Kalpah 1.3

Kalpaḥ 1.3

Language: Sanskrit

1.3.1

01011121. atha varṇāśramadharmaṃ
01011121-2. brāhmaṇakṣatriyavaiśyaśūdrāmukhabāhūrupādeṣu jātāścatvāro varṇā
01011122-3. yasmādbrāhmaṇo asya mukhamāsīditi śrutiḥ
01011123-4. pūrveṣāṃ trayāṇāṃ niṣekādyāḥ saṃskārāvidhīyante
01011124. teṣāṃ dvijanmanāṃ vedādhikāras
01011124-5. tasmādbrāhmaṇasyādhyayanādhyāpanayajanayājanadānapratigrahāṇi ṣaṭkarmāṇi bhavanti
01011126. kṣattriyavaiśyayoryajanādhyayanadānāni
01011126-7. kṣatriyasya prajāpālayaduṣṭanigrahayuddhāḥ

1.3.2

01011127. vaiśyasya pāśupālyakusīdavāṇijyāni
01011128. śūdrasya dvijamanāṃ śuśrūṣā kṛṣiścaiva
01011128-9. brāhmaṇasyāśramāścatvāraḥ kṣatriyasyādyāstrayo vaiśyasya dvāveva
01011129-10. tadāśramiṇaś catvāro brahmacārī gṛhasthovānaprastho bhikṣuriti
010211211-13. upanīto brahmacārīmekhalopavītājinadaṇḍadhārī snātvā tarpaṇaṃ brahmayajñaṃ sāyaṃprātaḥ sandhyopāsanasamiddhomau cakurvan guroḥ pādāvupasaṃgṛhya nityābhivandī vratenādhyayanaṃ karoti
010211213-15 sthite gurau stheyādutthite pūrvamutthāyavrajantamanugacchedāsīne śayāne ca niyukto nīcairanvāsanaśayane kuryād
010211215-16 nukto yatkiñcitkarma na-ācarati
010211216. anukto-api svādhyāyanityakarmāṇyācared

1.3.3

010211216-1133 uṣṇāmbusnānadantadhāvanāñjanānulepanagandhapuṣpopānaṭchatradivāsvāparetaḥskandastrīdarśanasparśanamaithunānikāmakrodhalobhamohamadamātsaryahiṃsādīni varjayitvā sadāśuśrūṣurguroḥ priyahitakarmāṇi kurvīta
01021133. adveṣī vākcittānukūlaḥ priyaṃ satyaṃ vadaty
01021133-4. ārto-apyasatyāpriyaṃ nindaṃ na-ācakṣīta
01021134-5 madhumāṃsamatsyarasaśuktādyabhojyabhojanavarjī bhaikṣācaraṇaṃ kṛtvā guruṇānujñāto bhaikṣānnamaśnīyād
01021135-6. guruvṛddhadīkṣitānāmākhyāṃ na brūyād
01021136-7 gurvabhāve tatputre ca guruvatkarma-ācarati
01031138-9 brahmacāriṇaścaturvidhā gāyatro brāhmaḥprājāpatyo naiṣṭhiketi
01031139-10. gāyatropanayanādūrdhvaṃ trirātramakṣāralavaṇāśī gāyatrīmadhītyā sāvitravratasamāpteratra vratacārī

1.3.4

010311310-14 brāhmaḥ sāvitravratādūrdhvamanabhiśastāpatitānāṃ gṛhasthānāṃ gṛheṣu bhaikṣācaraṇaṃ vedavratacaraṇaṃ ca kṛtvādvādaśa samā viṃśati samā vā gurukule sthitvā vedān vedau vedaṃ vā sūtrasahitamadhyayanaṃ kṛtvā gārhasthyānusaraṇaṃ kuryāt
010311314-15. prājāpatyaḥ snātvā nityakarmabrahmacaryaśīlo nārāyaṇaparāyaṇo vedavedāṅgārthān vicārya dārasaṃgrahaṇaṃ karoti
010311315-16. prājāpatye trisaṃvatsarādūrdhvaṃ na tiṣṭhedityṛṣayo vadanti
010311316-1143. naiṣṭhikaḥ kāṣāyaṃ dhātuvastramajinaṃvalkalaṃ vā paridhāya jaṭī śikhī vā mekhalī daṇḍī sūtrājinadhārībrahmacārī śucirakṣāralavaṇāśī yāvadātmano viprayogastāvadgurukule sthitvāniveditabhaikṣabhojī bhavati
01041144-7. dārān saṃgṛhya gṛhastho-apisnānādiniyamācāro nityamaupāsanaṃ kṛtvā pākayajñayājī vaiśvadevahomānte gṛhāgataṃ guruṃsnātakaṃ ca pratyutthāya-abhivandyāsanapādyācamanāni pradāyaghṛtadadhikṣīramiśraṃ madhuparkaṃ ca dattvānnādyairyathāśakti bhojayati
01041147-10. bhikṣūn brahmacāriṇo-atithīn vedavidaḥ śrotriyān pitṛvyācāryartvijmātulaśvaśurādīnabhyāgatān bālavṛddhānanāthārtādhvaśrāntāṃśca yathārthaṃ pūjayaty
010411410. aśakto-apy-agraṃ bhikṣāṃ vā sodakaṃ dattvāśeṣaṃ bhuñjīta
010411411-13 dayāsatyaśaucācārayutaḥsvādhyāyatarpaṇābhyāmṛṣīn yajñnabalihomajalapuṣpādyairdevān śrāddhaiḥ putraiśca pitṛṛnbalinā bhūtānannādyairmanuṣyāṃśca nityamarcayed

