Yashastilaka 2.96
Yaśastilaka 2.96
- Language
- Sanskrit
2.96.1
punaśca gurumivāntevāsini svāminamiva bhṛtye paraṃjyotiriva yogavaracakṣuṣi pitaramupacarati sati, viśrambheṣu ca dvitīya iva hṛdaye, nideśakarmaṇi
dhanakrīta iva dāse, vidheyatāyāṃ svakīya iva cetasi, nirvikalpatāyāmavyabhicāriṇīva suhṛdi, mayi pratipannatadārādhanaikatānamanasi, apareṣu ca teṣu
teṣu tadājñāvasareṣvekamapyātmānaṃ dṛśāṃśāvivodakapātreṣvanekamiva darśayati,
dānamānābhyāmanyatra sarvamapi parijanaṃ tadādeśavidhiṣu vidrūyati, devatārādhaneṣu ca tātasya praticāriṇi, gurujanopāsaneṣu prativapuṣi, dharmaniyogeṣu
purodhasi, śāstrābhyāseṣu śiṣyasadharmaṇi, vidyāgoṣṭhīṣu kalodāharaṇasākṣiṇi,
rathacaryāsu yantari, karivinodeṣvabhipādini, hayakrīḍāsu cāmaradhṛti,
svairavihāreṣvātapatropakṛti, dharmāsaneṣu kāryapuraskāriṇi, samarasamayeṣu subhaṭāgresaratayā vikramiṇi, pareṇa ca tena tena vinayakarmaṇā sakalasyāpi lokasya
vadanāravindeṣu svakīyaṃ yaśohaṃsaṃ pracārayati, śravaṇāñjalipuṭeṣu ca nijakīrtisudhārasaṃ pravarṣayati,
tāte'pi majanmanā ratnākara ivendirātujena dharmārāma iva phalasaṃpadā
prākparvata iva dyumaṇimaṇḍalena sargādidivasa iva prajāpatinā dvīpamadhya
iva mandareṇātmānaṃ bahumanyamāne, sakalākūpārakaraparigrahāṃ kulastriyamivaikabhogyāṃ bhuvamanuśāsati sati, taistairmanobhilāṣāsādisaṃvādaiḥ sukhasakathāvinodairmuhūrtasamayā iva samāḥ kāścidvyatīyuḥ
evaṃ ratnakāñcanayoriva samasamāyogena dhanadanalakūbarayoriva parasparaprītyā
2.96.2
dhanaṃjayajayantayoriva mahopacayaiśvaryarasenādhokṣajamanojayoriva cānyonyānuvartanena nityamāvayorvartamānayorekadā puraṃdarapurapatākāñcalacumbanocitamaṇḍale
vanejavanavikāsavilāsāviralavāralājanamanasi manasijakalahavigalitakāleyapaulomīkapolakomale hariharmyabharmanirmitakalaśakāntivilopini puruhūtapuraṃdhrikādharaprasādhanajaturasotkaṭapaṭalapeśale śacīśravaṇāvataṃsārpitapārijātamañjarījālajayini suratasahacaropacāracyutālaktakalepasapallaveṣu stutimukharāmbaracarīnikurumbanimnādharapallaveṣu vikacamānakamalakośaprakāśaprasaraiḥ karaiḥ punaraparameva kimapyayāvakāhāryaṃ saundaryaṃ sṛjati sati gabhastimati, tapanatāpasonnichatacchā ye iva tamastāpicchagulgucchatucche viyatkacche, sakaladikpālavilāsinīsīmantasindūrasaṃtatisundarālekharekhāsu gaganaviśikhāsu, kharakiraṇakesarikramāntibhīta ivāparagiriśikharantaravihāriṇi śiśirakarakariṇi,
2.96.3
prāleyalavalipiṣu vilīneṣviva lokalocanālokalopiṣu nakṣatranikareṣu, vidhurāvasara iva mitraikaśeṣatāṃ vibhrāṇe nabhasi, vīranareśvara iva karamātratantratayātmapratāpaprakāśanāvasāye'dititanaye, aruṇamaṇimahībhṛtprabhāpiñjaritarucipraviralanīlike viplutaraphenasphītini nistaraṅgasahrai sāgarāmbhasīvopalakṣyamāṇe samante'pi vihāyasi, bhūrjakujavalakaladukūle latālatāntanūtanottaṃsacakāsini vikasatkokanadāmodasāndritaśarīre viśvaṃbharādharadaśanjhitanirjharaśīkarāsāramuktāphalitavapuṣi diṅkaraṭikaṭakandaradravaddānāsavāsādallahite savidhapradhāvadanyalubdhamadhukarīsamājakūjitālokaśabdasaṃdarbhiṇi jhillīkājhallarīsvarasūcitasaṃcāre kakupsīmantinīḥ saṃbhāvayituṃ divābhujage iva śanaiḥ śanaiḥ
