonā viṣayane ādhīna
thavāthī pīḍātāṃ, dīvānī śikhā joine ākuḷavyākuḷa thayelā pataṃganī jema ākuḷavyākuḷa thaine maraṇa pāme te vaśārttamaraṇa kahevāya che (5). 'antaḥśalyamaraṇaṃ'
lajjādikanā kāraṇathī, thai gayelā durācaraṇanī ālocanā na karavī te antaḥśalya
kahevāya che. tevā śalyavāḷāṃnuṃ je maraṇa te antaḥśalya maraṇa kahevāya che. ā maraṇa
ati duṣṭa che (6). 'tadbhavamaraṇaṃ' hāla je bhavamāṃ prāṇī varte che, te ne teja bhavane
yogya evaṃ āyuṣya bāṃdhīne te bhavatuṃ āyuṣya kṣaya karīne mare te tadbhava maraṇa kahevāya
che. ā maraṇa saṃkhyātā varṣanā āyuṣyavāḷā manuṣya ane tiryaṃcaneja hoya che; paṇa
asaṃkhyātā varṣanā āyuṣyavāḷā manuṣya ane tiryaṃcane (jugaliyāne) temaja deva tathā
nārakīne pharīne anaṃtara tadbhavono abhāva hovāthī ā maraṇa hotuṃ nathī (7). 'bālamaraṇaṃ' bāla eṭale mithyādṛṣṭiṃnuṃ athavā avirata samyagdṛṣṭiṃnuṃ je maraṇa te bālamaraṇa
kahevāya che (8). 'paṃḍitamaraṇaṃ' sarva virati pāmelātuṃ je maraṇa te paṃḍitamaraṇa kahevāya
che (9). 'miśramaraṇaṃ' bālapaṃḍita evā deśavirati śrāvakanuṃ je maraṇa te miśramaraṇa kahevāyache (10). 'chadmasthamaraṇaṃ' mati, śruta, avadhi ane manaḥparyāya e cāra jñānavāḷā
muninuṃ je maraṇa te chadmasthamaraṇa kahevāya che (11). 'kevalimaraṇaṃ' jemaṇe samagra
bhavaprapaṃcano apunarbhavapaṇe nāśa karyo che evā kevalinuṃ maraṇa te kevalimaraṇa kahevāya che (12). 'vaihāyasamaraṇaṃ' ākāśamāṃ thayeluṃ je maraṇa te vaihāyasamaraṇa
kahevāya che, arthāt uṃcā vṛkṣanī śākhādike potānā śarīrane bāṃdhīne gaḷāphāṃso
khāvāvaḍe, parvatathī paḍatuṃ mūkīne, kūpamāṃ paḍatuṃ mūkīne, athavā śastrādikanā ghāte karīne
je maraṇa pāmavuṃ te vaihāyasamaraṇa kahevāya che (13). 'gṛdhraspṛṣṭamaraṇaṃ' gṛdhra eṭale
gīdha ane upalakṣaṇathī samaḷī, śiyāḷa vigeree jemāṃ sparśa karelo che evaṃ je maraṇa
te gṛdhraspṛṣṭa maraṇa kahevāya che. ā maraṇa hastī vigerenā śavamāṃ pesīne gṛdhrādikavaḍe
jenuṃ bhakṣaṇa karāya teneja saṃbhave che (14). 'bhaktaparijñāmaraṇaṃ' bhakta eṭale bhojana
ane upalakṣaṇathī pānādika jāṇavāṃ, eṭale ke “ā aśanapānādi meṃ ghaṇīvāra
savvā vi a ajjāuṃ, savve vi ya paḍhamasaṃghayaṇavajjā
savve vi desavirayā, paccakkhāṇeṇauṃ maraṃti

