Bhavashataka (Samayasundara) 3
Bhāvaśataka (Samayasundara) 3
- Language
- Sanskrit
Contents
3.1
"śrīmajjaisalamerudurgananagare śrīvikrame gurjare,
thaṭṭāyāṃ bhaṭanera-medinīnaṭe, śrīmedapāṭe sphuṭam
śrījābālapure ca yodhanagare śrīnāgapuryā puna:,
śrīmallābhapure ca vīramapure, śrīsatyapuryāmapi
3.2
mūlatrāṇapure maroṭṭanagare derāure puggale,
śrīucce kirahora-siddhanagare dhīṃgoṭake saṃbale
śrīlāhorapure mahājana-riṇī-śrīāgarārakhye pure,
sāṃgānerapure suparvasarasi śrīmālapuryā puna:
3.3
śrīmatpattananāmni rājanagare śrīstambhatīrthe tathā,
dvīpaśrībhṛgukaccha-vṛddhanagare saurāṣṭrake sarvata:
śrīvārāṇapure ca rādhanapure śrīgurjare mālave,
.....................................
3.4
sarvatraprasarī saroti satataṃ saubhāgyāmātrālpataḥ,
vairāgyaṃ viśadā matiḥ subhagatā bhāgyādhikatvaṃ bhṛśam
naipuṇyaṃ ca kṛtajñatā sujanatā yeṣāṃ yaśovādatā,
sūriśrījinasāgarā vijayino bhūyāsurete ciram
3.4.p1
[ kusumāñjali pṛ0 407 ]
3.14
svargavāsa
kavi vṛddhāvasthā meṃ śārīrika kṣīṇatā ke kāraṇa saṃvat 1666
ātma-sādhanā aura sāhitya-sādhanā karane hue saṃvat 1703 caitra
śuklā trayodaśī ko isa naśvara deha ko tyāga kara samādhi pūrvaka
soma apane "samayasundara" gīta ma karatā hai :"aṇasaṇa kari aṇagāra, saṃvat satarahau saya bīr̤ottare
ahamadābāda majhāra, paraloka pahuṃcā ho caita sudi terasai |”
svargārohaṇa sthāna para ahamadābāda ke upāsakoṃ ne smāraka banavāyā
śodha honī cāhiye | astu,
"śrīsamayasundarāṇāṃ gaḍālaye pāduke vande |5|"
śiṣya parivāra
anumānataḥ āpake śiṣya-praśiṣyādikoṃ kī saṅkhyā vipula hī thī
milatā | katipaya granthoṃ ke ādhāra para kavi kī paramparā kā kucha
mahopādhyāya
vādī harṣanaṃdana sahajavimala meghabijaya
jayakīrti dayāvijaya harirāma harṣakuśala
rājasoma harṣanidhāna
jñānalābha harṣasāgarasūri jñānatilaka puṇyatilaka
samayanidhāna binayacandrakavi maho. puṇyacaṃdra
nayaṇasī pratāpasī
murāri puṇyavilāsa
vā0 puṇyaśīla mānacaṃdra
bhomajī sāraṃgajī
bodhājī
hajārīnaṃda
"prakriyā-haimabhāṣyādi-pāṭhakaiśca viśodhitā
harṣanandanavādīndraiḥ, cintāmaṇiviśāradaiḥ ||12||"
"suśiṣyo vācanācāryastarkavyākaraṇādivit
harṣanandanavādīndro, mama sāhāyyadāyakaḥ |"
sumedhā'lpamedhā vā, susvaro duḥsvaro'pi vā
agītārthaḥ sugītārthaḥ, udyamī alaso'pi vā
3.15
lajjāludhṛṣṭacitto vā, subhago durbhago'pi vā
sabhāprabandha sarvo'pi, niścinto vācayatvidam
3.4-2
dvitīya vibhāgaḥ—
1. malli ṣaḍmitra 2. viṣṇukumāra
3. skandakaśiṣya 4. kārtika seṭha
5. sukośala 6. akṣobhyādika
7. akṣobhya 8. stamita daśāh
6. sāgara daśāī 10. himavad daśāī
11. acala " 12. dharaṇa pūraṇa
13. abhicandra 14. rathanemi
15. jālimayāli uvayāli 16. puruṣasena, vāriṣeṇa
17. dṛḍhanemi-satyanemi 18. pradyumna-śaṃba-aniruddha
16. gajasukumāla 20. ḍhaṃḍhaṇa
21. thāvaccāsuta 22. śukaparivrājaka śailaka rāja
23. śailaka putra maeḍaka 24. sāraṇa muni
25. navama nārada 26. vajra pratyeka buddha
27. putra pratyeka buddha 28. asita buddha
26. aṃga pratyeka buddha 30. davadaṃta rājarṣi
31. kuñjavāra 32. pāṇḍuṣa
33. keśikumāra 34. kālika putra
35 kālā śarvesika 36. kālā śarvesikaputra
37. puṇḍarīka-kaṃḍarīka 38. ṛṣabhadatta-devānaṃdā
36 karakaṇḍū 40. dvimukha
41. nami rājarṣi 42. naggai rājarṣi
43. prasannacanda rājarṣi 44. valkalacīrī
45. atimuktaka 46. cullakakumāra
47. dvaya śramaṇa bhadra 48. lohārya
46. supratiṣṭha śreṣṭhi
cirapāpapraṇāśinyaḥ, prājñanirgranthasatkathā
vikathā-varjito vācā, kathayāmi nirantaram
3.8
karmagranthabahuprakīrṇakabṛhanniryuktibhāvyottarāḥ
devendrastavasadviśeṣaṇavatī prajñaptikalpā śreyo (?)
