Kavyaratna 4: atha caturthaḥ sargaḥ
Kāvyaratna 4
- Language
- Sanskrit
atha caturthaḥ sargaḥ
4.1
nyagrodhaśākheva rarāja sāndracchāyā dadhānā puruṣottamaṃ tam
patrodare'thārtavamuṣṇaśītamuccaiḥstanīyaṃ nudatī priyasya
4.2
sā garbhiṇī siṃhakiśoragarbhā
guheva merāramṛtāṃśugarbhā
veleva sindhoḥ smṛtiratnagarbhā
rejetarāṃ hemakaraṇḍikeva
4.3
vallī vasantāt sarasī ghanāntāt
sampannayā candramaso'bdhivelā
yathā tathājāyata sā kṛśāṅgī
garbhārarbhakādujjvalarūpasampat
4.4
jinasya māhātmyapadena hṛṣṭau
sāmīpyalābhena kucau tadīyau
na babhratuḥ śyāmalatāṃ mukhe'lpāmapyeṣa no harṣayatīha kāṃskān
4.5
sutasya gambhīratarasya saṅgāt
tasyodariṇyā api rājapatnyāḥ
nābhirna tatyāja gabhīrabhāvaṃ
guṇaṃ tyajet ko guṇisaṅgamena
4.6
garbhe'pi bodhatrayanārthako'yamitīdamāvedayituṃ kilāsyāḥ
valiprabhāvād valayo na naṣṭāḥ
sanāśināśaṃ bhuvi ke sahante
4.7
tatsaṅgame sarvasamṛddhihetau
nirantaraṃ satyapi kukṣirasyāḥ
samṛddhimalpāmapi na prapede
bhāgyānusārīṇi phalāni kāmam
4.8
smarajjanānāmapi nāśayantamantastamo nūtaratnadīpam
sākṣād dadhatyā jinamantarasyāḥ
spraṣṭuṃ tamo naiṣṭa bhiyeva jātu
4.9
1' .
garbhasya liṅgaṃ paramāṇukalpamapyetadaṅgeṣvanavekṣya rakṣau
jagattrayoddhāraṇadohadena
paraṃ narāṇāṃ vubudhe sasattvām
4.10
sambandhaduḥkhāvilajīvamukterhetuṃ tamakṣārthagataspṛhaṃ ca
prasoṣyatī tena mamābhavat sāpyupādhivat svacchataraṃ hi vastu
4.11
guṇānvito'pāstatamaḥprapañcaḥ
prakāśitātmetaravastureṣaḥ
babhau jinendro jaṭhare jananyā
dīpo yathā sphāṭikapātramadhye
4.12
tadgarbhavāse nivasannpīśaḥ
sa bhāsvarāṅgo nihatāndhakāraḥ
tatyāja bodhatritayaṃ na tejastyajet karaṇḍe'pi maṇirmahārghaḥ
4.13
māsān pure pañcadaśānusandhyaṃ
bandhurmaheśasya vasūnyavarṣat
saudhā yadaṃśucchuritā virejuḥ
śailā yathā karburitāñcalitāḥ
4.14
svanāmasārthīkaraṇāya bhakticchalena gatvātibalena rājñā
vidhitsitaṃ puṃsavanādikarma
puraiva śakraḥ svayamasya cakre
4.15
mugdhāmarīgānasudhānipānamudaśchalānmīlitacakṣureṣa
vicinvatī kṣemavato'pi sūnoḥ
kṣemitvamāyāt samayaṃ prasūteḥ
4.16
avāpya caitrāsitapakṣapūrṇāmatho tithiṃ saśravaṇāmasūta
asāvahaṃpūrvikayeva sūnuṃ
bhānuṃ yadaivendradiśā tadaiva
4.17
babhuḥ striyastaṃ nihatāndhakāraṃ
navoditaṃ viśvajanaikamitram
vilokayantyaḥ sarasīva saudhe
phullākṣipadmā iva puṣkariṇyaḥ
4.18
gṛhāntarāle śaśikāntabhittitviṣaiva nirvāttatamaḥprapañce
surāṅganā kāpi tadā pradīpānabodhayat kevalamaṅgalārtham
4.19
hatāndhakāre'pi śiśuprabhāvād
gṛhodare taddyutipūrṇametat
ajānatī kācana ratnadīpānatiṣṭhipad bhaktibhareṇa mugdhā
4.20
