Pramāṇa · Search · About · API

Samanasuttam 24

Samaṇasuttaṃ 24

Language
Prakrit

24.1

(a) bāhyatapa
439 jahām̐ kaṣāyo kā nirodha, brahmacaya kā pālana jinapūjana tathā
viśeṣakara mugdha arthāt bhaktajana yahī tapa karate ha
441 anaśana, avamodaya (ūnodarikā), bhikṣācaryā, rasa-parityāga,
pramāṇa taya karake āhāra kā tyāga karatā hai usake anaśana tapa
ve hī āgama me tapasvī māne gaye haiṃ | śrutavihīna anaśana
tapa to kevala bhūkha kā āhāra karanā hai—bhūkhe maranā hai
utpanna na ho, indriyoṃ kī hāni (śithilatā) na ho tathā mana
vacana kāyampa yogā kī hāni (girāvaṭa) na ho
439 jattha kasāyaṇiroho, baṃbha jiṇapūyaṇa aṇasaṇa ca
so savvo ceva tavo, visesao muddhaloyami

24.2

440 so tavo duviho vutto, bāhirabbhaṃtaro tahā
bāhiro chabbiho vutto, evamabbhaṃtaro tavo

24.3

441 aṇasaṇamūṇoyariyā, bhikkhāyariyā ya rasapariccāo
kāyakileso salīṇayā ya, bajjho tapo hoi

24.4

442 kammāṇa ṇijjaraṭaṭha, āhāra pariharei līlāe
egadiṇādipamāṇa, tassa tava aṇasaṇa hodi

24.5

443 je payaṇubhattapāṇā, suyaheū te tavassiṇo samae
jo a tavo suyahīṇo, bāhirayo so chuhāhāro

24.6

444 so nāma aṇasaṇatavo, jeṇa maṇo'maṃgula na ciṃtei
jeṇa na iṃdiyahāṇī, jeṇa ya jogā na hāyaṃti

24.7

28 tapasūtra
445 bala thāma ca pehāe, saddhāmāroggamappaṇo
khettaṃ kālaṃ ca vinnāya, tahappāṇaṃ nijuṃjae

24.7-2

balaṃ sthāmaṃ ca prekṣya śraddhāṃ ārogyam ātmanaḥ
kṣetraṃ kālaṃ ca vijñāya tathā ātmānaṃ niyuñjīta

24.8

446 uvasamaṇo akkhāṇaṃ, uvavāso vaṇṇido samāseṇaṃ
tamhā bhuṃjaṃtā vi ya, jiṃdiṃdiyā hoṃti uvavāsā

24.8-2

upaśamanam akṣāṇām, upavāso varṇitaḥ samāsena
tasmāt bhuñjānā api ca jitendriyā bhavanti upavāsāḥ

24.9

447 chaṭṭhaṭṭhamadasasaduvālasehiṃ, abahusuyassa jā sohī
tatto bahutaraguṇiā, havijja jimiyassa nāṇissa

24.9-2

ṣaṣṭhāṣṭamadaśamadvādaśa-rabahuśrutasya yā śuddhiḥ
tato bahutaraguṇitā, bhavet jimitasya jñāninaḥ

24.10

448 jo jassa u āhāro, tatto omaṃ tu jo kare
jahanneṇegasitthāī, eyaṃ davveṇa ū bhave

24.10-2

yo yasya tvāhāraḥ, tato'vamaṃ tu yaḥ kuryāt
jaghanyenaikasikthādi eva dravyeṇa tu bhavet

24.11

449 goyarapamāṇadāyaga-bhāyaṇaṇāṇāvihāṇa jaṃ gahaṇaṃ
taha esaṇassa gahaṇaṃ, vividhassa ya vuttiparisaṃkhā

24.11-2

gocarapramāṇadāyaka-bhājananānāvidhānaṃ yad grahaṇam
tathā eṣaṇīyasya grahaṇaṃ, vividhasya ca vṛttiparisaṃkhyā

24.12

450 khīradahisappimāī, paṇīya pāṇabhoyaṇaṃ
parivajjaṇaṃ rasāṇaṃ tu, bhaṇiyaṃ rasaviyajjaṇaṃ

24.12-2

kṣīradadhisarpirādi praṇītaṃ pānabhājanam
parivarjanaṃ rasānāṃ tu bhaṇitaṃ rasavivarjanam