64.1-10

ranī śarīranī saṃjāḷa vinā, jevā tevā saṃsthānavaḍe sthita thaine praśastadhyāna karatāṃ
prāṇāṃta sudhī niścaḷa rahevuṃ te kahevāya che. te viṣe kahyuṃ che ke—
ā trāṇe prakāranā anaśana nirvyāghātapaṇāmāṃ saṃlekhanā pūrvakaja karavāmāṃ āve
che, nahīṃ to ārttadhyānano saṃbhava thāya. paṇa vyādhi vījaḷī, parvata, bhīṃta vigerenuṃ paḍavuṃ athavā sarpādikanuṃ karaḍavuṃ vigere vyāghāta prāpta thayela hoya tyāre to saṃlekhanā
vinā paṇa te anaśana lai śakāya che.
ā itvara ane yāvajjīva e banne prakārano anaśana tapa samagra karmano kṣaya karanāra che. te upara dṛṣṭāṃta kahe che—
kākaṃdīpurīmāṃ dhanā nāme eka sārthavāha raheto hato. tene dhanya nāme putra hato.
te bhogane samartha evī yuvāvasthāne pāmyo, tyāre tenī mātā bhadrāe batrīśa prāsāda karāvīne batrīśa śreṣṭhīnī kanyāo sāthe ekaja divase tene paraṇāvyo. te dhanya te strīo
sāthe dogūṃdikadevanī jema sukha bhogavavā lāgyo. te strīo sāthe bhoga bhogavatāṃ teṇe
keelāṃka varṣo vyatīta karyā. ekadā covīśa atiśayothī virājamāna śrī mahāvīra
svāmī te purīmāṃ samavasar‍yā. te vakhate dhanya paṇa bhagavānanā darśanamāṃ utkaṃṭhita thaine
page cālato prabhu samīpe gayo, ane viśvabaṃdhu prabhune vāṃdīne temanī pāse bhavanā kleśane
nāśa karanārī deśanā sāṃbhaḷī. trikāḷajñānī prabhunī deśanā manamāṃ vicāratāṃ dhanya
vairāgya pāmyoḥ eṭale teṇe tenī mātā pāse jaine kahyuṃ ke “ he mātā! bhagavānanī deśanā sāṃbhaḷīne mane viṣayomāṃ udvega thayo che, māṭe tamārī ājñāthī huṃ dīkṣā grahaṇa
karīśa. ” te sāṃbhaḷīne mātāe munināṃ vrata pāḷana karavāmāṃ anukūḷa pratikūḷa upasargo sahana karavā tathā rasa vinānā virasa āhāra karavā ityādi aneka prakāranāṃ ati duḥkha che ema jaṇāvyuṃ. topaṇa te dhanye purīṣanī jema viṣayabhoganī tṛṣṇā kari
vyākhyāna 285 muṃ.
ūnòdari nāmanā bījā tapācāra viṣe.
ūnodaritapodravyabhāvabhedātmakaṃ paraiḥ
viśiṣyajñāyamānatvānmahatphalaṃ nirantaram

64.1-11

kaṣāyaviṣayāhāratyāgo yatra vidhīyate
upavāsaḥ sa vijñeyaḥ śeṣaṃ laṃghanakaṃ viduḥ

64.1-12

battīsaṃ kīra kavalā, āhāro kucchipūrauṃ bhaṇiuṃ
purisassa mahiliyāe, aṭhṭhāvīsaṃ bhave kavalā

64.2-2

kavalassa ya parimāṇaṃ, kukkuḍiaṃḍagapamāṇamittaṃ tu
jaṃ vā avigiavayaṇo, vayaṇaṃsi chubhijja visaṃto

64.1-13

vartate hyanayā vṛttirbhikṣāśanajalādikā
tasyāḥ saṃkṣepaṇaṃ kāryaṃ, dravyādyabhigrahāṃcitaiḥ

64.1-14

dṛḍhaprahārīnuṃ dṛṣṭāṃta.
egadivasaṃ pi jīvo, pavvajjamuvāgauṃ aṇūgamaṇo
jaivi na pāvae mukkhaṃ, avassa vemāṇie hoi

64.1-15

aho lokottaraḥ ko'pi, tapaḥkuṃbhodbhavaḥ prabhuḥ
nāvirbhavatipunaryena, śoṣitaḥ karmavāridhiḥ

64.2-3

mṛttikā yasya tatraiva, patatītyanyathā na hi
yena yatrārjitaṃ karma, sthāne tatraiva niṣṭhitam

64.3

kevalī suragaṇena nirmite, svarṇapaṃkajapade sthitaśca saḥ
tattapaḥstutivacomṛtaiḥ śubhairbhavyajaṃtusumahamiṃsiṃcayat

64.275

ityabdadinaparimitopadeśaprāsādavṛttau navadaśastaṃbhasya
pañcāśītyadhikadviśatatamaḥ prabaṃdhaḥ

64.275.p1

saṃpūrṇo'yaṃ staṃbhaḥ

Linked texts (3)