1.3.5

010411413. ṛṇatrayeṇa mukto-anṛṇo bhavatiVKashi Sanskrit Seriesḥṅṣ080511414. gṛhasthāścaturvidhā vārtāvṛttiḥ śālīnavṛttiryāyāvaro ghorācārikaścetiVKashi Sanskrit Seriesḥṅṣ080511414. vārtāvṛttiḥ kṛṣigorakṣyavāṇijyopajīvīVKashi Sanskrit Seriesḥṅṣ080511414-15 śālīnavṛttirniyamairyutaḥ pākayajñairṣṭvāgnīnadhāya pakṣe pakṣe darśapūrṇamāsayājī caturṣu caturṣu māseṣu
cāturmāsyayājīṣaṭsu ṣaṭsu māseṣu paśubandhayājī pratisaṃvatsaraṃ somayājī caVKashi Sanskrit Seriesḥḍṣ01051151-3. yāyāvaro haviryajñaiḥ somayajñaiśca yajateyājayatyadhīte-adhyāpayati dadāti pratigṛhṇāti ṣaṭkarmanirato nityamagniparicaraṇamatithibhyo-abhyāgatebhyo-annādyaṃ ca kuruteVKashi Sanskrit Seriesḥḍṣ01051153-7. ghorācāriko niyamairyukto yajate nayājayaty
adhīte na-adhyāpayati dadāti na pratigṛhṇāty uñcchavṛttimupajīvatinārāyaṇaparāyaṇaḥ sāyaṃprātaragnihotraṃ hutvā mārgaśīrṣajyeṣṭhamāsayorasidhārāvrataṃvanauṣadhibhiragniparicaraṇaṃ karoti
01061158-11. gṛhasthaḥ sapatnīkaḥ pañcāgnibhistretāgnibhirvā gṛhādvanāśramaṃ yāsyannāhitāgniranāhitāgniścāupāsanamaraṇyāmāropya gṛhe mathitvā śrāmaṇakīyavidhānena-ādhāyāghāraṃ hutvāśrāmaṇakāgnimādāya tṛtīyamāśramaṃ gacchet
010611511-12. pūrvavadagnyālayaprokṣaṇollekhanādikarma kuryāt
010611512-14 tṛtīyāmapi vediṃ parimṛjya ṣaḍaṅgulāgnerdarbhairgrathitedhastridhākṛtaṃ rajjuvat- mūle baddhaṃ ṣaṭtriṃśadaṅgulapramāṇaṃparistaraṇakūrcaṃ kṛtvā madhyavedyāṃ paristṛṇāti śrāmaṇakaṃ
010611515-17. śrāmaṇakayajñaṃ yajñadaivaviśvān devānity-antamāvāhyājyaṃ nirūpya śrāmanakāya svāhā śrāmaṇakayajñāya svāhāyajñadaivataviśvebhyo devebhyaḥ svāhetyantaṃ hutvā caruṃ juhuyādityādhāraviśeṣaḥ
010611518-1161 śrāmaṇakāgneścordhvavedirdvātriṃśadaṅgulyāyatā caturaṅgulivistāronnatā

1.3.6

01061161-2. madhyamā tatparigatā pañcāṅgulivistārācaturaṅgulotsedhā
01061162. adhastādūrdhvavedivistāronnatā tṛtīyā vedir
01061162-5. dvādaśāṅgulaṃ madhye nimnaṃ trivedisahitaṃkuṇḍaṃ kṛtvā-ādhāya vanastho nityamaupāsanavatsāyaṃprātarāhutīrhutvā mahāvyāhṛtibhiḥ śrāmaṇakāgniṃ juhuyād
01061165. patnīko dārairagnibhirvinā vanaṃ gacchet
01071166. vānaprasthāḥ sapatnīkāpatnīkāśceti
01071166-7. sapatnīkāścaturvidhā
01071167. audumbaro vairiñco vālakhilyaḥ phenapaśceti
01071167-11 audumbaro-akṛṣṭaphalāvāpyauṣadhibhojī mūlaphalāśī vāaṇahiṅgulaśunamadhumatsyamāṃsapūtyannadhānyāmlaparasparśanaparapākavarjī devarṣipitṛmanuṣyapūjī vanacaro grāmabahiṣkṛtaḥsāyaṃprātaragnihotraṃ hutvā śrāmaṇakāgnihomaṃ vaiśvadevahomaṃ kurvaṃstapaḥ samācarati

1.3.7

010711612. śrāmaṇakāgnimekamevādhāya juhotītyeke
010711612-15. vairiñcaḥ prātryāṃ diśaṃ prekṣate tāṃ diśaṃgatvā tatra priyaṅguyavaśyāmākanīvārādibhirlabdhaiḥ svakīyānatithīṃścapoṣayitvāgnihotraśrāmaṇakavaiśvadevahomī nārāyaṇaparāyaṇastapaḥśīlobhavati
010711615-17 vālakhilyo jaṭādharaścīravalkalavasano-arkāgniḥ kārttikyāṃ paurṇamāsyāṃ puṣkalaṃ bhuktamutsṛjyānyathā śeṣānmāsānupajīvyatapaḥ kuryāt
010711618. asya sūryaivāgnirbhavatītyāmananti
010711618-1172. phenapa uddaṇḍaka unmattako nirodhakaḥ śīrṇapatitapattrāhārī cāndrāyaṇavrataṃ caran pṛthivīśāyīnārāyaṇaṃ dhyāyanmokṣameva prārthayate
01081173. apatnīkā bahuvidhāḥ
01081173-11 kālāśikā uddaṇḍasaṃvṛttā aśmakuṭṭā udagraphalino dantolūkhalikā uñchavṛttikāḥ saṃdarśanavṛttikāḥ kapotavṛttikāmṛgacārikā hastādāyinaḥ śailaphalakādino-arkadagdhāśino bailvāśinaḥkusumāśinaḥ pāṇḍupattrāśinaḥ kālāntarabhojina ekakālikāścatuṣkālikāḥkaṇṭakaśāyino vīrāsanaśāyinaḥ pañcāgnimadhyaśāyino
dhūmāśinaḥpāṣāṇaśāyino-abhyavagāhina udakumbhavāsino mauninaścāvākśirasaḥ sūryapratimukhā ūrdhvabāhukā ekapādasthitāśceti vividhācārā bhavantīti vijñāyate