aṅgopāṅgamūlasūtramilitāḥ ṣaṭtriṃśikā-saptatiḥ,
śliṣyat saṃgrahaṇīsamaprakaraṇāḥ pañcāśikā saṃsthitāḥ
3.6
siddhaprābhṛtasammatīṣṭakaraṇe jyotiṣka - saṅgītakaśikṣā-prākṛta-koṣa-sūktalalitā gāthāḥ sahasrātparāḥ
sūtrālāpakamadritārthavivṛtau tatsākṣibhūtā śrutāḥ,
prāyastāḥ kaṭhināstadarthavivṛtau ṭīkā vinā durghaṭāḥ
3.15-2
tacchiṣyamukhyadatteṇa, harṣanandana vādinā
cintāmaṇi-mahābhāṣya-śāstrapārapradṛśvanā
3.15-2.p1
"jyotiḥśāstra vicakṣaṇa-vācaka-jayakīrti-dattasāhāyyaiḥ"
"dayāvijayaśiṣyasya, vācanāya viracyate|"
3.15-2.p2
[ṛ0 ṭī0]
3.15-2.p3
"prathamādarśako'lekhi, dayāvijaya sādhunā|"
3.15-2.p4
[u0 ṭī0]
3.15-2.p5
(ga) vācaka jayakīrti ke śiṣya rājasoma praṇīta do grantha
prāpta haiṃ:—
(1) śrāvakārādhanā bhāṣā, saṃ0 1715 je0 su0 nokhā
(2) iriyāvahī mithyāduṣkṛta bālāvabodha
(gha) vācaka jayakīrti ke pautra śiṣya samayanidhāna dvārā saṃ0
2. sahajavimala aura meghavijaya ke paṭhanārtha kavi ne raghuvaṃśa
racanā kī thī
(ka) sahajavimala ke śiṣya harirāma ke nimitta kavi ne
sakatā ki harirāma kisakā śiṣya thā, sahajavimala kā
dīkṣitāvasthā kā? athavā dīkṣitāvasthā kā nāma harṣakuśala thā? yahāṃ inakā nāma sahajavimala ke śiṣya
3. meghavijaya kavi kā priya śiṣya hai| svayaṃ kavi ne saṃ0
kāraṇa hai ki kavi isakī praśaṃsā karatā huā likhatā hai:(ka) meghavijaya ke śiṣya harṣakuśala acche vidvān the
jaise kavi ko 'gurubhakta' meghavijaya atyanta priya the,
to vaise unase bhī atyadhika pautra harṣakuśala kavi ko
jarjara hāthoṃ se likhita māghakāvya tṛtīya sarga ṭīkā,
rūpakamālā avacūri ādi pacāsoṃ mahattva ke grantha
praśastiyoṃ jānā jātā hai| isane 'draupadī catuṣpadī'
inakī svataṃtra racanā kevala 'bīsī' hī prāpta hai
(kha) harṣakuśala ke pautra ācārya harṣasāgara dvārā saṃ0 1726
kārtika kṛṣṇā navamī ko likhita puṇyasāra catuṣpadī
( seṭhiyā lāyabrerī, bīkānera ) prāpta hai
(ga) harṣakuśala ke dvitīya pautra jñāna tilaka racita 3-4
stotra aura svayaṃ likhita phuṭakara saṃgraha kā eka guṭakā
vinayacandra gaṇi acche kavi the | inakī praṇīta nimnalikhita kṛtiyām̐ prāpta haiṃ:—
(1) uttamakumāra caritra, ra0 saṃ0 1752 phā0
śu0 5 pāṭaṇa, (2) bīsī, ra0 saṃ0 1754 rājalagar̤ha,
(3) gyāraha aṃga sejhāya, ra0 sa0 1755, (4) śatruñjaya stava ra0 saṃ0 1755 po0 śu0 10, (5) madanarekhā rāsa (?), (6) cauvīsī, (7) rohaka kathā caupāī
(8) rathanemi svādhyāya, (6) nemi rājula bārahamāsā
(gha) harṣakuśala ke tṛtīya pautra puṇyatilaka praṇīta ‘narapatijaya caryā yantrakoddhāra ṭippaṇaka (jinaharisāgarasūri bhaṃ0 lohāvaṭa ) prāpta hai | inhīṃ puṇyatilaka ke