parisarati maruti, tridivamunimaṇḍalīskhalitajaladevatājalakelikutūhale jāhnavījale, vāsarakaramuddiśya dvijātihastodstāstodastabakaraktacandanacchaṭāchadmasindūryamāṇamaṇḍale vyomasāmajakumbhasthale, pālindamandirodaratārataroccāryamāṇamāgadhamaṅgalollāsatundile nagaradevatāṅkaṇāsphālitavividhavādyoddhuradhvānalohale navasamāgamānandamantharamithunacarapataṅgamalāpakāhale kamalinīmadhumattamattālikalakalottāle sahacarīratirasikasārasarasitasarale krīḍākṛtārthakurarakāminīvyāhārabahale vīcinicayapracāraprārambhavijṛmbhitakukubhakukuhānādaśabdāle pramadavanānokahakuharakulāyanilīnaśukasārikāśāvaśabdāsarāle surāsurasamarasaṃplava ivādipuruṣotpattidivasa ivāmṛtamathanakāla
2.96.4
iva setubandhaprabandha iva prathamayugāvatārapuṇyāha iva ca sarvataḥ samucchalati gṛhadīrghikāsu druhiṇadvijakulakolāhale, nijaniyogavyagrāṅganāsaṃcaraṇaraṇanmaṇimañjīrakharasakarāvyāptalaptikareṣu rājabhavanabhūmiṣu bhogāvalīpāṭhakeṣu, troṭikoṭivighaṭitapuṭaniveśairmṛṇālinīpalāśairniśāniraśanavivaśakāya bāliśanikāyaṃ sarasamardaccharditaudhasyai payodharāsyairvālavatīṣvabhisārikāsivāśvāsayantīpu marālīṣu, kareṇuka rollasitasallakīpallavāpanīyamānaparāgopadehe nāganivahe, tatkṣaṇakṣaratkṣīrapratīkṣyamāṇātithiṣu
vrajalokavīthiṣu,
āgāmijagatsarvasaṃpādanaprākulakarmaṇi,
prajāpālanopāyaniratāntaḥkaraṇe nārāyaṇe, pralayakālakalāsaṃbhālanārdini kapardini,
anekamakhāvhānagamanamūḍhamatikakṣe sahasrākṣe, homājihyabrāhmaṇasamidhyamānamahasi hutāndhasi, triviṣṭapavyāpāraparāyaṇāvasthe madhyasthe, kṣapākṣayakṣīṇākāṅkṣavakṣasi rakṣasi, nūtnalayalāhitamanorathe pāthonidhināthe, prasaṃkhyānonmukhavaikhānasamanovinīyamānātmani mātariśvani, vanīpakasaṃtarpaṇodghāṭitakośe dhaneśe, yoganidrodrekamudritākṣipakṣe viśālākṣe, dharoddharaṇadhīnacetasi cakṣuḥśravasi, parasparācaritasamaya iva svakīyakriyākāṇḍakaṇḍulahṛdaye
bhuvanatraye, punaḥ kharadaṇḍinīkhaṇḍeṣu cakravākavikirapariṣada bandhūkajīveṣu
vidrumārāmarājiṣu pārāpatapataṅgacaraṇeṣu sindūritaśiraḥpiṇḍaśuṇḍālaghaṭāyāṃ
ca vibhaktāruṇimanīvāryamaṇi saṃjāte sūryamaṇimukurundasundare,
'duḥsvapnopaśamāya durjanasamālokāgatainaśchide
duścintāhṛtaye durīhitabhavadvighnavyudāsāya ca
2.96.5
bhūyaḥ kalpitadakṣiṇaiḥ kṛtajayāghoṣotsavaṃ brāhmaṇairājyāvīkṣaṇametadastu bhavataḥ sarvepsitāvāptaye
Commentaries (2)
- Śrutasāragani — Sanskrit
- Yaśastilakacandrikā — Śrutasāgara, Sanskrit