1.3.8

010911712-13. atha bhikṣukā mokṣārthinaḥ kuṭīcakābahūdakā haṃsāḥ paramahaṃsāśceti caturvidhā bhavanti
010911713-15 atra kuṭīcakā gautamabhāradvājayājñavalkyahārītaprabhṛtīnāmāśrameṣvaṣṭau grāsāṃṣcaranto yogamārgatattvajñā mokṣamevaprārthayante
010911715-1181 bahūdakāstridaṇḍakamaṇḍalukāṣāyadhātuvastragrahaṇaveṣadhāriṇo brahmarṣigṛheṣu cānyeṣu sādhuvṛtteṣu māṃsalavaṇaparyuṣitānnaṃ varjayantaḥ saptāgāreṣubhaikṣaṃ kṛtvā mokṣameva prārthayante
01091181-4. haṃsā nāma grāme caikarātraṃ nagarepañcarātraṃ vasantastadupari na vasanto gomūtragomayāhāriṇo vā māsopvāsino vānityacāndrāyaṇavratino nityamutthānameva prārthayante
01091184-5 paramahaṃsā nāma vṛkṣaikamūle śūnyāgāreśmaśāne ā vāsinaḥ sāmbarā digambarā vā
01091185-6. na teṣāṃ dharmādharmau satyānṛteśuddhyaśuddhyādi dvaitaṃ
01091186-7. sarvasamāḥ sarvātmanaḥ samaloṣṭakāñcanāḥsarvavarṇeṣu bhaikṣācaraṇaṃ kurvanti
01091187-8. brāhmaṇānāṃ cāturāśramyaṃ kṣatriyāṇāṃtrayāśramyaṃ vaiśyānāṃ dvyāśramyaṃ vihitaṃ

1.3.9

01091188-9. tatphalaṃ hi sakāmaṃ niṣkāmaṃ ceti dvividhaṃbhavati
01091189-11 sakāmaṃ nāmeha saṃsārebhivṛddhiṃ jñātvā putralābhādyabhikāṅkṣaṇamanyatsvargādiphalakāṅkṣaṇaṃ vā
010911811-12. niṣkāmaṃ nāma kiñcidanabhikāṅkṣya yathāvihitānuṣṭhānamiti
010911812-13. tatra niṣkāmaṃ dvividhaṃ bhavati pravṛttirnivṛttiśceti
010911813-15. pravṛttirnāma saṃsāramanādṛtyasaṅkhyajñānaṃ samāśritya prāṇāyāmāsanapratyāhāradhāraṇāyukto vāyujayaṃ kṛtvāṇimādyaiśvaryaprāpaṇaṃ
010911815-1191 tatpunarapi tapaḥkṣayājjanmaprāpakatvādvyādhibāhulyācca na-ādriyante paramarṣayo
01091191-6. nivṛttirnāma lokānāmanityatvaṃ jñātvā paramātmano-anyanna kiñcidastīti saṃsāramanādṛtya cchitvā bhāryāmayaṃ pāśaṃjitendriyo bhūtvā śarīraṃ vihāya kṣetrajñaparamātmanoryogaṃ kṛtvātīndriyaṃsarvajagadbījam aśeṣaviśeṣaṃ nityānandamamṛtarasapānavatsarvadā tṛptkaraṃ paraṃ jyotiḥpraveśakamiti vijñāyate
01101197-8 nivṛttyācārabhedādd-hi yoginastrividhābhavanti sāraṅgā ekārthyā visaragāśceti

1.3.10

01101198-9. anirodhakā nirodhakā mārgagā vimārgagāśceti caturvidhā sāraṅgā
01101199-10. dūragā adūragā bhrūmadhyagā asaṃbhaktāḥsaṃbhaktāścetyekārthyāḥ pañcadhā bhavanti
011011910-11. na saṅkhyāvanto visaragās
011011911-13. tatra sāraṅgāḥ sāraṃ kṣetrajñastaṃgacchantīti sāraṅgāsteṣvanirodhakā ahaṃ viṣṇuriti dhyātvā ye caranti teṣāṃprāṇāyāmādayo na santi
011011913-14. ye tu nirodhakāsteṣāṃ prāṇāyāmapratyāhāradhāraṇādayaḥ ṣoḍaśa kalāḥ santi
011011914-15. ye mārgagāsteṣāṃ ṣaḍeva prāṇāyāmādayo
011011915-17 ye vimārgāsteṣāṃ yamaniyamāsanaprāṇāyāmapratyāhāradhāraṇādhyānasamādhayaścetyaṣṭāṅgān kalpayanto dhyeyamapyanyathā kurvanti
01111201. athaikārṣyā

1.3.11

01111201. eka evarṣiryeṣāṃ te ekārṣyās
01111201-2. teṣu ye dūragāsteṣāmayaṃ mārgaḥ
01111202-5. piṅgalayā nāḍikayādityamaṇḍalamanupraviśyatatrasthena puruṣeṇa saṃyujya tataścandramaṇḍalaṃ tatrasthena puruṣeṇa tatovidyutaṃ tatrasthena puruṣeṇa punaḥ krameṇa vaikuṇṭhasāyujyaṃ yanti
01111205. yedūragāsteṣāmayaṃ dharmaḥ
01111205-7 kṣetrajñaparamātmanoryogaṃ kṣetrajñadvāreṇakārayitvā tatraiva samastavināśaṃ dhyātvākāśavatsattāmātro-ahamiti dhyāyanti
01111207-10. bhrūmadhyagāḥ kṣetrajñaparamātmanoryoge sattvarūpāgnidvāreṇa bhrūmadhyaṃ nītvā pañcabhyo-aṅgṣṭādibhyaḥsthānebhyākarṣaṇaṃ punaḥ piṅgalādvāreṇa niṣkramaṇaṃ pralayāntaṃkṣetrajñayogāntaṃ vā kurvanti
011112010-11. asaṃbhaktā nāma manasā dhyānaṃ kurvanti
011112011. tatpratipādanāgamaṃ śrotreṇa śṛṇvanti

