Yashastilaka 4.116
Yaśastilaka 4.116
- Language
- Sanskrit
4.116.1
kusumakuḍmalākṛtijātuṣotkarpitakarṇakuṇḍalaḥ, kārmaṇānekajaṭājātijaṭitakaṇṭhikāvaguṇṭhanajaṭharakaṇṭhanālaḥ, ciracelacīrīcarcitavicitrāprapadīnaprāsalambajālaḥ, kuvalīphalasthūlatrāpuṣamaṇivinirmitāṅgadasaṃpāditaprakāṇḍamaṇḍanaḥ,
kūrparaparyantaprakoṣṭhaprakalpitagavalavalayāvaruṇḍanaḥ, kākanantikāphalamāloparacitavaikakṣakavakṣaḥsthalaḥ, kaṭhorakamaṭhapṛṣṭhāṣṭhīlasthalapuṭapāṇitalaḥ, paṭaccaraparyāṇagoṇīguhyāpihitamehanaḥ, purāṇataramandīramekhalālaṃkṛtanitambaniveśanaḥ,
kaṃsahaṃsarasitavācālacaraṇacāracāturīkṣobhitavīthījanamanaskāraḥ kātarekṣaṇaviṣāṇakvāṇaviniveditaniśābalipracāraḥ, kirātaveṣasya bhagavato viśvamūrteraparameva kamapyākalpaṃ bibhrāṇaḥ, putrabhāṇḍaṃ bandivṛndārakasya kaṭakādhipateḥ,
jāmirbhogāvalīpāṭhinaḥ subhaṭasauhṛdasya, dauhitraḥ śrotriyakitavanāmno narmasacivasya, samāśrayasthānamavakīrṇilokānām, akhilapunarbhūvivāhakṛtakaśipucetanasaṃbandhaḥ, sakalagokulalikhitatūvarasurabhisairabhīdāyanibandhaḥ, pracurapratikarmavikṛtagātraiḥ sanniputrairdaṇḍājinakaiśca parivrājakaiḥ 'eṣa khalu bhagavān
sajātamahāyoginīsaṃgatiratīndriyajñānoddhatiḥ siddhaḥ sāmaidhikaḥ saṃvananakarmaṇā kariṇā kesariṇamapi saṃgamayati vidveṣabheṣajena jananīmapyātmajeṣu
vairiṇīṃ vidadhāti ityāvedyamānajñānamantratantraprabhāva svapuraviṣayanivāsinaḥ
kṛtyākṛtyalokasya janaśrutimādāyāgata śaṅkanakanāmā praṇidhiriti gūḍhapuruṣādhiṣṭhāyakādvariṣṭhakādākarṇyāhūya ca tam 'haho śaṅkanaka, kuto na
khalu saṃprati sā tava tundavṛddhi.' iti tena saha narmālāpamakaravam
4.116.2
so'pi 'deva, kāminījanakaṭākṣairivātidīrghaviśadacchavibhirdīdivibhiḥ,
virahiṇīhṛdayairiva soṣmabhiḥ kāñcanacchāyāpalāpai sūpai, kāptānanairiva
tatprāñjalipeyaparimalai prājyairājyaiḥ, strīkaitavairiva janitasvāntaprītibhirbahurasavaśairavadaśai, lāsikāvilāsairiva manoharaiḥ samānītanetranāsārasanānandabhāvaiḥ khāṇḍavaiḥ, priyatamādharairiva svādyamānairavicchinnakhinnaiḥ pakvānnaiḥ, taruṇīpayodharairiva sujātābhogaiḥ stabdhavidhibhirdadhibhiḥ, praṇayinīvilokitairiva
madhurakāntibhiḥ snigdhairdugdhaiḥ, abhinavāṅganāsagamairivātīva svādubhiḥ śarkarāsaparkasamāsannaiḥ paramānnaiḥ, mehanarasarahasyairiva sarvāṅgīṇasatāpahāribhirdhanasārapārīdanturairvāripūrai , ākaṇṭhamānayanamāśikhamāśikhāgraṃ ca pratidinasa
daśadvādaśavāsarānvatsalavatsalānāmevaṃvidhasya ca tamisrāyā gṛhītapradīpasyevotkoṭaśrīśikhāprakāśapraśāntayathārthadarśanasya svabhāvadeva tundaparimṛjasya
lokasya śokāpanudasapadā bhavādṛśānāmevāyaṃ tundo'mandimānamāskandati
asmādṛśā tu devaprasādādupamānopameyārtharahitānā kathaṃ nāmāya piccaṇḍaḥ
sphāyatām' ityālalāpa
puna saparihāsamenamahamevamavocam—'ayi hulādhipate, kimadya kvanāpi hastamukhasaṃyogo'bhūt !' 'catu samudramudrāṅkitamedinīparivṛḍha, bāḍham !'
