Samanasuttam 37.7.p3
Samaṇasuttaṃ 37.7.p3
- Language
- Prakrit
37.7.p3.1
ādāna nikṣepaṇa samiti-vastuo kā uṭhāna
dharana ma viveka–yatanācāra (410)
ādhākama–cakkī cūlhā ādi ke adhika
yukta bhojana (806)
ābhinibodhika jñāna–indriyābhimukha viṣayā
kā grahaṇa | matijñāna kā dūsarā
nāma (677)
āyuṣkama–prātmā ko śarīra ma roka rakhana
vālā kama (68)
prathama yā tīvratama (534, 536)
kevalajñāna-indriya ādi se nirapekṣa tathā
sarvagrāhī ātmajñāna (684, 686)
kevaladarśana-kevalajñānavat sarvagrāhī darśana
kevalalabdhi-kevalajñāna kī bhām̐ti arhantoṃ
tathā siddhoṃ kī nava labdhiyām̐-anantajñāna,
anantadarśana, anantasamyaktva, ananta
cāritra yā sukha | tathā ananta dāna, lābha
bhoga, upabhoga tathā vīrya (562)
kevalavīrya-kevalajñānavat jānane-dekhane ādi
kī anantaśakti (620)
kevalasukha-kevalajñānavat indriyādi se nirapekṣa anantasukha yā nirākula ānanda
kevalī-kevalajñāna-darśana ādi śaktiyoṃ
se sampanna ahanta parameṣṭhī (562 563)
kṣapaka-kaṣāyoṃ kā kṣapaṇa karanevālā
sādhaka (555)
kṣapaṇa-dhyāna ādi ke dvārā kaṣāyoṃ kā
samūla naṣṭa kara denā, jisase ve punaḥ na
ubhareṃ (557)
kṣīṇakaṣāya-sādhaka kī 12vīṃ bhūmi,
jisameṃ kaṣāyoṃ kā samūla nāśa ho
jātā hai | (561)
kṣīṇamoha-kṣīṇakaṣāya guṇasthāna kā dūsarā
nāma
viśeṣa, vidyādhara (204)
kharakarma-koyalā banānā, paśuoṃ ke dvārā
bojha ḍhulāī ityādi aise vyāpāra jo
prāṇiyoṃ ko pīḍā pahum̐ce binā ho nahīṃ
sakate | (325)
gaccha-tīna se adhika puruṣoṃ yā sādhuoṃ
kā samūha (26)
gaṇa-tīna puruṣoṃ yā sādhuoṃ kā samūha
athavā sthavira sādhuoṃ kī paramparā
gaṇadhara-tīrthaṃkara ke sādhu gaṇa ke nāyaka jo
37.7.p3.2
arhantopadiṣṭa jñāna ko śabdabaddha karate
haiṃ (16)
gatiyām̐-nāraka tiryañca manuṣya tathā
deva (52)
garhaṇa-rāgādi kā tyāga kara guru ke samakṣa
kṛta doṣoṃ ko prakaṭa karanā (430)
guṇa-dravya ke sampūrṇa pradeśoṃ meṃ tathā usakī
samasta paryāyoṃ meṃ vyāpta dharma | jaise
manuṣya meṃ jñāna tathā āmraphala meṃ rasa
guṇavrata-śrāvaka ke pām̐ca aṇuvratoṃ meṃ vṛddhi
karanevāle digva deśa tathā anarthadaṇḍa
nāmaka tīna vrata (31c)
guṇasthāna-karmoṃ ke udayādi ke kāraṇa hone
vālī sādhaka kī uttarottara unnata 14
bhūmikāem̐ (546-548) (viśeṣa de0
sūtra 32)
gupti-samitiyoṃ meṃ sahāyaka mānasika
vācanika tathā kāyika pravṛttiyoṃ kā
gopana (384 386) (viśeṣa de0 sūtra
26 i)
guru-samyaktvadi guṇoṃ ke dvārā mahāna hone
ke kāraṇa arhanta siddha ādi pañca parameṣṭhī
gṛhīta mithyātva-(di0 agimṛhīta mithyātva)
gotrakama-jisa kama ke kāraṇa jova ucca
