Samanasuttam 29
Samaṇasuttaṃ 29
- Language
- Prakrit
29.1
585 bho bhavya ! ta mokṣamārga meṃ hī ātmā ko sthāpita kara
usīkā dhyāna kara ! usīkā anubhava kara tathā usīma vihāra
kara | anya dravyā meṃ vihāra mata kara
salakhanā-rata sādhaka ko maraṇa-kāla me isa loka ora paralāka
kī icchā kā tyāga karake antima sāsa taka samāra ke aśubha
pariṇāma kā cintana karanā cāhie
587 para-dravya arthāt dhana-dhāya, parivāra va dehādi ma anurakta
588 jāvanta'vijjāpurisā, savve te dukkhasambhavā
luppanti bahuso mūḍhā, saṃsārammi aṇaṃtae
29.1-2
yāvanto'vidyāpuruṣā, sarve te duḥkhasambhavā
lupyante bahuśo mūḍhā, saṃsāre'nantake
29.2
589 samikkha paṃḍie tamhā, pāsajāipahe bahū
appaṇā saccamesejjā, metti bhūesu kappae
29.2-2
samīkṣya paṇḍitastasmāt, pāśajātipathān bahūn
ātmanā satyameṣayet, maitrīṃ bhūteṣu kalpayet
29.3
590 tacca taha paramaṭṭha, davvasahāva taheva paramapara
dheya suddha parama, eyaṭṭhā huti abhihāṇā
29.3-2
tattva tathā paramārtha, dravyasvabhāvastathaiva paramaparam
dhyeya śuddha paramam, ekārthāni bhavantyabhidhānāni
29.4
591 jīvā'jīvā ya baṃdho ya, puṇṇa pāvā''savo tahā
savaro nijjarā mokkho, satae tahiyā nava
29.4-2
jīvā ajīvāśca bandhaśca, puṇya pāpāssrava tathā
saṃvarā nirjarā mokṣa manyete tathyā nava
29.5
592 uvaogalakkhaṇamaṇādda - nihaṇamatthaṃtara sarīrāo
jīvamarūviṃ kattāraṃ, bhoya ca sayassa kammassa
29.5-2
upayogalakṣaṇamanādya nidhanamarthāntara śarīrāt
jīvamarūpiṇa kāriṇa bhoge ca svakasya karmaṇa
29.6
593 suhadukkhajāṇaṇā vā, hidapariyamma ca ahiṃdabhīrutta
jassa ṇa vijjadi ṇicca, ta samaṇā viṃti ajjīva
29.6-2
sukhaduḥkhajñāna vā, hitaparikarma cāhitabhīrutvam
yasya na vidyate nitya, ta śramaṇā bruvate ajīva
29.7
588 samasta avidyāvān (ajñānī puruṣa) duḥkhī haiṃ-duḥkha ke utpādaka
heṃ| ve vivekamūḍha ananta saṃsāra me vāra-vāra lupta ha te ha
589 isalie paṇḍitapuruṣa anekavidha pāśa yā vaṃdhanaspa strī-putrādi
ke sambandhī ko, jo ki janma-maraṇa ke kāraṇa ha, samīkṣā karake
svaya satya kī khoja kare ora sava prāṇiyā ke prati maitrībhāva
rakhe
590 tattva, paramātha, dravya-svabhāva, para-apara dhyeya, śuddha, parama-ye sava śabda ekāyavācī ha
591 jīva, ajīva, vandha, puṇya, pāpa, āsrava, savara, nijarā aura
mokṣa--ye nau tattva yā padātha ha
593 śramaṇa-jana use ajīva kahate ha jise sukha-dukha kā jñāna nahī
hotā, hita ke prati udyama ora ahita kā bhaya nahī hotā
594 ajjīvo puṇa ṇeo, puggala dhammo adhamma āyāsa
kālo puggala mutto, ruvādiguṇo amutti sesā du
29.8
595 no indiyagejjha amuttabhāvā, amuttabhāvā yi ya hoi nicco
ajjhatthaheu niyaya'ssa baṃgho, sasāraheu ca vayanti vadha
29.9
]
596 ratto vadhadi kamma, muccadi kammehi rāgarahidappā
eso badhasamāso, jīvāṇa jāṇa ṇicchayado
29.10
597 tamhā ṇivvudikāmo, rāga savvattha kuṇadi mā kiṃci
so teṇa vīdarāgo, bhaviyo bhavasāyara taradi
29.11
598 kamma puṇṇa pāva, heū tesi ca hoti sacchidarā
madakasāyā sacchā, tivvakasāyā asacchā hu
29.12
599 savvattha vi piyavayaṇa, duvvayaṇe dujjaṇe vi khamakaraṇa
savvesi guṇagahaṇa, madakasāyāṇa diṭṭhatā
29.13
600 appapasasaṇa-karaṇa, pujjesu vi dosagahaṇa-sīlatta