pautra vācaka puṇyaśīla dvārā saṃ0 1810 meṃ likhita
'mahārājakumāra caritra catuṣpadī' ( cunnījī kā saṃgraha,
bīkānera ) prāpta hai
4. meghakīrti ke śiṣya rāmacandra praṇīta eka bīsī prāpta hai
meṃ amaravimalajī ke tṛtīya śiṣya ālamacandajī eka śreṣṭha
(1) mauna ekādaśī caupāī, ra0 saṃ0 1814
māgha śu0 5 ravi0 makasūdābāda (mere saṃgraha meṃ), (2)
samyaktva kaumudī, ra0 saṃ0 1822 mi0 su0 4 makasūdābāda (mere saṃgraha meṃ), (3) jīvavicāra stava,
ra0 saṃ0 1815 vai0 śu0 5 ravi makasudābāda, (4)
trailokya pratimā stava, ra0 saṃ0 1817 śrā0 śu0 2
inhīṃ amaravilāsajī ke pautra śiṣya, vācaka jayaratna
inakī racī huī kevala do hī kṛtiyāṃ prāpta haiṃ:(1) ṣaḍ darśana samuccaya bālāvabodha, saṃ0 1864 vai0
va0 2 śani, bīkānera, (isakī prati yati śrī muktana(2) jñātāsūtra dīpikā, jinahemasūri rājye, saṃ0 1866,
prārambha jayapura aura samāpti indora, graṃ0 18000
kṛti atyanta vidvatāpūrṇā hai
3.15-2.p6
presa kām̐pī mere saṃgraha meṃ
3.15-2.p7
kīrtisāgara likhita (1) ratnaparīkṣā le0 saṃ0 1722 (cunnī
jī saṃ0 bī0) aura (2) syādvādamaṃjarī le0 saṃ0 1725
meḍatā (abhaya jaina granthālaya) prāpta haiṃ
5. mahimāsamudra ke liye kavi ne saṃ0 1667 uccānagara
(ka) mahimāsamudra ke śiṣya dharmasiṃha dvārā saṃ0 1788 meṃ
likhita thāvaccā catuṣpadī (abhaya jaina granthālaya)
prāpta hai
(kha) mahimāsamudra ke pautra, śrīvidyāvijaya ke śiṣya
vīrapāla dvārā saṃ0 1666 meṃ likhita jinacandrasūri
nirvāṇa rāsa evaṃ ālījā gīta (abhaya jaina granthālaya) prāpta haiṃ
sāhitya-sarjana
kavivara sarvatomukhī pratibhā ke dhāraka eka udbhaṭa vidvān
bhī | kavi ne vyākaraṇa, anekārthī sāhitya, sāhitya, lakṣaṇa, chanda,
jyotiṣa, pādapūrti sāhitya, carcika, saiddhāntika aura bhāṣātmaka
vyākaraṇaḥ— sārasvata vṛtti , sārasvata rahasya, liṃgānuśāsana avacūrṇi¶, aniṭkārikā‡,
sārasvatīya śabda rūpāvalī†, veṭśvada
vivecanā∮
anekārthī sāhityaḥ— aṣṭalakṣī1, meghadūta prathama śloka ke tīna
artha, dvayartharāga garbhita pālhaṇapura maṇḍana
candraprabhajina stavanam2, caturviṃśati tīrthaṃkara-gurunāma garbhita śrī pārśvanātha stavanam3,
6 rāga 36 rāgiṇī nāma garbhita śrī jinacandrasūri gītam4, pūrva kavi praṇīta śloka
dvayarthīkaraṇa amījharā pārśva stava5, śrī
vītarāga stava-chanda jātimayam
sāhityaḥ— raghuvaṃśa ṭīkā6, śiśupāla vadha tṛtīyasarga
ṭīkā 7
bhāṣā kāvya para saṃskṛta
ṭīkā:—rūpakamālā avacūri 8
pādapūrti-sāhitya:— śrījinasiṃhasūri padotsava kāvya ( raghuvaṃśa,
tṛtīya sarga pādapūrti ), ṛṣabha bhaktāmara
3.15-2.p8
bhaktāmarastotra pādapūrti