ariṣṭaharmyasya savajravederlīlāṅkanīladyutipūritasya
madhye virejurgavadīpamālā
mālā maṇīnāmiva vārirāśeḥ
4.21
kumārajanmādimavārtikāyai
kṛtāṅgabhūṣo hṛṣitaḥ kṣitīndraḥ
vidhūtapatrodgatakorakasya
tridhāmadhāmnīpatarormuhūrtam
4.22
gandhāmbusiktā virajāḥ purandhrīḥ
śrīkhaṇḍapaṅkena viliptadehā
dukūlamuktāvalimālyaramyā
bhṛśaṃ vabhūvātmapateḥ priyāya
4.23
pratyaṅgaṇaṃ kalpitapañcaratnairaṅgālayaścakruranekamaṅgāḥ
jinendrajanmāvasarapraṇaśyatpayodharasrastadhanurviśaṅgām
4.24
utkṣiptacitradhvajapaṅkayo'pi
samīramārge jinajanmadṛṣṭāḥ
cañcatpatākāgramivābhyenṛtyan
parasparaṃ gāḍhamivāliliṅguḥ
4.25
mṛdaṅgamandradhvanimāṃsalena
gītena nṛtyadgaṇikānikāyaḥ
udvelamujjṛmbhitarāgavīcestaraṅgamālākṛtimāṃlalambe
4.26
bhavyāściraṃ dussahagandhabandhamuktyarthino'sminnudite vimuktim
yāsyanti yattenna yayustadaiva
kṣitīndravandyo yadidaṃ hi citram
4.27
śrīkhaṇḍaṣaṇḍena jinasya gātre
saurabhyamibhyaṃ prahito'vagantum
prabhṛtabhīteriva kampamānaśca(kā ? cā)ra cārurmalayādrivātaḥ
4.28
prakāśate bhānusahasratulyaṃ
tathāpyaho netramukhaikahetuḥ
kumārako'sāviti lajjitaḥ kiṃ
babhūva mandoṣṇarucirvivasvān
4.29
śucitvavṛddhe ramapatsnehatorjanasya bhaktyā śucayaḥ kurudhvam
pradakṣiṇaṃ yūyamitīva vaktuṃ
pradakṣiṇatvena śucirdivaude
4.30
rajāṃsi dharmāmṛtavarṣaṇena
jināmbuvāhaḥ śamayiṣyatīti
nyavedayannambudharā nitāntaṃ
rajoharairgandhajalābhivarṣaiḥ
4.31
jinasya kālāririti prasiddhiṃ
vibudhya bhītā iva sevanāya
vanāya sarve sahasāvaterurvasantamukhyāḥ samameva kālāḥ
4.32
aho vibhūktaṃ savitārameṣā
tamīśvaraṃ dṛṣṭi ca paśyateti
dvirephavṛtti jinajanmadambhādambhojinīmutpalinī jahāma
4.33
apyadyayāvanmadhupānaniṣṭhāḥ
samprāptapāpā¹ iti gānabhaṅgyā
bhṛṅgā vadanto viviśuḥ pratītyai
padmāgnikuṇḍeṣu parītya vijñāḥ
4.34
muktā rajobhirbahukaṇṭakaiśca
jinaprabhāvena 1samujjvalātmā
vasundharāpi pramadena jātā
sasyacchalāṅkūritaromarājīḥ
4.35
svabhāvaśuddhā api sarvvajīvāściraṃ'rajobhiḥ paribhūyamānāḥ
na kevalaṃ nirgaliteṣu teṣu
dadhuḥ prasādaṃ kakubho'pi sadyaḥ
4.36
gṛheṣu śaṅkhā bhavanāmarāṇāṃ
vanāmarāṇāṃ paṭahāḥ padeṣu
jyotissurāṇāṃ sadaneṣu siṃhāḥ
kalpeṣu ghaṇṭāḥ svayameva neduḥ
4.37
puṣpāḥ patanto nabhasaḥ sudhāṃśoreṇasya siṃhadhvanijātabhīteḥ
padaprahāraiḥ patatāmuruṅgāṃ
śaṅkāṃ tadā vidravato vitenuḥ
4.38
abhrāt patanto maṇayastadānīmuccaṇḍaghaṇṭādhvanitāḍanena
bhinnendrakośālayato janānāṃ
matiṃ vitenurgalatāṃ maṇīnām
4.39
jāte jine mā jani bhūrjanānāṃ
• vipatkaṇo'pīti vibhutvaśaktyā
bandīkṛtānīva bhuvi grahāṇāṃ
balāni rejurmaṇayo vikīrṇāḥ
4.40
