Yashastilaka 4.2
Yaśastilakacandrikā 4.2
- Language
- Sanskrit
4.2.1
lakṣmīpatiprabhṛtibhirityādi | sa jagatprasiddho jinacandradevaḥ jaganti trīṇi bhuvanāni pāyādrakṣatu | anekaviṣamabhavagahanaduḥkhaprāpaṇahetūn karmārātīn jayantīti jināḥ gaṇadharadevādayaḥ | 'iṇikṛśibhyo gak' ityuṇādisūtreṇa ṇakpratyayena jinaśabdaḥ siddhaḥ | jinānāṃ gaṇadharadevādīnāṃ candra āhlādako jinacandraḥ cāsau devaḥ paramārādhyaḥ jinacandradevaḥ | kathaṃbhūto jinacandradevaḥ | yathoktaviśeṣaṇaviśiṣṭaḥ lakṣmīpatiprabhṛtibhiḥ kṛtapādasevaḥ lakṣmyāḥ patirlakṣmīpatirnārāyaṇaḥ sa prabhṛtirmukhyo yeṣāṃ rudrabrahmādīnā te lakṣmīpatiprabhṛtayastairlakṣmīpatiprabhṛtibhiḥ kṛtā paramadharmānurāgeṇa racitā pādayoścaraṇakamalayoḥ sevā vandanā bhaktiryasya sa lakṣmīpatiprabhṛtibhiḥ kṛtapādasevaḥ | punaḥ kathaṃbhūtaḥ | jayī jayanaśīlaḥ | sa kaḥ | yasya jinacandradevasya harernārāyaṇasya sāmyaṃ tulyatā na vartate | taddhetugarbhitaṃ viśeṣaṇamāha-kathaṃbhūtasya yasya | triviṣṭapadhṛtisthitavikramasya trayāṇāṃ viṣṭapānāṃ lokānā dhṛtau uddharaṇe sthita uddharito vikramaḥ sāmarthya yasya sa tathā tasya | kathaṃbhūtasya hareḥ | daṃṣṭrādhṛtābanitalasya daṃṣṭrayā dhṛta samuccalitamavanitalaṃ pṛthvīmaṇḍalaṃ yena sa tathā tasya | varāhāvatāreṇa yadā nārāyaṇaḥ saṃjātastadā pralayavālabhayāt hastābhyāṃ pṛthvīmuddhartumasamarthatvāt daṃṣṭrayoddhṛtavān ityarthaḥ | vyatirekālaṃkāraḥ | uktaṃ ca vāgbhaṭena mahākavinā-'kenacidyatra dharmeṇa dvayoḥ saṃsiddhasāmyayoḥ | bhavatyekatarādhikyaṃ vyatirekaḥ sa ucyate ||' punarityādi |
4.2.2
aho māradatta, aho asamasāhasārambha asamaṃ asadṛśaṃ ananyasaṃbhavi yat sāhasaṃ adbhutaṃ karma tasyārambhaḥ prārambho yasya sa tathā tasya saṃbodhana he tathokta | aho tribhuvanabhavanastambha tribhuvanameva bhavana gṛhaṃ tasyoddharaṇe stambhaḥ ādhārakāṣṭha tribhuvanabhavanastambhastasya saṃbodhana he tathokta | kadācit kasmiṃściddavasare tadā tasmin kāle niśīthinīśeṣeṣu rātriśeṣeṣu | kileti lokoktau śāstroktau vā | ahaṃ yaśodharamahārājaḥ palyaṅkatalaṃ śayyotsaṅgamamuñcāṃcakāra tatyāja ujjvitavān | kathaṃbhūteṣu niśīthinīśeṣeṣu | samīpasamastalokalocanonmeṣeṣu samīpā idānīmeva bhaviṣyantaḥ samastānāṃ lokānāṃ locanonmeṣāḥ netrāṇāmudghāṭanāni yeṣu te tathā teṣu | kathaṃbhūtaṃ paryaṅkatalam | mṛgamadāṅgarāgabahulaparimalam | mṛgamado nāma kastūrikā tenopalakṣito yo'sāvaṅgarāgo vilepanaṃ tena bahulaḥ pracurataraḥ parimalo vimardottho gandho yatra paryaṅkatale