1.3.12

011112011-12. cakṣuṣā devatākāraṃ paśyanti
011112012. ghrāṇena gandhamanubhavanti
011112012-13. pāṇinā devatāṃ namaskurvanti
011112013-14. saṃbhaktā nāma brāhmaṇaḥ sarvavyāpakatvādyuktamayuktaṃ yo-asau paramātmā tatsa vyāpyākāśavattiṣṭhati
011112015 tasmādbrahmaṇo-anyanna kutracidātmānaṃpratipadyatesau
011112016. bhrūmadhyagatasyāpi saṃśayānniṣpramāṇamevetyuktaṃ
011112016-1211. tasmādbrahmavyatiriktamanyanna-upapadyate
01111211-2. vividhasaraṇādvividhadarśanātkupathagāmitvādvisaragāḥ

1.3.13

01111212-3. purā prajāpatirupadeśagūhanārthaṃvisaragapakṣaṃ dṛṣṭavān
01111213. taṃ dṛṣṭvā munayo-api mohaṃ jagmuḥ kiṃ punarmanuṣyāḥ
01111214 visaragapaśūnāmahaṃkārayuktānāṃ janmāntareṣumuktirnāsmiñjanmani
01111215. tasmādvisaragapakṣo nānuṣṭheyo
01111215-8. kecidvisargāḥ kāyakleśātkecinmantrajapātkecidyena kenaciddhyānena kecidyena kenacidakṣareṇa kecidvāyujayādanye paramātmanākṣetrajaṃ saṃyojya dhyāyantyete paramātmasaṃyogameva na-icchanti
01111218-9. hṛdisthaiva puruṣeti vadanti
01111219-10. kecinna kiñciddhyānamitiyathoktānuṣṭhānaṃ yogamiti jñātvā muktimicchanti
011112110-11. teṣāṃ visaragapaśūnāṃntareṣu muktirnāsmiñjanmani

1.3.14

011112111-12. tasminneva janmani mokṣakāṅkṣiṇāvisaragapakṣo nānuṣṭheyaḥ
011112112-15. saguṇe brahmaṇi buddhiṃ niveśyapaścāt-nirguṇaṃ brahmāśritya yatnaṃ kuryāditi vijñāyate

1.3.15

02011221. atha vanasthasya śrāmaṇakavidhānaṃ
02011221-3. gṛhasthaḥ somayājī putraṃ pautraṃ ca dṛṣṭvātatputrādīn gṛhe saṃsthāpya mauṇḍyaṃ kṛtvā prājāpatyaṃ kṛcchraṃ caret
02011223-4 vasante śuklapakṣe puṇyakṣetre patnyā sārdhaṃvanāśramaṃ yāti
02011224-5. pūrvasmin divase kṛtasnānaḥ saṃkalpyakuśodakaṃ pītvopavāsaṃ kuryād
02011225-6 aupāsanahomaṃ hutvāgnimayaṃ te yonirityaraṇyāmāropayed
02011226-8. darśapūrṇamāsavidhānena darbhādīn saṃgṛhyapūrvavatparistaraṇakūrcān paridhīn samidhoveṇudaṇḍopavītakamaṇḍaluvalkalādīn saṃbharati
02011228. pūrvoktavidhināgnikuṇḍaṃ kuryād
02011228-10 aparasmin divase vaiśvānarasūktenāgniṃmathitvā prajvālyāgna-āyāhy . upāvarohetyagniṃ nidhāya pūrvavat- śrāmaṇakāgnyāghāraṃ juhoti

1.3.16

020112210-13. praṇamyāgniṃ pariṣicyāgne prāyaścitte tvamiti pañcaprāyaścittaṃ hutvāpohiraṇyāvamānairātmānaṃ prokṣyabrahmadaivatyaṃ vaiṣṇavaṃ pañcavāruṇaṃ ca pradhānān vyāhṛtyantaṃ yajet
020212214-17. agneḥ pratīcyāṃ dvau kuśau pūrvāgraunyasyordhveśmānaṃ nidhāya tatsaviturvareṇyamiti dakṣiṇapādāṅguṣṭhāgreṇāśmānamadhitiṣṭhettejovatsava ition the readingof the mantra, cf Calp122 4 valkalamajinaṃ cīraṃvā paridhāya pūrvavanmekhalādīṃstrīṇyupavītānyuttarīyaṃ kṛṣṇājinaṃ ca-ādadāty
020212217-1231 ācamya svasti deveti- agniṃ pradakṣiṇaṃpraṇāmaṃ ca kṛtvā-āsīta
02021231-3. śaṃ no vedīriti svamūrdhni prokṣya jayānabhyātānān rāṣṭrabhṛto vyāhṛtīśca hutvājyaśeṣaṃ prāṇāyāmena prāśnīyād
02021233-5. yoge yoga iti dvirācamya śataminnu śaradetipraṇāmamāgantrā samaganmahīti pradakṣiṇaṃ cādityasya kurvīta
02021235-6. rāṣṭrabhṛd-asīti- ūrdhvāgraṃ kūrcaṃ gṛhṇīyāt
02021236-10. oṃ bhūstatsavituroṃ bhuvo bhargo devasyoṃsuvardhiyo yo na iti paccho vyastāmoṃ bhūrbhuvastatsavituroṃ suvardhiyo yo na ityardharcāmoṃ bhūrbhuvaḥ suvastatsavituriti samastāṃ casāvitrīṃ japtvā vanāśramaṃ praviśya brahmacaryavrataṃ saṃkalpayet
0203123-11. tatpatnī ca tathā brahmacāriṇī syāt

