Kavyaratna 3: atha tṛtīyaḥ sargaḥ
Kāvyaratna 3
- Language
- Sanskrit
atha tṛtīyaḥ sargaḥ
3.1
ethaikadā tu navakalpalateva bhūyobhūyaḥ prapannaṛtukāpi phalena hīnā
ālokya kelikalahaṃsavadhūṃ sagarbhāṃ
dadhyau dharādhipavadhūriti dīnacetāḥ
3.2
āḥ puṣpitāpi viphaleva rasālayaṣṭiḥ
seneva nāyakagatāpi jayena śūnyā
kāle sthitāpi ghanarājiravarṣaṇeva
mithyā dadhāmi hatakukṣimadṛṣṭatokā
3.3
cintābharāditi vahannayanodakāṃ tāṃ
kānto'nusṛtya karapallavadattagaṇḍām
vyagrībhavatparijanādavagamya sarvamāśvāsayatyucitasūktirasena yāvat
3.4
tāvat tamambaratalādavatīrya devyo
mitraṃ dine namitayā ramayā sametam
muktvā śriyā satatasaṅgatayā sanāthaṃ
bhaktuṃ sumitramiva dīdhitayo'dhijagmuḥ
3.5
bhūpo'tha jīvajayanandapadāspadāsyāstāḥ prāñjalīrabhinirīkṣya vilakṣacakṣuḥ
prāptāsaneṣu viniveśya mudedamūce
prāptāḥ kimatra suralokasukhaikasārāḥ
3.6
ākarṇya vācamiti tasya surāṅganābhiḥ
śrīrīritākathayadāgamahetumevam
mandasmitādviguṇamañjulavākprasūnairvartsyat phalaṃ kṣitipariva sūcayantī
3.7
bhūpāryakhaṇḍa iha bhūvidite'ṅgadeśe
campāpure nṛpavaro harivarmanāmā
āsīd yaśaḥkavacitāvanirasradhārāsaṃplāvitānnṛpataṅganitāvitānaḥ
3.8
jñātvā jinājjananaduḥkhamanantavīryāddepo'vagītabhavabhogaśarīrarogaḥ
matvā tṛṇāya nijarājyapadaṃ manīṣī
tatpādayoḥ kila babhāra jinendramudrām
3.9
santyaktasarvaviṣayo'pyavarodhamukto'pyekākṣarakṣaṇaparo'pyaniśaṃ yatīśaḥ
saṃbhaktasarvaviṣayo'jani sāvarodhaḥ
pañcākṣanigrahaparaḥ parameṣa citram
3.10
kurvaṃstapom̐ jinānirūpitalakṣmalakṣmībhūtaṃ prabhūtavinayo vividhaṃ munīndraḥ
ekādaśāṅgakuśalo'jani hetuyugmasāmagryasañjanitatīrthakaratvapuṇyaḥ
3.11
ante samādhividhisātkṛtadehabhāraḥ
svaḥ prāṇate tadabhidhānavimānamadhye
sa prāṇatendra iti sendrapatirbabhūva
lokeṣu tattapasāṃ kimasādhyamasti
3.12
māsānatītya paḍayaṃ guḍanirveśeṣībhūtetaviṃśātinadīpatisammitāyuḥ
sūnurbhaviṣyati ca te'tulapuṇyarāśestīrthasya viṃśatitamo bhavitā ca kartā
3.13
tasmād vayaṃ jinapaterbhuvanaikavandyapādāravindayugalasya bhaviṣyato'gre
dāsyaṃ vipuṇyajanadurlabhamadya yātā
māturvidhātumamareśvaraśāsanena
3.14
itthaṃ tadīyamukhacandramasaḥ samudyadvākcandrikāṃ śrutipuṭena nipīya sadyaḥ
cetasyavāpa capalekṣaṇayā sameto
bhūpaścakora iva bhūritarapramodam
3.15
bhūmīpateranumatābhirathāmarāṇāṃ
bhrūvallarīvilasanena vilāsikābhiḥ
bhūpālamaulidayitā bhṛtasaṃmadābhirbhūlokasevyacaraṇāmburuhā niṣeve
3.16
sādhaḥ kayāpi vidhṛtasya surendranīlacchatrasya cāruvalayasya mahauṣadhīva
reje prakāṇḍarucirasya suradrumasya
dhārāntarasya ca ghanasya taṭillateva
3.17
divyāṅganāvadhutacāmaralālitāṅgā
tiṣṭhantyasāvarucadunnata ratnapīṭhe