devottamāṅgānnyakhilottamānā• mānamyapādasya vibhoḥ praṇāmaiḥ
sārthaṃ svanāmeva vidhātukāmānyānemuratyadbhutamātmanaiva
4.41
jināmṛtāṃśoruditāt trilokyāmutkūlitasya pramadāmburāśeḥ
pratyuccaladvīcivaśena satyaṃ
bhadrāsanāni dyusadāṃ vicesuḥ
4.42
vijñāya tenādhipajanma pīṭhādutthāya saptetya padāni natvā
prādāpayanmeghahṛyo'timeghāṃ
prasthānabherīmabhiṣektukāmaḥ
4.43
śaṅkhādayo'rhajjananaṃ praṇādairekaikalokaṃ svamavūvudhaṃste
tat sarvalokānabhiṣekayātrāṃ
sā bodhayāmīti maṃdādivāpa
4.8-2
jyotiṣkavanvyoragakalpanāthā
bherīpraṇādādavagamya yātrām
jināṅgadīptyā pihitasvakāntirvikasvarasphārasahasranetraḥ
surādhināthaḥ śuśubhe'ñjanādriryathaiva phullasthalapuṇḍarīkaḥ
4.9-2
karāravindadvayabhṛṅgarāśiṃ
jinaṃ padābjadvitaye praṇamya
cakāra devādhipatirdvitīyamanarghyacūḍāmaṇimuttamāṅge
4.10-2
athaiṣa saṃsāramahāmburāśiṃ
samuttitīrṣurjanapotamenam
dadhat karābhyāṃ dṛḍhamutsavena
svasindhuraskandhataṭaṃ nināya
4.11-2
dvātriṃśadāsyāni mukhe'ṣṭa dantā
dante'bdhirabdhau bisinī bisinyām
dvātriṃśadabjāni dalāni cābje
dvātriṃśādindradviradasya rejuḥ
4.12-2
aspṛṣṭanīrejadalaṃ naṭantyo
naṭyaḥ surāṇāmabhito nṛsiṃham
raṃho vitenurnijavallabhāśāprakāśamānābjaniveśanānām
4.13-2
īśānanāthaḥ svayamātapatraṃ
dadhau tadūrdhvābhayakalpanāthau
prakīrṇake prākṣipatāṃ pare'pi
yathāsvamāsan karaṇīyabhājaḥ
4.14-2
saṃsāragartātpatitākhilāaikahastāvalambaṃ jinarājamindraḥ
hṛdā ca dorbhyāmavalambamānaḥ
pathā surāṇāmatha saṃpratasthe
4.15-2
ākāramātreṇa tuṣāraśaila !
kā kūṭarāśostava tulyateti
ākarṇayiṣyanniva vipralāpānākāśamārge'kramatābhranāgaḥ
4.16-2
āruhya nānāvidhavāhanāni
jināgravāmetarapṛṣṭhadikṣu
krameṇa vanvyoragakalpavāsijyotiṣkanāthā nyacalan sasainyāḥ
4.17-2
nabhontare nāthatanuprabhābhiḥ
prapūrite projjvalaratnakūṭāḥ
babhurvimānāḥ kuliśāstrabhīteḥ
samudramagnā iva sānumantaḥ
4.18-2
jināṅgadīptyā dadhurabhravīthyāṃ
taraṅgitāyāṃ sitacāmarāṇi
surāvadhūtāni kalindakanyātaraṅgadolāratahaṃsalīlām
4.19-2
calā nyalīyanta jināṅgarocirvīcīprapañce'garudhūmalekhāḥ
harervibhītāḥ phaṇirājapatnyastaraṅgakuñjeṣviva yāmuneṣu
4.44
vibhūṣitāṅgāḥ saparicchadāḥ khe
vilokayantaḥ śatamanyumasthuḥ
4.45
sāmānikairdikpatibhiḥ padātigandharvarastyaśvarathāyanīkaiḥ
śarīrarakṣaiśca samanvito'yaṃ
śacyā sahāsthāya gajaṃ pratasthe
4.46
sārthaiḥ surendraistaraṇirvimānaiḥ
sāṃyātriko'yaṃ jaladhiṃ vihāyaḥ
santīrya cintāmaṇimīśitāraṃ
sañcetumeyāya khaniṃ kuśāgram
4.47
indro'tha rudravibhavaṃ gaṇikānikāyasaṅgītakeliruciraṃ racitāṣṭaśobham
bhaktyā parītya puravannṛpavāsamīśamānetumantaracireṇa sasarja kāntām