Yashastilaka 5
Śrutasāragani 5
- Language
- Sanskrit
5.112
sa tathā tasya | 'vāgdikpaśyadbhyo yuktidaṇḍahareṣu' iti vacanāt ṣaṣṭhyā aluksamāsaḥ | yathā vācoyuktiḥ diśodaṇḍaḥ paśyatoharaḥ | kasmādavadhi na prayātaḥ | yasmātkāraṇāt jagatrayapurīparameśvaro'pi tīrthaṃkaro'pi tatra yame āhitodyamaguṇe kṛtotsāhaguṇe sati vidhurāvadhānaḥ viphalaprayatnaḥ | dṛṣṭāntālaṃkāra ākṣepaśca ||
itthamityādi | ayaṃ sukṛtī heyopādeyavivekavān puruṣo yatātmā pramādarahitaḥ san tatkiṃcit yogigamyaṃ karma anusartuṃ āśrayituṃ yateta yatnaṃ kurvīta | tatkim | yasmin karmaṇi sati asau pratyakṣībhūto yamo nayanagocaratāṃ na yāti punarapi netrābhyāṃ na dṛśyate | kiṃ kṛtvā | itthaṃ pūrvoktaprakāreṇa vastūni yauvanaśarīrādīni paritaḥ samantāt kṣaṇakṣayahutāśamukhe patanti gacchanti vīkṣya kṣaṇo yamaḥ sa eva kṣayahutāśaḥ pralayakālāgnistasya mukhaṃ vaktraṃ kṣaṇakṣayahutāśamukhe patanti vīkṣya dṛṣṭvā | rūpakālaṃkāraḥ || itthamanityānuprekṣā adhruvānuprekṣā saptabhirvṛttaiḥ samāptetyarthaḥ ||
dattodayetyādi | he jīva, sarvaḥ prāṇī te tava purataḥ agrataḥ kiṃkaratayā samāhitamatiḥ sāvadhānamanāḥ san samāste tiṣṭhati | sevate ityarthaḥ | kasmin sati | arthanicaye dhanasamūhe dattodaye sati udayamāgate sati | punaśca kasmin sati sarvaḥ prāṇī purataḥ samāste | svakārye dhanakārye hṛdaye citte vartamāne sati | apāyasamaye mṛtyukāle tu punarjāte utpanne sati ko'pi pumān śaraṇaṃ nāsti (arthinamartho bhavati) | te tava kasyeva | ambupatau samudre potātpravahaṇāt drutavataścyutasya patatreriva pakṣiṇa iva | yathā samudre potāt cyutasya pakṣiṇaḥ ko'pi pumān śaraṇaṃ na bhavati | sa patatriḥ samudre uḍḍīyamānaḥ san tatraiva samudre buḍitvā mriyate ityarthaḥ | 'pateratristaiḥ' iti vacanāt atripratyayaḥ | upamālaṃkāraḥ ||
Linked texts (1)
- Yaśastilaka — Somadevasūri, Sanskrit