<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.yasastilaka!srutasagara.4.402 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Poetry and campū by Jain authors](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya) › [Yaśastilaka](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.yasastilaka) › [Yashastilakacandrika](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.yasastilaka!srutasagara) › 4.402

# Yashastilaka 4.402

Yaśastilakacandrikā 4.402

- **Language:** Sanskrit

### [4.402.1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.yasastilaka!srutasagara.4.402.1)

rājānaṃ sparśaviṣaṃ tat devāṅgavastravāsaniṣekaḥ parimalamocanaṃ yasya yasmin vā sparśaviṣe tat devāṅgavastravāsaniṣekaṃ tena jaghāna hatavān | punaśca ki kṛtvā pūrvaṃ sadhivigrahī dūtamavādīt | iti ca vicintya | itīti kim | hi yasmāt kāraṇāt | nāmeti saṃbhāvanāyām | ko dhīmān dviṣadyādhau śatruvyādhau mṛdunā komalena lepādinā upāyena bhiṣajyet pratikuryāt | cikitset ityarthaḥ | kathaṃbhūte dviṣadyādhau | śastravyāpārasamādhau śastravyāpāreṇa śastrapātena samādhirupaśamo yasya dviṣadyādheḥ sa tathā tasmin | sadhivigrahī kathamavādīt | sasauṣṭhavam vyaktavacanaṃ yathā bhavatyevamavādīdityarthaḥ || nāsodvāsanetyādi | he dūta, anya. ko'pi vidhi nikāraparuṣaḥ paribhavakarkaśaḥ te tavātra na kāryaḥ | tatsmāt kāraṇāt svasthaḥ niḥśaṅkaḥ san nijapateḥ vācakaṃ saṃdeśaṃ vada kathaya | aya lekhastu tiṣṭhatu āstām | cedanyo vidhirna kāryaḥ | tarhi ko vidhiḥ kāryaḥ | ekastāvat nāsodvāsanamārgamaṇḍanaśikhāmālūrabandhakramaḥ nāsodvāsanaṃ nāsikācchedanam, mārgamaṇḍanaṃ ca kṣurapreṇa paṭṭikārakṣaṇapūrvakaṃ muṇḍanaṃ vapanam, śikhāmālūrabandhaśca śikhānā cūr̤ānā bilvaphalabandhanam, eteṣāṃ trayāṇā karmaṇā krama anukramastathokta. kaṇṭhe grīvāyā śīrṇaśarāvadāmakalanaṃ śīrṇānā śaṭitānā śarāvāṇā mṛttikākapālānāṃ dāmno mālāyāḥ kalanaṃ bandhana te ca bhaviṣyanti | tathā kātreyakārohaṇaṃ tava karaṇīyam | anyaśca nikāraparuṣo vidhirasmābhirna kartavyaḥ | samuccayālaṃkāraḥ || kadāciditi pūrvoktaṃ grāhyam | kadācit vīrāṇā subhaṭānā vacāsi vacanāni ākarṇayāñcakāra | ākarṇitavānityarthaḥ |

### [4.402.2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.yasastilaka!srutasagara.4.402.2)

kathaṃbhūtānāṃ vīrāṇām | iti amunā prakāreṇa sadhivigrahiṇa. yaśodharasya mukhyadūtasyaitadvacanāt tathā tenaiva prakāreṇa viditadūtahṛdayānā vijñātadūtābhiprāyāṇām | itīti kim | api ca punararthe | kaḥ pumān | nu iti vitarke | khalu vākyā- laṃkāre niścaye vā | vicāracaturacetāḥ vicāreṇa paryālocanena caturaṃ vicakṣaṇaṃ ceto mano yasya sa tathābhūto dūte vikurvīta vitathī kuryāt | na kevalaṃ vicāracaturacetāḥ, api tu paryāptaṃ paripūrṇa śauryasya srota pravāho yasya sa tathā | paripūrṇasubhaṭatāsahita ityarthaḥ | kathaṃbhūte dūte | yathārthavādocite yathārthavādena satyavacanena ucito yogyaḥ sa tathā tasmin | ko vikurvīta | api tu na ko'pi | yato yasmāt kāraṇāt dūtoditasūtrāṇi dūtairuditāni sūtrāṇi sūcanavacanāni yeṣu vyavahāratantreṣu tāni vyavahāratantrāṇi vyavahārapravartanāni khalu mahīpatīnāṃ pravartante | sandhivigrahayānāsanasaṃśrayadvaidhībhāvāḥ dūtāyattaprabhavā dūtādhīnotpattayo bhavanti | sandhiśca melāpakaḥ, vigrahaśca saṃgrāmaḥ, yānaṃ ca senayābhigamanam, āsanaṃ ca durgasaṃveṣṭanasthitiḥ, saṃśrayaśca durgāśrayavidhānam, dvaidhībhāvaśca saṃdhivigrahadvayam, te tathā | atha vā paryanuyogānusāreṇa śatruvacanapṛcchākaraṇena anaṃ paryāptaṃ paripūrṇam | kimiti paryāptam | yato vidita eva mayā jñāta eva | kābhyā jñātaḥ | taveṅgitākārābhyām iṅgitaṃ ca anyathākṛtiḥ, ākāraśca netravakravikārādilakṣaṇaḥ iṅgitākārau tābhyā bhavadbharturabhiprāyaśchanda mayā jñāta eva |