24.13

451 egatamaṇāvāe, itthopasuvivajjie
sayaṇāsaṇasevaṇayā, vivittasayaṇāsaṇaṃ

24.13-2

ekānte'nāpāte strīpaśuvivarjite
śayanāsanasevanatā, viviktaśayanāsanam

24.14

445 apane vana, teja, śraddhā, tathā ārogya kā nirīkṣaṇa karake tathā
cāhie | (kyoki śakti se adhika upavāsa karane se hāni
ata jitendriya sādhu bhojana karate hue bhī upavāsī hī hote ha
447 abahuśruta athāta ajñānī tapasvī kī jitanī viśaddhi do-cāra
sikatha arthāt eka kaṇa athavā eka grāsa ādi ke rūpa ma kama
bhājana karanā dravyarūpeṇa ūnodarī tapa hai
bhikṣā ke lie itane gharā me jāūm̐gā, amuka prakāra ke dātā
dvārā diyā gayā athavā amuka prakāra ke vatana ma rakhā gayā
āhāra grahaṇa karūm̐gā amuka prakāra kā jaise mām̐ḍa, matta ādi kā
bhojana milegā to karūm̐gā ādi-ādi
850 dūdha dahī ghī ādi pauṣṭika bhojana-pāna ādi ka rasā ke tyāgakā rasa-parityāga nāmaka tapa kahā gayā ha
451 ekānta anāpāna (jahām̐ koī ātā jātā na ho) tathā strīvivikta-śayanāsana (pratisalīnatā) nāmaka tapa ha
452 ṭhāṇā vīrāsaṇāīyā, jīvassa u suhāvahā
uggā jahā dhariñjati, kāyakilesa tamāhiya

24.15

453 suheṇa bhāvida ṇāṇa , duhe jāde viṇassadi
tamhā jahābala joī, appā dukkhehi bhāvae

24.16

454-455 ṇa dukkha ṇa sukha vā vi, jahāhetu tigicchiti
tigicchie sujuttassa, dukkha vā jai vā suha

24.17

mohakkhae u juttassa, dukkha vā jai vā suha
mohakkhae jahāheu, na dukkha na vi vā suha

24.18

(ā) ābhyantaratapa
456 pāyacchitta viṇao, veyāvacca taheva sajjhāo
jhāṇa ca viussaggo, eso abbhitaro tavo

24.19

457 vada-samidi-sīla-sajama-pariṇāmo karaṇaṇiggaho bhāvo
so havadi pāyacchitta, aṇavaraya ceva kāyavvo

24.20

458 kohādi-sagabbhāva-kkhayapahudi-bhāvaṇāe ṇiggahaṇa
pāyacchitta bhaṇida, ṇiyaguṇaciṃtā ya ṇicchayado

24.21

ṇatāṇatabhaveṇa, samajjia-suhaasuhakammasadoho
tavacaraṇeṇa viṇassadi, pāyacchittaṃ tavaṃ tamhā

24.22

āloyaṇaṃ paḍikamaṇaṃ, ubhayavivego tahā viussaggo
tavaṃ chede mūle vi ya, parihāro ceva saddahaṇā

24.23

aṇāmogakidaṃ kammaṃ, jaṃ kiṃ pi maṇasā kadaṃ
taṃ savvaṃ ālocejja hu, avvākhitteṇa cedasā

24.24

jaha bālo japanto, kajjamakajjaṃ ca ujjuyaṃ bhaṇai
taṃ taha āloijjā, māyāmayadippamukko vi

24.25

jaha kaṃṭaeṇa viddho, savvaṃge veyaṇaddio hoi
taha ceva uddhiyammi u, nissallo nivvuo hoi

24.26

evamaṇuddhiyadoso, māhallo teṇa dukkhio hoi
so ceya cattadoso, suvisuddho nivvuo hoi

24.27

jo passadi appāṇaṃ, samabhāve saṭhayittu pariṇāmaṃ
āloyaṇamidi jāṇaha, paramajiṇadassa uvaesaṃ

24.28

459 anantānanta bhavo me upārjita śubhāśubha karmo ke samūha kā nāśa
460 prāyaścitta dasa prakāra kā hai—ālocanā, pratikramaṇa, ubhaya,
viveka, vyutsarga, tapa, cheda, mūla, parihāra tathā śraddhāna
461 mana-vacana-kāya dvārā kiye jānevāle śubhāśubha karma do prakāra ke
hote ha—ābhogakṛta aura anābhogakṛta | dūsaro dvārā jāne gaye
karma ābhogakṛta ha aura dūsaro dvārā na jāne gaye karma anābhogakṛta ha | dono prakāra ke karmoṃ kī tathā unameṃ lage doṣo kī
ālocanā guru yā ācārya ke samakṣa nirākula citta se karanī
cāhie
462 jaise bālaka apane kārya-akārya ko saralatāpūrvaka mā ke samakṣa
ālocanā māyā mada (chala-chadma) tyāgakara karanī cāhie
kāṃṭe ke nikala jāne para śarīra ni śalya arthāt sarvāga sukhī ho
jātā hai, vaise hī apane doṣo ko prakaṭa na karanevālā māyāvī
śalya nahīṃ raha jātā
465 apane pariṇāmo ko samabhāva meṃ sthāpita karake ātmā ko dekhanā
hī ālocanā hai | aisā jinendradeva kā upadeśa hai
abbhuṭṭāṇa añjalikaraṇa, tahevāsaṇadāyaṇa
gurubhattibhāvasussūsā, viṇao esa viyāhio

24.29

dasaṇaṇāṇe viṇao, carittatava-ovacārio viṇao
pañcaviho khalu viṇao, pañcamagaiṇāigo bhaṇio

24.30

ekkammi hīliyammi, hīliyā huṃti te savve
ekkammi pūiyammi, pūiyā huṃti savve

24.31

viṇao sāsaṇe mūla, viṇīo sajao bhave
viṇayāo vippamukkassa, kao dhammo kao tavo ?

