Vikramacaritra (Pandit Somasuri) 2.26
Vikramacaritra (Pandit Somasūri) 2.26
- Language
- Sanskrit
2.26
anyacca, mantriṇā vinā rājyaṃ, dhānyaṃ vinā durgaṃ,
kāruṇyaṃ vinā saubhāgyaṃ, jñānaṃ vinā vairāgyaṃ, durjanānāṃ śaktiḥ,
pāṣaṇḍānāṃ matiḥ, veśyānāṃ viśvāsaḥ, daityānāṃ prītiḥ, taskarāṇāṃ yuktiḥ, khalānāṃ maitrī, parādhīnasya svātantryam, nirdhanasyāṭopaḥ, sevakasya kopaḥ, svāminaḥ snehaḥ, kṛpaṇasya gṛhaṃ, jāriṇyāḥ patibhaktiḥ, mūrkhāṇāṃ saṅgatiḥ iyetat sarvaṃ niṣphalam
anyacca, rājñā mahatāmarcanaṃ kāryaṃ | ātmānāṃ buddhiḥ śrotavyā,
devabrāhmaṇāḥ paripālanīyāḥ | nyāyamārge vartitavyam | api ca,
bho rājan! ye rājaguṇāḥ, te sarve tvayi vidyante | atastvaṃ
sakalarājarājottamaḥ | mantriṇāpyevaṃ guṇagariṣṭhena bhavitavyam—
svāmikāryārthamudyamaḥ, pāpādbhayaṃ, prajānāṃ hitaṃ, parivārāṇāṃ
saṃyojanaṃ, rājñaścittavṛttyanusaraṇaṃ, samayocitaparijñānaṃ, apāyakṛtyādrājanivāraṇaṃ, evaṃvidhaguṇayuktaḥ kulakramāgataḥ auśanasa
cāṇakya dhaumya śaunaka bācaspatyādinītiśāstrābhijño mantripadayogyo bhavati | purā kila nandabhūpālo mantriṇā bahuśrutena
brahmahatyāyā nivāritaḥ | rājā—kathametat ? so'travīt—
bho rājan! śrūyatām—
viśālāyāṃ nando nāma rājā mahāśauryasampanno'bhūt
sa nijabalena pratyarthinṛpālān svapādapadmopajīvino vidhāyaikacchatreṇa rājyamakarot | tasya ca bahuśruto nāma mantrī | bhānumatī nāma mahiṣī | jayapālo nāma tanayaḥ | tasya ca rājñastasyāmatiprītirāsīt | siṃhāsane'pi sahaiva tayā samupaviśetnibheṣamapi tayā vinā na tiṣṭhet | ekadā mantrī svamanasyacintayat—ayaṃ rājā nirlajjo madhyesabhaṃ siṃhāsane striyamupaveśayāti | tadā sarve'pi janāstāṃ paśyanti | anucitamayaṃ na
jānāti—tathā hi—
kimu kuvalayanetrāssanti no devaloke
tridivapatirahalyāṃ tāpasīṃ yatsiṣeve
hṛdayatṛṇakuṭīre dahyamāne smarāgnācucitamanucitaṃ vā vetti no paṇḍito'pi
Linked texts (2)
- Southern recension — Sanskrit
- Vikramārkacaritra — Nandīśayāgnika, Sanskrit