### [4.402.3](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.yasastilaka!srutasagara.4.402.3)

devaśca yaśodharamahārāja eṣa tava pratyakṣībhūtaḥ yat iyanti etatparimāṇāni dināni tasmin acale tava rājani | kathaṃbhūte | samācaritabahucāvale'pi saṃvihitabahuparādhe'pi gajonmīlanavṛttiṃ avadhīraṇā bibhrāṃbabhūva dhāritavān | kila hetau | tatra tasyā gajonmīlanavṛttau tadīyāmnāyajanmabhiracalasya āmnāye vaṃśe janma yeṣā te tadīyāmnāyajanmānastai. bhūmipatibhiracalapūrvaiśca nṛpatibhiścirāya dīrghakālaṃ purā ācaritaṃ kṛtaṃ atītaparameśvarasya yaśodhairyaśobandhurādernarendrasya caraṇārādhanā caraṇakamalasevā nibandhanaṃ kāraṇam | idānīṃ ca yadi cet svayameva devasya yaśodharamahārājasya pratāpānalajvālāsu śalabhaśālinīṃ pataṅgavat śobhāśīlā dhiyaṃ rājyalakṣmīṃ āśrayitumicchati, tadā tasmin kāle asau acala siṃhasaṭācāmaraiḥ vilasituṃ camaravījanāni kārayitumivābhilaṣati | āśīviṣaviṣadharaśiromaṇibhirdaṃṣṭrāviṣasarpaphaṇārakṣairmaṇḍanaṃ bhūṣaṇaṃ kartumivābhilaṣati | madāndhagandhasindhuradantavalayaṃ madonmattagandhebhadantamaṇḍalaṃ nakhairullekhitumutpāṭayitumivābhilaṣati | pralayakālānalaṃ kalpāntakālavaiśvānaraṃ pāṇipallavena karakisalayena nivārayitumivābhilaṣati | makarākaraṃ mahāsamudraṃ bāhubhyā tarituṃ tarita kartumivābhirupati | gaganaṃ phālena śullagamanena laṅghayitumivābhilaṣati | mandaraṃ karatalena tolayituṃ kalayitumivābhilaṣati | maheśvaraparaśuṃ mahādevakuṭhāra ādarśatā darpaṇatā netuṃ prāpayitumivābhilaṣati | ādivarāhadaṃṣṭrāmuktāphalaṃ mauktikamābharaṇāya ākraṣṭumākarṣaṇaṃ kartumivābhilaṣati |

### [4.402.4](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.yasastilaka!srutasagara.4.402.4)

yato yasmāt kāraṇāt nijarāṣṭrakaṇṭakotpāṭanadurlalitabāhubalaḥ svakīyarāṣṭrakṣudraśatrunirmūlananirbhayebhujabaḷastava svāmī abalaḥ saṃprati vartamānakāle parameśvarasya śrīyaśodharamahārājasya vikramavilasitāni parākramasphuritāni asau adyāpi idānīmapi na jānāti, yāni śrīyaśodharamahārājavikramavilasitāni evamamunā prakāreṇa purapatirdevendra svayaṃ nijaśrīmukhena vinobati praśaṃsati | keṣu vinobati | vīrakṣatriyakathāvatāreṣu saṅgrāmādanivartakarājaputravārtāprastāveṣu | kathaṃbhūtaḥ surapatiḥ | āścaryaśauryasaṃrambhapulakitavapuḥ āścaryaṃ trailokye camatkārakaṃ yacchauryaṃ saubhadraṃ tasya saṃrambheṇa ārambhena pulakitaṃ romāñcakañcukitaṃ vapu śarīra yasya sa tathoktaḥ | punaḥ kathaṃbhūtaḥ surapatiḥ | nijānujavyājasphuṭitavidāritahiraṇyakaśipuḥ nijānujena śrīnārāyaṇena vyājena chalena sphuṭitena stambhanirgamanena vidārito nakhairdvidhākṛto hiraṇyakaśipunāmā daityaviśeṣaḥ prahlādajanakaḥ sa tathoktaḥ || tathā hi | tadeva nirūpayati—vaikuṇṭha ityādi | are dūta, yasya yaśodharamahārā-

## Linked texts (1)

- [Yaśastilaka](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.yasastilaka.4.402) — Somadevasūri, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.yasastilaka!srutasagara.4.402](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.yasastilaka!srutasagara.4.402) · Pramāṇa