24.32

viṇao mokkhaddāra, viṇayādo saṃjamo tavo ṇāṇaṃ
viṇaeṇārāhijjadi, āirio savvasaṃgho ya

24.33

viṇayāhīyā vijjā, deti phala iha pare ya logammi
na phalati viṇayahīṇā, sassāṇi va toyahoṇāi

24.34

tamhā savvapayatte, viṇīyatta mā kadāi chaḍḍejjā
appasudo vi ya puriso, khavedi kammāṇi viṇaeṇa

24.35

466 guru tathā vṛddhajano ke samakṣa āne para khaḍe honā, hātha joḍanā,
uha ucca āsana denā, gurujano kī bhāvapūrvaka bhakti tathā
sevā karanā vinaya tapa hai
467 daśanavinaya, jñānavinaya, cāritravinaya, tapavinaya aura apapacamagati arthāta mokṣa me le jāte hai
pūjya yā vṛddhajana dikhāī deṃ, unakā vinaya karanā cāhie |)
469 vinaya jinaśāsana kā mūna hai | sayama tathā tapa me vinīta
aura kaisā tapa ?
hotī, jaise binā jala ke dhānya nahī upajatā
472 isalie saba prakāra kā prayatna karake vinaya ko kabhī nahī
choḍanā cāhie | alpaśruta kā abhyāsī puruṣa bhī vinaya ke
dvārā karmo kā nāśa karatā hai
473 sejjogārsaṇisejjo, tahovahipaḍilehaṇāhi uvaggahide
āhārosahavāyaṇa viṃkiṃcaṇa vadaṇādīhiṃ

24.36

474 addhaṇateṇasāvada rāyaṇadīroghaṇāsiye ome
vejjāvacca utta, sagahasārakkhaṇoveda

24.37

475 pariyaṭṭaṇā ya vāyaṇā, paḍicchaṇāṇuvehaṇā ya dhammakahā
thudimagalasajutto, pacaviho hoi sajjhāo

24.38

476 pūyādisu ṇiravekkho, jiṇa-sattha jo paḍhei bhattīe
kammamala-sohaṇaṭaṭha, suyalāho suhayaro tassa

24.39

477 sajjhāya jāṇato, pacidiyasavuḍo tigutto ya
hoi ya ekaggamaṇo, viṇaeṇa samāhio sāhū

24.40

478 ṇāṇeṇa jhāṇasijjho, jhāṇādo savvakammaṇijjaraṇa
ṇijjaraṇaphala mokkha, ṇāṇabbhāsa tado kujjā

24.41

479 bārasavihammi vi tave, abbhitaravāhire kusaladiṭaṭhe
na vi atthi na vi ya hohī, sajjhāyasama tavokamma

24.42

473 śayyā, vasati, āsana tathā pratilekhana se upavṛtta sādhujano
kī āhāra, oṣadhi, vācanā, mala-mūtra visarjana tathā vaṃdanā
rājā dvārā vyathita, nadī kī rukāvaṭa, marī (plega) ādi
karanā vaiyāvṛtya hai
475 svādhyāya tapa pāṃca prakāra kā hai-parivartanā, vācanā, pṛcchanā,
anuprekṣā aura stuti magaṃlapūrvaka dharmakathā karanā
477 svādhyāyī arthāta śāstro kā jñātā sādhu pāṃco indriyo meṃ
saṃvṛta, tīna guptiyo se yukta, vinaya se samāhita tathā ekāgramana
jñānābhyāsa karanā cāhie
huā hai, na hogā
480 sayaṇāsaṇaṭhāṇe vā, je u bhikkhū na vāvara
kāyassa viussaggo, chaṭṭho so parikittio

24.43

481 dehamaiḍḍaḍamūhno, suhadukkhatitivakhayā aṇuppehā
jhāyai ya suha jhāṇa, egaggo kāusaggammi

24.44

482 tesi tu tavo ṇa suddho, nikkhatā je mahākulā
ja neyanne viyāṇati, na siloga pavejjai

24.45

483 nāṇamayavāyasahio, sīlujjalio tavo mao aggī
sasārakaraṇabīya, vahai davaggo va taṇarāsi