tathā nīca kula me janma letā hai (66)
gaurava-vacana, klā, ṛddhi tathā samṛddhi ve
kāraṇa vyakti ma utpanna honevālā
abhimāna (348)
jñānāvaraṇa-jīva ke jñāna guṇa ko āvana yā
manda karanevālā kama (66)
gratha-24 prakāra kā parigraha (182)
ghātīkama-jīva ke jñānādi anujivī guṇo
vā ghāta karanavāla jñānāvaraṇa, daśanā
varaṇa, mohanīya aura antarāya nāmaka
cāra kama (7)
catu-1 atha-naya 2 kaṣāya 3 gati,
4 nikṣepa, 5 paryāyāthivanaya
6 śikṣāvrata saba cāra cāra hote haiṃ
caturidriya-spaśana, rasanā, prāṇa tathā natra
ina cāra indriyovāle bhramara ādi jīva
catudaśa-1 abhyantara parigraha 2 guṇasthāna
3 jīvasthāna 4 māgaṇāsthāna ye saba
14 14 hāte haiṃ
37.7.p3.3
cāritra-mana vacana kāya kī pravatti ma
nimittarūpa guṇa viśeṣa (36)
cetanā-jīva me pāna-daśana kī tathā bhatṛ tva
bhoktṛtva kī nimittabhūta mūlaśakti
cyāvita śarīra-ātma hatyā dvārā chūṭana
vālā śarīra (742)
cyuta-śarīra-āyu pūṇa hā jāne para svata
chūṭanevālā śarīra (742)
chadmasya-alpajña (467)
jina-indriya-jayī tathā vaṣāya jayī vīta
rāgī ahaṃnta bhagavāna (13)
jīva-cāra śārīrika prāṇā se athavā catanya
prāṇa se jīne ke kāraṇa ātmatatva hī
vālā (646) kriyāvāna amūta dravya
hai, tathā gaṇanā ma ananta hai (624628) jñāna kī apekṣā savagata hote hue
vistāra kī śakti ke kāraṇa dehapramāṇa
rahatā hai| (846 647)
jīvasthāna-jīvā va trasa, sthāvara sūkṣma,
bādara ādi 14 bheda (182 367)
jugupsā-apane doṣā ko tathā dūsaro ke
guṇo ko chipānā athavā dūsage ke prati
glāni kā bhāva (236)
sattva-dravya vā anya nirapekṣa nija-svabhāva
yā ruvatva (560)
tapa-viṣaya-kaṣāyā ke nigraha athavā icchāo
ke nirodha ke lie vāhya tathā abhyantara
rūpa sa kī jānevālī kriyāem̐ (102,
tītha-sasāra-sāgara kā pāra karana ke lie
tīthakaraprarūpina ratnatraya dhama tathā
tadyukta jīva (514)
tejoleśyā-tīna śubha leśyāo ma sa jaghanya
yā śubha (538, 542)
tyakta-śarīra-salekhana-vidhi sa choḍā gayā
śarīra (740)
trasa-bhaya yā āhāra ādi ko khoja ma
svaya calana phirana ma samatha dvīndriyādi
mamī jīva (650)
tri-1 guṇavrata 2 gupti 3 gaurava,
4 daṇḍa, 5 dravyāthira-naya 6 nirveda
7 nigama, 8 naya, 6 bala, 10 bhuvana,
11 mūḍhatā, 12 yāga 13 loka,
14 veda 15 śabdanaya, 16 śalya,
17 sāmāyika, 18 strī ye saba
37.7.p3.4
tīna-tīna haiṃ
trīndriya-sparśana rasanā, ghrāṇa ina tīna
indriyoṃvāle cīṭī ādi jīva (650)
daṇḍa-mana vacana kāya (101)
damana-jñāna dhyāna va tapa dvārā indriya
viṣayo tathā kaṣāyo kā nirodha
darśana-jñāna ke viṣayabhūta padārtha kā nirā
kāra tathā nirvikalpa pratibhāsa karana