veradharaṇa ca suira, tivvakasāyāṇa liṃgāṇi
29.14
594 ajīvadravya pām̐ca prakāra kā hai—pudgala, dharmadravya, adhamarāgādi bhāva hī niścayata badha ke kāraṇa ha aura bandha ko
kathana hai
597 isalie mokṣābhilāṣī ko tanika bhī rāga nahī karanā cāhie
kā hetu asvaccha yā aśubha bhāva hai | mandakapāyī jīva svacchabhāvavāle hote ha tathā tīvrakapāyī jīva svacchabhāvavāle
599 ॅsavatra hī priya vacana bolanā, duvacana bolanevāle ko bhī kṣamā
karanā tathā sabake guṇo ko grahaṇa karanā—ye mandakapāyī
jīvo ke lakṣaṇa ha
svabhāva honā, dīrghakāla taka vaira kī gāṭha ko bām̐dhe rakhanā—ye
tīvrakaṣāyavāle jīvo ke lakṣaṇa yā cihna he
601 rāgaddosapamatto, iṃdiyavasao karei kammāhaṃ
āsavadārehiṃ avi-guttehiṃ tiviheṇa karaṇeṇa
29.14-2
rāgadveṣapramatta, indriyavaśaga karoti karmāṇi
āsravadvārairavigūhitaistrividhena karaṇena
29.15
602 āsavadārehiṃ sayā, hiṃsāīehiṃ kammamāsavai
jaha nāvāi viṇāso, chiddehi jalaṃ uyahamajjhe
29.15-2
āsravadvārai sadā, hiṃsādikaiḥ karma sravati
yathā nāvo vināśa-cchidrai jalama udadhimadhye
29.16
603 maṇasā vāyā kāyeṇa, kā vi juttassa viriyapariṇāmo
jīvassa-ppaṇiogo, jogo tti jiṇehiṃ ṇiddiṭṭho
29.16-2
manasā vācā kāyena, vāpi yuktasya vīryapariṇāma
jīvasya praṇibhāga, yāga iti nirjenirdiṣṭa
29.17
604 jahā jahā appattaro se jogo, tahā tahā appattaro se bagho
niruddhajogissa va se ṇa hoti, acchiddapotassa va aṃbugāthe
29.17-2
yathā yathā alpatara tasya yoga, tathā tathā alpatara tasya vaṃdha
niruddhayogina vā sa na bhavati, acchidrapotasyeva ambunāthe
29.18
605 micchattāviradī vi ya, kasāya jogā ya āsavā hoṃti
sajama virāya-dasaṇa-jogābhāvo ya savarao
29.18-2
mithyātvā'virati api ca kapāyā yogāśca āsravā bhavanti
sayama virāga-daśana-yogābhāvaśca savarava
29.19
606 rudhiyachiddasahasse, jalajāṇe jaha jalaṃ tu ṇāsavadi
micchattāiabhāve, taha jīve savaro hoi
29.19-2
ruddhachidra sahasre, jalayāne yathā jalaṃ tu nāsravati
mithyātvādyabhāve, tathā jīve savaro bhavati
29.20
607 savvabhūyauppabhūyassa, samma bhūyāi pāsao
pihiyāsavassa datassa, pāya [kamma na vadhaī
29.20-2
sarvabhūtātmabhūtasya, samyaka bhūtāni paśyata
pihitāsravasya dāntasya pāpaṃ karma na vadhyate
29.21
601 rāgadveṣa se pramatta banā jīva indriyādhīna hokara mana-vacana-kāya
ke dvārā usake āsrava-dvāra barābara khule rahane ke kāraṇa nirantara
karma karatā rahatā hai
606 jaise jalayāna ke hajāroṃ cheda banda kara dene para usameṃ pānī nahīṃ
ghusatā, vaise hī mithyātva ādi ke dūra ho jāne para jīva meṃ
608 micchattāsavadāra, rubhai sammattadiḍhakavāḍeṇa
hiṃsādiduvārāṇi vi, diḍhavayaphalihahiṃ rubhati
29.22
609-610 jahā mahātalāyassa, sanniruddhe jalāgame
ussiṃcaṇāe tavaṇāe, kameṇa sosaṇā bhave
29.23
eva tu saṃjayassāvi, pāvakammanirāsave
bhavakoḍīsaṃciya kamma, tavasā nijjarijjai
29.24
611 tavasā ceva ṇa mokkho, savarahīṇassa hoi jiṇavayaṇe
ṇa hu sotte pavisate, kisiṇa parisussadi talāya
29.25
612 ja annāṇī kamma khavei bahuāhiṃ vāsakoḍīhiṃ
ta nāṇī tihiṃ gutto, khavei ūsāsamitteṇa
29.26
613 seṇāvaimmi ṇihae, jahā seṇā paṇassaī
eva kammāṇi ṇassaṃti, mohaṇijje khaya gae