tattathoktam | ka iva paryaṅkatalamutsṛṣṭāṃcakāra | mandākinīpulinaṃ kalahaṃsa iva | yathā kalahaṃso rājahaṃso mandākinyāḥ gaṅgāyāḥ pulinaṃ toyotthitaṃ dvīpaṃ tyajati | kathaṃbhūtaṃ mandākinīpulinam | navollāsamāṃsalasarojakānanam navollāsena pratyagravikasanena māṃsalaṃ manoharasthalaṃ sarojakānanaṃ kamalavanaṃ yatra mandākinīpuline tattathoktam | kiṃ kṛtvā pūrvaṃ paryaṅkatalamutsṛṣṭāṃcakāra | puna rājyapaṭṭābhiṣekādanantaraṃ tatpūrvoktaṃ tribhuvanatilakaṃ nāma rājamandiraṃ rājabhavanamadhyaṃ sthitvā | kathaṃbhūtaṃ rājamandiram |
4.2.3
dhīsarasvatīvilāsakamalākaram dhīśca lakṣmīḥ sarasvatī ca bhāratī tayorvilāsakamalākaraṃ krīḍākamalavanam | ahaṃ kiṃ kurvan paryaṅkatalamutsṛṣṭāṃcakāra | iti amunā prakāreṇa vyāvarṇyamānavidhānena prabodhamaṅgalapāṭhakānāṃ prabodhasya jāgaraṇasya ye maṅgalapāṭhakā nagarācāryāḥ prabodhamaṅgalapāṭhakāsteṣāṃ sūktī subhāṣitāni ākarṇayan śṛṇvan | kathaṃbhūtānāṃ prabodhamaṅgalapāṭhakānām | vaibhātikasūktapāṭhakaṭhorakaṇṭhakānām vaibhātakāni yāni sūktāni suvacanasubhāṣitāni teṣāṃ pāṭhenādhyayanena kaṭhorāstīvratarā vācālāḥ kaṇṭhakā galanālāni yeṣāṃ te tathā | kathaṃbhūtāḥ sūktī | avasaraāvedanasundaroktī. avasarasya prastāvasya āvedanaṃ vijñāpanaṃ tena sundarā atimanoharā uktayo vacanāni yāsu sūktiṣu tā avasaraāvedanasundaroktayastāstathoktāḥ | itīti kim | [himarucirityādi] - rasatkṛkavākumaṇḍalaṃ śabdāyamānatāmracūḍavṛndaṃ mithuneṣu strīpuruṣadvandveṣu prātaḥ prabhāte kathayatīva sūcayatīva | kṛkavākumaṇḍalaṃ kiṃ kathayati | aho mithunāni, ayaṃ pratyakṣībhūto himaruciścandramā astameti astamayaṃ gacchati | kathaṃbhūto himaruciḥ | niśi rātrau nigaditanijaviniyogasaṃgara. nigadita. sūcito nijaḥ svakīyo viniyogasya saṃgaraḥ pratijñā yena sa tathoktaḥ | aya pratyakṣībhūto ravirapi bhāskaro'pi jagati nayanaviṣayaṃ locanagocaraṃ vā samantāt avati gacchati vā | 'ava rakṣa pālane' ityatra avadhātoraikonaviṃśatyartheṣu vartamānatvāt | tathā hi'pālanagatikāntiprītitṛptyavagamanapraveśaśravaṇasvāmyarthayācanakriyecchādīptyavāptyāliṅganahiṃsādānabhāvavṛddhiṣu' iti | ravi.
4.2.4
kimarthaṃ nayanaviṣayamāgacchati | nijāya karmaṇe nijayogyāya | tattasmāt kāraṇāt he mithunāni, kalahaṃ jhaṭakakaṃ vihāya parityajya saṃviśata saṃbhogaṃ kuruta yūyam | punaḥ paścāt nanvaho mithunāni dūraṃ antaraṃ vartate rajanī punarapi dūre bhaviṣyatīti bhāvaḥ | utprekṣālaṃkāraḥ ||
Linked texts (1)
- Yaśastilaka — Somadevasūri, Sanskrit