1.3.17

020312311-14 svayamevāgniṃ pradakṣiṇīkṛtyājyena prājāpatyaṃ dhātādīnmindāhutī vicchinnamaindraṃ vaiśvadevaṃ vaiśṇavaṃ bāhyaṃ viṣṇornukādīn prājāpatyasūktaṃ tadvratabandhaṃ ca punaḥ pradhānān hutvāprājāpatyavrataṃ badhnāti
020312314-16. sthitvā devasya tvā yo me daṇḍa iti dvābhyāṃ pañcasaptanavānyatamaiḥ parvabhiryuktaṃ keśāntāyataṃvāpy-avakraṃ vaiṣṇavaṃ dvidaṇḍamādadāti
020312316-17. yena devā iti kamaṇḍalumṛdgrahiṇyau pūrvavadupānaṭchatre ca gṛhṇāty
020312317-20. agnīn gārhapatyādīn-cojjvālyāgnihotraṃhutvāhavanīye prājāpatyaṃ viṣṇusūktaṃ ca sarvatrāgnaye svāhā somāya viṣṇavesvāheti hutvāgnīnaraṇyāmāropayati
020312320-1241 vanedrau vivikte nadītīre vanāśramaṃpraklpya yathoktamagnikuṇḍāni kuryāt
02031241-2. patnyā sahāgnīnādāyapātrādisaṃbhārayukto vanāśramaṃ samāśrayatyaVKashi Sanskrit Seriesḥḍḥṣ02041243-4. agnyāyatane prokṣya khanitvā lekhāḥ ṣaḍullikhyasuvarṇaśakalaṃ vrīhīṃśca nidhāya śrāmaṇakāgniṃ nidadhyāt
02041244-7 vanyāneva pārthivān vānaspatyānkulīrodghātāñchaṇān purāṇān kuśadarbhānūrṇāstukāṃ plakṣāgraṃ sugandhitejanaṃ gugguluṃ hiraṇyaśakalān sūryakāntaṃ ca saṃbharati
02041247-9. vānaprasthānṛtvijo vṛtvāgniṃ mathitvāgārhapatyādīṃstretāgnīn pañcāgnīn vāgnyādheyakrameṇādhāyāhutī dve dvehutvā nityaṃ dvikālaṃ vanyaireva juhoti

1.3.18

02041249-12. vanāśramī muniḥ snānaśaucasvādhyāyatapodānejyopavāsopasthanigrahavratamaunānīti niyamān daśaitānsatyānṛśaṃsyārjavakṣamādamaprītiprasādamārdavāhiṃsāmādhuryāṇīti yamāndaśāmūṃśca samācarati
020412412-15. bhaktyā viṣṇuṃdhyāyann-agnihotraśrāmaṇakāgnihomau dvikālaṃ notsṛjan grāmyāśanaṃ tyaktvā vanyauṣadhīḥ phalaṃ mūlaṃśākaṃ vā nityāśanaṃ saṃkalpya tirodhā bhūrity-āhṛtya- aparāhṇe svayaṃ patnīvā haviṣyamāsrāvitaṃ pacati
020412416. vaiśvadevāntethitīnabhyāgatān prāśayitvāmitaṃ prāśnāti
02051251. rātrau na-aśnīyād
02051251-2. adhastāddarbhāṃstṛṇāni parṇāni vāstīryasuvrataḥ suvratāṃ patnīṃ vinaikaḥ śayīta
02051252-3. sāsya śuśrūṣāṃ karotyenāṃ na-upagacchet
02051253. mātṛvanniṣkāmaḥ prekṣetordhvaretā jitendriyo
02051254-5. darśapūrṇamāsau cāturmāsyaṃ nakṣatreṣṭimāgrayaṇeṣṭiṃ ca vanyauṣadhībhiḥ pūrvavadyajedanukramān

1.3.19

02051255-7. mūlaiḥ phalaiḥ pattraiḥ puṣpairvātattatkālena pakvaiḥ svayameva saṃśīrṇaiḥ prāṇaṃ pravartayannuttarottarepyadhikaṃ tapaḥsaṃyogaṃphalādiviśiṣtamācared
02051257-10. atha vāhitāgniḥ sarvānagnīnaraṇyāmāropya sarvaiḥ saṃvāpamantraiḥ pārthivān vānaspatyāṃśca sarvān samūhyanirmanthyaitena vidhināgnimagnyādheyavidhānena ca mantraiḥ sarvaiḥ sabhyāgnyāyataneśrāmaṇakāgnimādhāya-āharet
020512510. sabhyasya bhedaḥ śrāmaṇakāgnirityāhuḥ
020512510-13. apatnīkaśca bhikṣuvadagnau homaṃhutvāraṇyādipātrāṇi ca prakṣipya putre bhāryāṃ nidhāya tathāgnīnātmanyāropyavalkalopavītādīn bhikṣāpātraṃ ca saṃgṛhya- anagniradāro gatvā vane nivaset
020512513-15. tapasāṃ śramaṇametanmūlaṃ tasmādetadvidhānamenamagniṃ ca śrāmaṇakamityāha vikhanāḥ
020612516-17. saṃnyāsakramaṃ saptatyūrdhvaṃvṛddho-anapatyo vidhuro vā janmamṛtyujarādīn vicintya yogārthī yadā syāttad
020612517-18. atha vā putre bhāryāṃ nikṣipya paramātmanibuddhiṃ niveśya vanātsaṃnyāsaṃ kuryāt
020612519-1264. muṇḍito vidhinā snātvā grāmādbāhyeprājāpatyaṃ caritvā pūrvāhṇe tridaṇḍaṃ śikyaṃ kāṣāyaṃ kamaṇḍalumappavitraṃ mṛdgrahaṇīṃ bhikṣāpātraṃ ca saṃbhṛtya trivṛtaṃ prāśya- upavāsaṃkṛtvā dinepare prātaḥ snātvāgnihotraṃ vaiśvadevaṃ ca hutvā vaiśvānaraṃ dvādaśakapālaṃ nirvapet