vālī cetanāśakti (36)
darśanāvaraṇa-jīva ke darśana-guṇa ko āvṛta
athavā manda karanevālā karma (66)
daśa-vāhya parigraha tathā dharma dasa-dasa haiṃ
dānta-indriyo tathā kaṣāyo kā damana
karanavālā (127)
digvrata-parigraha-parimāṇavrata kī rakṣāya
vyāpāra-kṣetra ko sīmita rakhane me
sahāyaka guṇavrata (316)
durgati-naraka va tiryañca gatiyām̐ (587)
dunaya-virodhī dharma kī apekṣā ko grahaṇa na
karanavālī kevala apanā pakṣa pakaḍana
vālī dṛṣṭi (725)
deśavrata yā deśāvakāśikavrata-deśa deśāntara
me gamanāgamana yā vyāpāra-sabadhī
maryādārūpa vrata athavā jisa deśa me
jāne me vratabhaga hone kā bhaya ho vahām̐
jāne kā tyāga (320)
dravya-guṇo aura paryāyo kā āśrayabhūta padārtha
(661) jo jīva pudgala ādi ke bheda
dravya-karma-jīva ke rāgādi bhāvo kā nimitta
pākara usake sātha bandha ko prāpta
ho jānevālā sūkṣma pudgalaskandha
dravya nikṣepa-āgāmī pariṇāma kī yogyatā
rakhanavāla kisī padātha ko vartamāna me
hī vaisā kaha denā, jaise rājaputra ko
rājā kahanā (741 742)
dravya pratikramaṇa-pratikramaṇapāṭha kā uccā
raṇa mātra (422, 432)
dravya-liṃga-sādhu kā bāhya veśa yā cihna
dravya hiṃsā-prāṇi-vadha (386 360)
dravyārthikanaya-paryāyo ko dṛṣṭi se ojhala
karake dravya ko sadā anutpanna tathā
37.7.p3.5
avinaṣṭa dekhanevālī dṛṣṭi (664dvandva-iṣṭa aniṣṭa dukha-sukha, janma-maraṇa,
sayoga viyoga ādi paraspara virodhī
yugala bhāva (105)
dvādaśa-tapa tathā śrāvaka-vrata 12 12 haiṃ
dvipada-strī kuṭumba ādi (144)
dvīndriya jīva-sparśana aura rasanā ina do
indriyovāle keṃcuā joka ādi jīva
dveṣa-aniṣṭa yā arucikara padārthoṃ ke prati
aprīti kā bhāva (sūtra 8)
dharma-jīva ke nija-svabhāva yā tattvarūpa
samyagdarśana ādi, ahiṃsā ādi, kṣamā
ādi athavā samatā ādi bhāva (83,
274, sūtra 15)
dharma-anuprekṣā-vairāgya-vṛddhi ke lie janma
jaramaraṇarūpa isa dukhamaya sasāra me
dharma kā hī rakṣakarūpa me cintavana
dharma-dravya-jīva tathā pudgalo kī gati me
sahāyaka hetu, lokākāśa pramāṇa niṣkriya
amūrta dravya (625-633)
dharma-dhyāna-ātmā ke athavā ahanta siddha
ādi ke svarūpa kā ekāgra cintavana
tathā mantra jāpya ādi (505)
dhyāna-ātma citavana ādi me citta kī
ekāgratā (485, sūtra 26)
dhauvya-dravya kā nitya avasthita sāmānya
bhāva, jaise bāla-yuvā ādi avasthāo ma
manuṣyatva (662-667)
naya-vaktā mānī kā hṛdayagata abhiprāya
(33) sarvārthagrāhī pramāṇasvarūpa
śrutajñāna kā vikalārthagrāhī eka vikalpa,
athavā vastu ke kisī eka aṃśa kā
grāhaka jñāna (660)
nava-kebalalabdhi tathā tattvāya nau-nau haiṃ
