Pramāṇa · Search · About · API

Kavyaratna 2: atha dvitīyaḥ sargaḥ

Kāvyaratna 2

Language
Sanskrit

Contents

atha dvitīyaḥ sargaḥ

2.1

athābhavat tasya purasya rājā
sumitra ityanvitanāmadheyaḥ
kriyārthayoḥ kṣepaṇapālanārthadvayādasatsadvipayāt supūrvāt

2.2

yaṃ rājaśabdāsahamanyapuṃsi
śrutvā bhayāddyaḥ sukharocirāsīt
stutiprasaktāḥ kavayo babhūvuryakṣo'pi satyaṃ dhanado babhūva

2.3

kopāruṇe'pyakṣaṇi yasya citraṃ
sakañcukaiḥ kuṇḍalibhiḥ sanātham
śivārapadaṃ kāñcanavajrapūrṇaṃ
babhūva sarvaṃ nagaraṃ ripūṇām

2.4

prayāṇabherīśravaṇena yasya
palāyamānānaribhūmipālān
padābhighātākṣamayeva sadyaḥ
prakāśayāmāsa samīraketuḥ

2.5

yenāsinā yuddhaśirasyarīṇāṃ
sāṅga(cchi ? ccha)de carmaṇi raktadhārā
viniryatī tena pathā vyarājīdudbhūtakopāgniśikheva teṣām

2.6

raṇeṣu khaḍgaḥ karikumbhamuktāsaṃpṛktadhāro'nucakāra yasya
vidārite vaktrabile vidhāturvidhuntudasyendukuḍumbakānām

2.9

kṛpāṇabhinnairyudhi vairivīrairvibhinnabimbe sati yasya bhānau
svayaṃ bhayenaiva babhūva bhinnaḥ
nedaṃ dviṣo yaṃ yamayuḥ pradeśaṃ
tatā babhūvuḥ kimu tatra tatra

2.10

yasyāsidhārāvinipātabhītāstyajantu padmākarasaṅgamāni
vimuktavantaḥ kila rājahaṃsāḥ
svamuttarāśāśritamānasaṃ ca

2.11

tejonale vyāptasamastakāṣṭhe
tatra sthitiṃ kartumaśaknuvānāḥ
yasyārayo vāridhivāsamāpurnacet tathā ke kila vārimartyāḥ

2.12

upāyanāśvebhakhuraprahāramadāmbunimnīkṛtapūrṇamadhyam
ratnāṅgaṇaṃ yatsadaso viśālaṃ
krīḍāsarovad virarāja lakṣmyāḥ

2.13

prāṇeśvarī tasya babhūva rājñaḥ
padmāvatī nāma narendrakanyā
yayādhivinnājani bhūtadhātrī
yā cādhivinnājani bhūrilakṣmyā

2.14

lāvaṇyavārāśitarāṅgakalpalatāṃ nṛpastrīmavalokya śaṅke
tatkāmyayācāpi karoti lakṣmīstapo'mbumadhye kamalāsanasthā

2.15

niśākaraspheṭanibhāni tanvyā
nakhāni pādāṅgulisaṅgatāni
jagajjigīṣormakaradhvajasya
prapedire kheṭakabhallakatvam

2.16

svargāpagāraktasaroruhāṇāṃ
sajātametadvayamityavaimi
surāṅganānāṃ kathamandhathā stāṃ
cirāya sevyau caraṇau mṛgākṣyāḥ

2.17

saparvarambhāsadṛśostadūrvoḥ
sajaṅghayoraṅgajakāhalā kā
kiyāṃśca pañcāyudhapṛṣṭhatūṇaḥ
kiyattarau manmathadantidantau

2.18

parisphuratkāñcanakāñcibandhaṃ
nighṛṣṭanīvīvilasaddukūlam
kalatrabhāraṃ kalikāyudho'syāścakāra vāsaṃ kila cakrayānam

2.19

valitrayatrāsataraṅgite'syā
vilagnasaundaryamahāmburāśau
uparyudastastanaśailataktyo
rarāja seturnavaromarājiḥ

2.20

bhujāyatā campakamālikā syāt
kuconnataḥ paṅkajakuṅmalaśca
mṛdutvakāṭhinyaguṇau mṛgākṣyāḥ
kathaṃ dadhītobhayamapyubhayyāḥ

2.21

śubhena rekhātritayena tanvyāḥ
kaṇṭhaḥ sphuṭaṃ kambusamāna eva
sudhāsadāīm̐ṇa punaḥ svareṇa
vipañcikāpyañcata eva tasya

2.22

yadabjasaundaryasakhaṃ mukhaṃ ca
yadambake mīnaviḍambake ca
nabhaḥśriyaḥ sāmyamupāgatā yā
saraḥśriyaḥ sāmyameto gatā sā

2.23

trilokanārītilakasya tasyāḥ
kva keśapāśasya puro bhavāmaḥ
itīdamacāpyabhinetumete
sadhūtayaścāmaravālahastāḥ

2.24

manojasaṃmohanamantracintāphalaṃ nu bhūpālatapaḥphalaṃ mu
janekṣaṇādṛṣṭaphalaṃ nu kiñcinna vedmi sṛṣṭeḥ kalaśākṛtiḥ sā

2.25

nirmūlitāśeṣavipakṣakakṣo
nirākulībhūtasamastabhūtaḥ
yuvā sa puṣpāyudhavāṇakoṇavyadhāt paraṃ vyākulamānaso'bhūt

2.26

kulāṃgate varmaṇi dṛṣṭaśauce
sa mantrivarge'rpitarājyabhāraḥ
tayā samaṃ manmathaśāsanāni
babhāra bhāvātimanoharāṇi

2.27

agāyadeṣā sa tatāna tānamanṛtyadeṣā sa tatāḍa tālam
avādayad vallamikāmathaiṣā
sa vallakīvānujagau dvitīyā

2.28

saha prayātau dayitau vanāntaṃ
saha priyau kelisaraḥ praviṣṭau
sahādhirūḍhau ramaṇau ca dolāṃ
saha sthitau saudhaśirassu kāntau

2.29

urojayoreṇamadena tanvyāḥ
kutūhalī yaṃ makaraṃ lilekha
vibhāvayāmāsa sa bhāvayoneḥ
sthūlāgrajāgranmakaradhvajasya

2.30

sakhīsabhāyāṃ caturaṅgakelau
cucumba saṃrakṣitumādṛtasya
hayasya yāñcākapaṭena kāmī
muhurmuhuḥ smeramukhīṃ kapole

2.31

muktāguṇacchāyamiṣeṇa tanvyā
rasena lāvaṇyamayena pūrṇe
nābhihrade nāthaniveśitena
vilocanenānimiṣeṇa jajñe

2.32

amarṣaṇāyāḥ śravaṇāvataṃsamapāṅgavidyudvinivartanena
smereṇa kośādavakṛṣyamāṇaṃ
rathāṅgamūrvīpatirāśaśaṅke

2.33

rahastu vastrāharaṇe pravṛttāḥ
sahāsagarjāḥ kṣitipālavadhvāḥ
sakopa kandarpadhanuḥpramuktaśaraughahuṅkāraravā ivāsuḥ

2.34

iti kilābhimatau suradampatipratimarūpakalāguṇaśālinau
vividhakelirasaiḥ kṛtasammavaiḥ
saphalatāṃ yuvatāmupaninyatuḥ

2.34.p1

ityarhaddāsakṛtau kāvyaratne bhagavatpitṛvarṇano nāma dvitīyaḥ sargaḥ