1.3.20

02061264-6. gārhapatyāgnāvājyaṃ saṃskṛtyāhavanīyepūrṇāhutī puruṣasūktaṃ ca hutvāgnaye somāya dhruvāya dhruvakaraṇāya paramātmane nārāyaṇāya svāheti juhoti
02071267-8. sruci sruveṇa caturgṛhītaṃ gṛhītvā sarvāgniṣvoṃ svāheti juhuyād
02071268-9. agnihotrahavaṇīmāhavanīye mṛtśilāmayebhyo-anyāni pātrāṇī gārhapatye prakṣipati
02071269-10. gṛhastho-anāhitāgniraupāsane vanasthaścaśrāmaṇakāgnau homaṃ hutvā pātrāṇi prakṣipet
020712610-12. paccho-ardharcaśo vyastāṃ samastāṃ casāvitrīṃ japtvā bhikṣāśramaṃ praviśāmīti taṃ praviśati
020712612-14 antarvedyāṃ sthitvā gārhapatyādīn yā teagne yajñiyeti pratyekaṃ trirāghrāya bhavataṃ naḥ samanasāvityātmanyāropayet
020712614-16. bhūrbhuvaḥ suvaḥ saṃnyastaṃ mayeti trirupāṃśūccaiśca praiṣamuktvā dakṣiṇahastena sakṛt-jalaṃ pītvācamya tathaivoktvā trirjalāñjaliṃ visṛjen
020716-17. mekhalāṃ catvāryupavītānyekaṃ vopavītaṃkṛṣṇājinamuttarīyaṃ ca pūrvavaddadāti

1.3.21

020812618-20. devasya tvā yo me daṇḍaḥ sakhā me gopāyetitribhistridaṇḍaṃ yadasya pāre rajasa iti śikyaṃ yena devāḥ pavitreṇa- ityappavitraṃ yenadevā jyotiṣeti kamaṇḍalumṛdgrahaṇyāvādadīta
02081271. snātvāghamarṣaṇasūktenāghamarṣaṇaṃ kuryāt
02081271-3. ācamya ṣoḍaca prāṇāyāmān kṛtvā sahasraṃ śataṃ vā sāvitrīṃ japtvā tathā bhikṣāpātramalābu dāravaṃ mṛnmayaṃ vāgṛhṇāti
02081273-5 praṇavādyādibhiḥcfCalp127 2 pṛthakpṛthaksaptavyāhṛtibhistarpayāmi- iti devebhyo jaledbhistarpayitvādyābhiścatasṛbhiḥsvadheti pitṛbhyastarpayet
02081275-6. udvayaṃ tamasa ityādityamupatiṣṭheta
02081276-7. jalāñjaliṃ visṛjyābhayaṃ sarvabhūtebhyo dadyād
02081277-8. adhyātmarato yatirbhikṣāśī niyamayamāṃścasamācaran saṃyatendriyo dhyānayogena paramātmānamīkṣate
02091279. dharmyaṃ sadācāraṃ

1.3.22

02091279-11 nivītī dakṣiṇe karṇe yajñopavītaṃkṛtvotkaṭikamāsīno- ahanyudaṅmukho rātrau dakṣiṇāmukhastṛṇairantarite mūtrapurīṣe visṛjen-
020912711-12. nadyāṃ goṣṭhe pathi chāyāyāṃ bhasmanyapsukuśe darbhe vā na- ācaret
020912712-13 goviprodakāgnivāyvarkatārendūnnapaśyan kuryāt
020912713-16 vāmahastena liṅgaṃ saṃgṛhyotthāyodakasyapārśve tathā- āsīno brahmacārī gṛhastho-api śiśne dvirhastayośca dvirdvirgudeṣaṭkṛtvas- mṛdaṃ dattvoddhṛtaireva jalaiḥ śaucaṃ kuryāt
020912716-17. karaṃ vāmaṃ daśa kṛtvaḥ karāvubhau ca tathāmṛdādbhiḥ prakṣālayet
020912717. vanasthasya bhikṣoścaitaddviguṇaṃ bhavati
020912717-18. rātrau yathoktārdhaṃ vā
020912718-1281. retovisarge mūtravat-śaucaṃ kartavyaṃretasastrirityeke

1.3.23

02091281-3. sopavītī prāṅmukha udaṅmukhovānyatrāsitvā mṛdāmbunā pūrvavatpādau pāṇī ca prakṣālyācamya mantreṇa- ācamati
02101284-5 brāhmaṇo hṛdgābhiḥ kṣatriyaḥ kaṇṭhagābhirvaiśyastālugābhiradbhirācāmeta
02101285-6. ātmānaṃ prokṣya pratyarkamapo visṛjyārkaṃ paryety
02101286-8. udakasyāgnervāmapārśvaṃ prāṇānāyamyapratyekamoṃkārādisaptavyāhṛtipūrvāṃ gāyatrīmante saśiraskāṃ trirjapetsa prāṇāyāmastrīnekaṃ vā prāṇāyāmaṃ kṛtvā pūtaḥ
02101288-10 śataṃ daśa aṣṭau vā sāvitrīṃ sāyaṃprātaḥ sandhyāmupāsya naiśikamāhnikaṃ caino-apamṛjyate
021012810. dvijātiḥ sandhyopāsanahīnaḥ śūdrasamo bhavati
021012811. brahmacārī svanāma saṃkīrtyābhivādayedahaṃbho iti
021012811-13. śrotre ca saṃspṛśya guroḥ pādaṃ dakṣiṇaṃdakṣiṇena pāṇinā vāmaṃ vāmena vyatyasyarāpādamgṛhṇannānataśīrṣo-abhivādayaty

1.3.24

021012814. āyuṣmān bhava saumyetyenaṃ śaṃsed
021012814. anāśīrvādī nābhivandyo
021012814-15. mātā pitā gururvidvāṃsaśca pratyahamabhivādanīyāḥ
021112816. anye bāndhavā viproṣya pratyāgatyābhivandyāḥ
021112816-18. jyeṣṭho bhrātā pitṛvyo mātulaḥ śvaśuraśca pitṛvat pitṛṣvasā mātṛṣvasā jyeṣṭhabhharyā bhaginī jyeṣṭhā ca mātṛvatpūjitavyāḥ
021112818-19. sarveṣāṃ mātā śreyasī guruśca śreyān
021112819-1291. parastriyaṃ yuvatimaspṛśan bhūmāvabhivādayed
02111291. vandyānāṃ vandanādāyurjñānabalārogyaśubhāni bhavanti