'kathaya kathaya !' 'deva, śrūyatām | tripuruṣolikhitakamaṇḍalu kambukalāvatalakanāmāvalīpraśaste, asti khalvasyāmeva puri prakṛtipuruṣasyeśvaravarterdivākīrternasā, svastrīyo balāhakasya saṃvāhakasya, maithunika savarakasyāstarakasya,
svakīyena ca yaśasā devādapi tricaturairaṅgulairuparivartamāna, tathā hi—
4.116.3
mitapacānāmagresara, kiṃpacānā prathamagaṇya, kīkaṭānāmudāharaṇabhūmi, kadaryāṇā dhurivarṇanīya , śikhāmaṇiloṃlubhānām, bhojanāvasānāntaramādeyanāmā, saṃprati ca paramaramāramaṇīkāmina svāmina prasādabhūmi, dākṣiṇātyadeśajanmano jaṅghācārikanāmakasya vidhāvaso pratihasta kiliñcakanāmadheyo
devena kṛtasaketa ivāparakṛṣṇamukhamakṣikāmuṇḍamaṇḍalīpratimatuṣapaṣupapāṣāṇākīrṇavivarṇavistīrṇajīrṇayāvanālaudanādiprārambham, atipūtiparyuṣitavirasālasāndrottarārambham, unduramūtramitakuthittātasyatailadhārāvapātaprāyam, asamastasiddhairvārukopadarśanikāyam, ardhārddhālābūphalaphāliprakāram, īpatsvitrakarkārkikarkaśacchedasāram, avālamālūramūlakacakrakopakramam, amṛṣṭacirbhaṭikābhakṣaṇabhagnabhāvakramopakramam, apakkārkābhidagdhanariṅgiṇīphalāviralaviracanam, agasticūtāmrātakapicumandakandalasadanam, anekadivasavāsārthitāmlakhalakavistāram, atīvapākopahatabṛhatīvārtākaphalasobhājanakandasālanakāvatāram, eraṇḍaphalapalāṇḍumuṇḍikāḍambaram, ucchūnodvelitavallakarālakakokundoḍḍamaram, analparājikāvarjitāvantisomāvasānam, samāptalilasamakṣārapānīyapānam | na kimapi nāma babhūja na cāśanāyā upaśāntirmanāgapyavāpam | kevala tasya vañcitadṛṣṭipātayā khavāsinyā pariviṣṭo mūlāṭīvarāṭotkaṭakaṭūlakālaśeyaviśiṣṭa sarvapātrīṇa śyāmākabhakta prāṇatrāṇamakārṣīditi ca kṣaṇamātra dvyālāpānanditacetastamakhaṇḍakṣīṇe śaraṇe
kimapyudantajātamāpapracche
sarvacetogatānarthāndraṣṭuṃ yeṣā kutūhalam
te bhavantu para cāraiścakṣuṣmanta kṣitīśvarā
Commentaries (1)
- Yaśastilakacandrikā — Śrutasāgara, Sanskrit