29.27
614 kammamalavippamukko, uḍḍha logassa atamadhigatā
so savvaṇāṇadarisī, lahadi suhamaṇidiyamaṇata
29.28
608 mumukṣujīva samyaktvarūpī dṛḍha kapā e se mithyātvarūpī āsravadvāro ko rokatā hai
609-610 jaise kisī baḍe tālāva kā jala, jala ke māga ko banda karane
se, pahale ke jala ko ulīcane se tathā sūrya ke tāpa se kramaśa
pāpakama ke praveśa-mārga ko roka dene para tathā tapa se nijarā ko
se hī mokṣa nahī milatā, jase ki pānī ke āne kā srota
khulā rahane para tālāva kā pūrā pānī nahī sūkhatā
612 ajñānī vyakti tapa ke dvārā karoḍā janmo yā varṣo ma jitane
karmoṃ kā kṣaya karatā hai, utane karmoṃ kā nāśa jñānī vyakti
613 jaise senāpati ke māre jāne para senā naṣṭa ho jātī hai, vaise
hī eka mohanīya kama ke kṣaya hone para samasta karma sahaja hī
naṣṭa ho jāte ha
bhogatā hai
615 cakkikuruphaṇisureṃdesu, ahamiṃde ja suha tikālabhava
tatto aṇataguṇida, siddhāṇa khaṇasuha hodi
29.28-2
cakrikuruphaṇisurendrapu, ahamindre yat sukha trikālabhavam
tata anantaguṇita, siddhānā kṣaṇasukha bhavati
29.29
616 savve sarā ṇiyaṭṭati, takkā jattha na vijjai
maī tattha na gāhiyā, oe appaiṭṭhāṇassa kheyanne
29.29-2
sarve svarā nivarttate, tarko yanna na vidyate
matistatra na gāhikā oja apratiṣṭhānasya khedajña
29.30
617 ṇa vi dukkha ṇa vi sukkha, ṇa vi pīḍā ṇeva vijjade bādhā
ṇa vi maraṇa ṇa vi jaṇaṇa, tattheva ya hoi ṇivvāṇa
29.30-2
nāpi du kha nāpi saukhya nāpi pīḍā naiva vidyate bādhā
nāpi maraṇa nāpi janana tatraiva ca bhavati niva ṇama
29.31
618 ṇa vi idiya uvasaggā, ṇa vi moho vimhayo ṇa ṇiddā ya
ṇa ya tiṇhā ṇeva chuhā, tattheva ya hoi ṇivvāṇa
29.31-2
nāpi indriyāṇi upasargā , nāpi moho vismayo na nidrā ca
na ca tṛṣṇā naiva kṣudhā, tatraiva ca bhavati nirvāṇam
29.32
619 ṇa vi kamma ṇokamma, ṇa vi citā ṇeva aṭṭaruddāṇi
ṇa vi dhammasukkajhāṇe, tattheva ya hoi ṇivvāṇa
29.32-2
nāpi kammaṃ nokamma, nāpi cintā naivārttaraudre
nāpi dhammaśukladhyāne, tatraiva ca bhavati niva ṇam
29.33
620 vijjadi kevalaṇāṇa, kevalasokkha ca kevala viraya
kevaladiṭṭhi amutta, atthitta sappadesatta
29.33-2
vidyate kevalajñāna, kevalasaukhya ca kevala vīyam
kevaladṛṣṭiramūtatva-mastitva sapradeśatvam
29.34
615 cakravartiyo ko, uttarakuru, dakṣiṇakuru ādi bhogabhūmiyāla
jīvo ko, tathā phaṇīndra, surendra eva ahamindro ko trikāla me
616 mokṣāvasthā kā śabdo me vaṇana karanā sambhava nahī hai, kyoki
hai, kyoki vahām̐ mānasa-vyāpāra sambhava nahī hai | mokṣāvasthā
kā kheda nahī hai
617 jahām̐ na du kha hai na sukha, na pīḍā hai na bādhā, na maraṇa hai na janma,
vahī nirvāṇa hai
618 jahām̐ na indriyām̐ h na upasaga, na moha hai na vismaya, na nidrā hai
619 jahām̐ na kama hai na nokarma, na cintā hai na ātaraudra dhyāna, na dhama620 vahām̐ arthāta muktajīvo me kevalajñāna, kevaladarśana, kevalasukha,
621 ṇivvāṇa ti avāhati, siddhī logaggameva ya
khema siva aṇāvāha, ja carati mahesiṇo
29.35
622 lāua eraṇḍaphale, aggīdhūme usū dhaṇuvimukke
gai puvvapaogeṇa, eva siddhāṇa vi gatī tu
29.36
623 avvāvāhamaṇidiya-maṇovama puṇṇapāvaṇimmukka
puṇarāgamaṇavirahiya, ṇicca acala aṇālaba