1.3.25

02111292. yajñopavītamekhalājinadaṇḍān pareṇa dhṛtānna dhārayet
02111292-4 pākṛtyānālasyaḥ śuciḥ praṇavādyaṃ vedamadhīyāno-amāvāsyāyāṃ paurṇamāsyāṃ caturdaśyoḥ pratipadoraṣṭamyośca nādhīyīta
02111294-5. nityajape home cānadhyāyo nāsti
02111295-8.mārjāranakulamaṇḍūkaśvasarpagardabhavarāhapaśvādiṣvantarāgateṣvahorātraṃ sūtakapretakayorāśauce tāvatkālaṃ tisro-aṣṭakāsu gurau prete ca trirātramanadhyāyaḥ syāt
02121299-10. tadbhāryāputrayoḥ svaśiṣyasya coparamemanuṣyayajñe śrāddhabhojane caikāhamanadhyāyaḥ syātāpadārtyoraprāyatye
021212910-14. vṛkṣanauyānaśayaneṣvārūḍhaḥ prasāritapādo mūtrapurīṣaretovisarge grāmentaḥśave satyabhakṣyānnabhojane chardane śmaṣānadeśe sandhyāstanite bhūkampe digdāheśanyulkānipāte rudhiropalapāṃsuvarṣe sūryendurāhugrahaṇe ca tattatkāle na-adhīyīta
021212914-15. paratreha śreyaskaro vedastadadhyetavyo
021212915. ante visṛjya praṇavaṃ bravīti

1.3.26

021212915-16 laukikāgnau samidhau hutvā bhikṣānnaṃmedhāpradaṃ śuddhaṃ maunī bhuñjīta
021212916-1303. pauṣe māghe vā msāse grāmādbahirjalānte pūrvavadvratavisargahomaṃ hutvā svādhyāyamutsṛjya pakṣe śukle vedaṃ kṛṣṇevedāṅgaṃ ca yāvadantaṃ samadhītya gurordakṣiṇāṃ dattvā samāvartīsyāt
02131304-5. madhyāhne śuddhe jale mṛdadbhiḥ pādau hastau cadhāvayitvācamyāṅgāni saṃśodhyāpaḥ punantviti jale nimajjed
02131305-7. ācānto vaiṣṇavairmantrairviṣṇuṃ hiraṇyaśṛṅgamiti varuṇaṃ ca praṇamyāghamaṛṣaṇasūktenāghamaṛṣaṇaṃ kṛtvedamāpaḥ śivāitisnāyādVKashi Sanskrit Seriesḥḍḥṣ02131307-9 āśramiṇaścatvāraḥ snānaṃ nityamevaṃpūrvoktena vidhinā kāmyaṃ naimittikaṃ ca kurvanti
02131309-10. dhautavastreṇāchādya pūrvavadācamyaprokṣyāsīnastiṣṭhan vā kṛtaprāṇāyāmaḥ sāvitrīṃ japtvādityamupatiṣṭheta
021313010-14. dakṣiṇapāṇinā tīrthena brāhmeṇabhūpatyādīn daivena nārāyaṇādīn kūpyādīṃścārṣeṇa viśvāmitrādīn paitṛkeṇapitrādīnadbhistarpayitvā brahmayajñaṃ kariṣyannityamiṣe tvorje tveti yathākāmaṃyajuḥsaṃhitāmādyāṃ strīnanuvākān svādhyāyaṃ kurvīta
021313014-15. naimittikamṛtaṃ ca satyaṃ cetyādisūktānicaturvedādimantrān vāpyadhīyīta
021313015-16. sarvayajñānāmādirbrahmayajñaḥ

1.3.27

021313016. tasmādupanayanaprabhṛty-eva dvijaiḥ kartavyo
021313017-18. nadyāṃ tīrthe devakhāte sarasi taṭāke vāsāmānye snānaṃ kuryāt
02141311. parasyodake mṛtpiṇḍān pañcoddhṛtya snāyāt
02141311-2. kūpe tattīre triḥ kumbhena-abhiṣiñced
02141312. ucchiṣṭo nagno vā na snāyāttathā na śayīta
02141313. āturo-apsu na-avagāheta
02141313-5. āturasya snāne naimittike daśa kṛtvo dvādaśakṛtvo vā tamanāturo jale -avagāhyācamya spṛśettataḥ sa pūto bhavati
02141315-7. dvikālaṃ homānte pādauprakṣālyācamyāsane prāṅmukhaḥ pratyaṅmukhaḥ vā sthitvā caturaśropalipte maṇḍale śuddhaṃ pātraṃ nyaset

1.3.28

02141317. tatrānnaṃ prakṣipya tatpūjayati
02141317-9. dvau pādāvekaṃ vā bhūmau nidhāya prasannaṛtaṃ tvā satyena pariṣiñcāmīti sāyaṃ pariṣiñcati satyaṃ tvartenapariṣiñcāmīti prātar
02141319-11. amṛtopastaraṇamasītyādhāvaṃ pītvāvidhinā prāṇāhutīrhutvānnamanindannaśnāti
021413111 bhuktvāmṛtāpidhānamasītyapaḥpītvācamya-ācāmed
021413111-12. ekavāsāḥ śayānastiṣṭhannasnānajapahomīśuṣkapāda udaṅmukho vā na-aśnāti
021413113. bhinnapātrennaṃ paryuṣitaṃśayanāsanotsaṅgasthaṃ vā na bhuñjīta
021413113-14. añjalināpo na pibed
021413114-15. ucchiṣṭāśucyāśaucipatitataiḥ spṛṣṭhaṃsūtakapretake cānnaṃ na-aśnīyāt