lakṣmīḥ sudhāndhicaṭulormihateva śeṣe
cāndrī kaleva śaradabhracitodayādrau
3.18
sā kuṅkumena parayā kucayorviliptā
karpūraklṛptatilakā niṭile cakāśe
saṃbaddhakuntalabharā śirasi dvirephavyāpteva pallavitapuṣpitakalpavallī
3.19
tasyāḥ śiroruhabhare viniyojyamānaṃ
kṛṣṇaṃ kayāpi camarīruhamāvabhāse
tāpiñchakacchamupasarpadivāndhakāraṃ
nīlābjakuñjamupayanniva bhṛṅgarāśiḥ
3.20
karpūramauktikakhagendramaṇipraklṛptaistāṭaṅkahāravalayairaparopanataiḥ
ḍiṇḍīritaḥ kvacana buddhuditaḥ paratra
śaivālitaḥ kvacidaho supamābdhirasyāḥ
3.21
vāme phalavyavahite vyarucat kuco'nyastantrīvivādanacalastridaśāṅganāyāḥ
vaktrendunā sahacarīmabhiśaṅkaya yātāmutkampamāna iva kāntiśarīrathāṅgaḥ
3.22
tābhiryathāvasaramitthamupāsyamānā
sānītaturyavasanā kila tīrthatoyaiḥ
śubhrāmbarābharaṇamālyavilepanā ca
śiśye sukhena ramaṇena samānatalpā
3.23
nāgaṃ vṛṣādhipagajāriramāśca māle
candrārkamīnayugakumbhayugāni vāpīm
ambhonidhiṃ ca haripoṭhavimānabhogisthānāni ratnanikaraṃ ca vidhūmamagnim
3.24
svapne'tha sā sadṛśatāpraṇayādvivetānetān gajendragatirāttavṛṣādhipatvā
śātodarī - savibhavā sukumāragātrī
candrānanā sakalaviṣṭapasevyapādāṃ
3.25
mīnekṣaṇā ghaṭakucā hradanimnanābhirgāmbhīryaparyavasitiḥ sunitambapīṭhā
mānonnatā ca kṛtabhogipatipramodā
cetasvi ratnamamalā krameṇo dadarśa
3.26
rājñī vibudhya suravallabhikāsugītaiḥ
kādambinīkalakalairiva kekikāntā
utthāya talpatalataḥ susamāpya kṛtyaṃ
prābhātikaṃ sapadi vallabhamāsasāda
3.27
ardhāsane priyaniveśitavallabhāyai
sthitvā kṣaṇaṃ 'śrutisukhaṃ viniveditāyāḥ
svapnāvaleriti jagāda phalaṃ kucānte
dantarciṣā viracayanniva carcikāṃ saḥ
3.28
nāgena tuṅgacarito vṛṣato vṛṣātmā
siṃhena vikramadhano ramayādhikaśrīḥ
sragbhyāṃ dhṛtaśca śirasā śaśinā klamacchit
sūryeṇa dīptimahito jhaṣataḥ surūpaḥ
3.29
kalyāṇabhāk kalaśataḥ sarasaḥ sarasto
gambhīradhīrūdadhināsanatastadīśaḥ
devāhivāsamaṇiratnanalaiḥ pratītadevoragāgamaguṇoddmakarmadāhaḥ
3.30
evaṃvidhastava bhaviṣyati tīrthakartā
putro jagattrayavineyajanaikamitram
martyāmaroragakhagapramadātiśāyipuṇyātiśāyanaghanāyitacārumūrte !
3.31
etanniśamya vacanaṃ ruciraṃ tasya devī
romāñcakañcukitacañcuragātrayaṣṭiḥ
ākarṇitānyabhṛtamañjuravā vanānte
mākandavalliriva korakitā babhūva
3.32
devo'tha pūrvagaditastridivādupaito
devyā vapuḥ karivapurvadanādvivikṣat
pakṣe'pare nabhasi māsi tithau dvitīye
yoge śive śravasi me viratau rajanyāḥ
3.33
vijñāyāsanakampataḥ surapatistasyāvatāraṃ prabhoḥ
svargādetya caturvidhaiḥ saha surairasyāmbikāṃ kalpajaiḥ
ākalpāmbaragandhamālyanivahaiṃrabhyarcya nāmaṃ stavaṃ
gānaṃ nartanamāracayya janakaṃ cāhatya bhūyo gataḥ