nāma-karma-jīva ke lie cārā gatiyā me
vividha prakāra ke śarīro kī racanā
karanevālā karma (66)
nāma nikṣepa-apanī icchā se kisī vastu
kā kucha bhī nāma rakhanā (736)
niḥkāṃkṣā-vastu kī tathā khyāti-lābha-pūjā
samyagdarśana kā eka aga (233-235)
niḥśaṃkā-kisī bhī prakāra ke bhaya yā
37.7.p3.6
āśaṃkā se rahita bhāva, samyagdarśana kā
eka aṃga (232)
niḥsaṃga-sabhī vāhya padārthoṃ se tathā unakī
ākāṃkṣā se rahita nigraṃtha sādhu (346)
nikṣepa-nāma athavā sthāpanā, dravya aura
bhāva dvārā kisī padārtha ko yuktipūrvaka
jānane tathā jatalāne kā mādhyama
nidāna-marane ke paścāta para bhava meṃ sukhādi
prāpta karane kī abhilāṣā (366)
nimittajñāna-tila massā ādi dekhakara
bhaviṣya batānevālī vidyā athavā
jyotiṣa (244)
nigrantha-grantha aura granthirahita aparigrahī,
dekho niḥsaṃga
nirjarā-sāta tattvā ma se eka, jisake do
bheda haiṃ, duḥkha-sukha tathā janma-maraṇa ādi
nandarūpa avasthā (617-619)
arthāta mokṣa (162-211)
nirvikitsitsā-jugupsā kā abhāva
samyagdarśana kā eka aṃga (236)
nirveda-saṃsāra deha va bhoga tīno se vairāgya
niścayanaya-ananta dharmātmaka vastu ke
akhaṇḍa tathā vāstavika svarūpa ko
rūpa bhedopacāra karake vyākhyā karatā hai
aura na hī vāhya nimitta naimittika
sambandharūpa koī abhedopacāra svīkāra
karatā hai (35) | jaise ki mokṣamārga
kā samyagdarśana ādi rūpa se trayātmaka
na kahakara sarva pakṣā se atīta nirvikalpa
kahanā (214), athavā jīva-vadha ko
hiṃsā na kahakara rāgādi bhāva ko
hiṃsā kahanā (143)
dvitīya yā tīvratara (538 540)
naigama-naya—sakalpa mātra ke ādhāra para gata
padārtha kā athavā aniṣpanna yā adha
niṣpanna padārtha kā vartamāna meṃ avasthita
yā niṣpanna kahanā (700-703)
(viśeṣa de0 bhūta vartamāna va bhāvi
naigama naya)
naimittika-nimittajñānī (288)
noāgama nikṣepa-kisī padārtha ke jñātā
vyakti ke karma va śarīra ko vaha padārtha
37.7.p3.7
kaha denā jaise maitra nika ke mṛta śarīra
nokama-deha ko ādi lekara jitane kucha
bhūta sūkṣma skandha haiṃ ve saba kama nimittaka
no-indriya-kicita indriya hone ke kāraṇa
mana kā nāma
paca-1 ajīva 2 aṇuvrata 3 indriya
4 udumbara phala 5 guru 6 jñāna
7 mahāvrata, 8 samiti 6 sthāvara
jīva pām̐ca-pām̐ca haiṃ
paṃcendriya-sparśanādi pām̐co indriyāvāle
manuṣyādi jīva (610)
paṇḍita-apramatta jñānī (164 185)
paṇḍitamaraṇa-apramatta jñāniyo kā malle
khanāyukta maraṇa (570 571)
padastha dhyāna-vividha mantro kī jāpa karane
meṃ mana kā ekāgra honā (467)
padma-leśyā-tī śubha leśyāo me se dvitīya
yā śubhatara (534, 543)
paribhoga-de0 upabhoga
parīpaha-māga sa cyuta na hāna ka lie tayā
ādi sahana karanā (503)
hānavālā mati aura śrutajñāna (687)
payakāsana-dānā jaghāo ko milākara
ūpara nīce rakhanā (486)
paryāya-vastu kī utpanna dhvasī pariṇamana
śīla avasthāem̐, athavā guṇā kā
vikāra | jasa manuṣya kī bāla yuvā
ādi avasthāem̐ athavā rasa guṇa ke khaṭaṭe
mīṭhe ādi vikāra (661-667)
paryāyāyika naya-trikālī dravya ko dṛṣṭi
se ojhala karake usakī vartamāna samaya
vartī kisī eka payāya ko hī svataṃtra
sattādhārī payāya ke rūpa ma dekhanā
(664-667) ṛjusūtrādi ke bheda ma
cāra prakāra kī (666)
piṇḍastha dhyāna-arahata va siddha vā athavā
dehavāra ātmā kā dhyāna (467)
pīta-leśā-de0 tejoleśyā
pudgala-paramāṇu aura svarūha rūpa sakriya
tayā mūta bhautika dravya jo nitya pūraṇa
galana svabhāvī hai (625-628,
pratikramaṇa-nindana garhaṇa ādi ke dvārā
kṛta dopā kā śodhana (830)
37.7.p3.8
pratilekhana-vastu ko uṭhāva gharate athavā
uṭhata-vaṭhata samaya usa sthāna kā
jāna rakṣā ke bhāva samajhchī taraha
dakhanā (410)
pratiṣṭhāpanā samiti-mala-mūtra ādi ke
nikṣepaṇa yā vimarjana me vivekayatanācāra (411)
pratyakṣajñāna-indriya va mana se nirapekṣa kevala
ātmottha jñāna (686)
pratyākhyāna-āgāmī dāpā ke tyāga kā
sakalpa (436-438)
pradeśa-eka paramāṇu-parimāṇa ākāśa
isī prakāra jīvādi sabhī dravyā me
pradeśo kī sthiti (620, 657)
pramatta-ātma-svabhāva ke prati supta yā
ajāgarūkatā (162-164) athavā
rāga-dveṣa rata (601)
pramatta-sayata-sādhava kī ṣaṣṭama bhūmi jahā
sayama ke sātha-sātha manda rāgādi ke rūpa
ma pramāda rahatā hai (554)
pramāṇa-saśayādirahita samyagjñāna (685)
pramāda-ātma-prasupti cāritra ke prati
anutsāha tathā anādara (sūtra 13)
pramādacaryā-baṭhe-baṭhe anana āsana ma se sūta
yā tinake toḍate rahanā, pānī kā nala
khulā chāḍa denā ityādi aprayājanīya
sāvadya kriyā (321)
pramārjana-vastuyā kā uṭhāte dharate yā uṭhanebaiṭhane samaya usa sthāna kā kṣudra jīvā
se jhāḍanā (410)
pravacanamātā-mātṛvan ratnatraya kī rakṣarūpa
pacasamiti aura tīna gupti (385)
prāṇa-mana-vacana-kāya rūpa tīna bala, pām̐ca
indriyāṃ, āyu aura śvāsācchavāsa ye
daśa prāṇa haiṃ (685)
bhaya-sāta haiṃ-ihaloka bhaya, paraloka-bhaya
vedanā bhaya matyu bhaya, arakṣā bhaya
agupti bhaya aura ākasmika bhaya
ratnatraya-mokṣamārgarūpa samyagdarśana, samya
jñāna aura samyakcāritra (sūtra 17)
rasa-parityāga-svāda vijaya ke lie ghī dūdha
namaka ādi rasoke tyāgarūpa ma eka
bādyatapa (450)
37.7.p3.9
rāga-iṣṭa viṣayā ke prati prīti kā bhāva