1.3.29

02151321. tilasaktudadhilājaṃ ca rātrāvabhakṣyam
02151311-2. annaṃ paryuṣitamājyena dadhnā vā yuktaṃ bhojyaṃ
02151312-3. krimikeśakīṭayutaṃ gavāghrātaṃ pakṣijagdhaṃ ca bhasmādbhiḥ prokṣitaṃ śuddhaṃ
02151313-5 śvakākādyupahate bahvanne tasmin puruṣāśamanamātraṃ tatraivoddhṛtya vyapohya pavamānaḥ suvarjana iti bhasmajalaiḥ prokṣya darbholkayā sparśayitvā gṛhṇīyāt
02151326-7. prasūtentardaśāhe gokṣīraṃsadaikaśaphoṣṭrastrīṇāṃ payaśca palāṇḍukavakalaśunagṛñcanaviḍjamanuktaṃreadinguncertain Calp132 1. matsyamāṃsaṃ ca varjanīyaṃ
02151328. yajñaśiṣṭaṃ māṃsaṃ bhakṣaṇīyam
02151328-9. udakyāspṛṣṭaṃ śūdrānulomaiḥ spṛṣṭaṃ teṣāmannaṃ ca varjayet
02151329-10. svadharmānuvartināṃ śūdrānulomānāmāmaṃkṣudhitasya saṃgrāhyaṃ

1.3.30

021513210-11. sarveṣāṃ pratilomāntarālavrātyānāmāmaṃpakvaṃ ca kṣudhito-api yatnānna gṛhṇīyāt
021513211-12. taiḥ spṛṣṭisaṃmiśraṃ parapakvaṃ ca saṃtyajati
021513212-13 nityaṃ śrutismṛtyuditaṃ karma kurvanmanovākkāyakarmabhiḥ śanairdharmaṃ samācarati
03011331-2. gṛhasthāśramī dve yajñopavīte vaiṇavaṃdaṇḍaṃ kamaṇḍaluṃ ca dhārayet
03011322-3. snātvā sabhāryo gṛhyāgnau gārhyāṇi karmāṇiśrautāgniṣu śrautāni kuryāt
03011333-4. sāyaṃ ca homāntetithīnabhyāgatānprāśayitvā mitaṃ prāśya patnyā śayīta
03011334-5. ārdrapādaḥ pratyaguttaraśirāśna svapity-
03011335. ṛturātriṣu svabhāryāmupagacched

1.3.31

03011335-6 ādau trirātramṛtumatīgamanasahāsanaśayanāni varjayet
03011336-7. paradārānna saṃgacchet
03011337. paradāragamanādāyuḥ śrīrbrahmavarcasaṃvinaśyati
03011337-8. bhāryayā saha na-aśnāty
03011338. aśnantīṃ tāṃ jṛmbhamāṇāṃ nagnāṃ ca na-avalokayet
03011339. asatyavādaṃ varjayaty
03011339. asatyātparaṃ pāpaṃ satyātparo dharmaśca na-asti
030113310-11 sarvaprāṇihito-adroheṇaivajīvec-śuddhārthavān kusūladhānyaḥ kumbhīdhānyo-aśvastaniko vā syāt

1.3.32

030113311-12. dvijātiḥ patitāntyajātānna spṛśed
030113312. udayestamaye ca sūryaṃ na-īkṣeta
030113312-13 devaguruvipraghṛtakṣīradadhimṛttoyasamiddarbhāgnivanaspatīnpradakṣiṇaṃ gacchet
030213314.snātakarājaguruśreṣṭharogibhārabhṛdantarvatnīnāṃ deyoCalreadsjyeṣṭha instof śreṣṭha, ṭrp214 1
030213315. vātārkaraśmibhiḥ panthānaḥ śudhyanti
030213315-16. parasyāsanaśayanānyadattāni na-upayuñjīta
030213316. adatteṣūpayukteṣu svapuṇyacaturthāṃśo jahāti
030213317 nyopayuktāni vastramālyopānaṭchattrāṇinaiva dhārayed

1.3.33

030213317-19. agnau pādaṃ na tāpayen. nainaṃ mukhenadhamennapādena spṛśe adhaḥ pādato na kuryād
030213319-1341. agnāvagniṃ vā devālayegnau jale ca mūtrapurīṣapūyaśoṇitaretaḥśleṣmocchiṣṭāṅganiṣpeṣānna prakṣipet
03021341-2. nagnāṃ parastriyaṃ viṇmūtre ca na paśyed
03021342-3. ucchiṣṭo devārkacandragraharkṣatārā na-īkṣeta
03021343-4. devagurusnātakadīkṣitarājagośreṣṭhānāṃchāyāṃ na- ākramati
03021344. indradhanuḥ parasmai na darśayenna vadet
03021344-5. svapantaṃ na-avabodhayed
03021345. eko-adhvānaṃ na gacchet

1.3.34

03021345-6. parakṣetre carantīṃ gāṃ dhayantaṃ vatsaṃ ca navārayen. na- eva-ācakṣīta
03021346. jīrṇamalavāsā na syāt
03031347. akṣaiḥ krīḍāṃ pretadhūmaṃ bālātāpaṃ cavarjayet
03031347-9. keśaromatuṣāṅgārakapālāsthiviṇmūtrapūyaśoṇitaretaḥśleṣmocchiṣṭānna-adhitiṣṭhet
03031349-10 amedhyalipteṅge yāvattatlepagandhamanaḥśaṅkā na syāt . tāvanmṛttoyaiḥ śodhayet
030313410-11 patitāntyajamūrkhādhārmikavairibhiḥsārdhaṃ na vased
030313411. ucchiṣṭo-aśucirvā devagoviprāgnīnna spṛśet
030313411-12. devān vedān rājagurumātāpitṛṛnvidvadbrāhmaṇānna- avamanyet na ninded

1.3.35

030313412-13. avamantā nindakaśca vinaśyati
030313413-14. sarvabhūtakutsāṃ tāḍanaṃ ca na kurvīta
030313414-15 guruṇā mātāpitṛbhyāṃ tatpitrādyairbhrātṛpitṛbhrātṛmātulācāryartvijādyairvivādaṃ na-ācaret
030313415-16. sarvaśuddhiṣu puruṣasyārthaśuddhiḥstrīśuddhirannaśuddhiśca śreṣṭhatamā syāt
030313416-1351 dravyeṣu ratnasauvarṇarajatamayānyadbhiḥśodhayaty . agnau vā sparśayati
03031351-3. tāmratrapusīsāyasādyānyamlavāribhirdārudantajātāni takṣaṇāddhāvanādvā yajñapātrāṇi dakṣiṇapāṇinā mārjanātkṣālanādvā saṃśodhyāni
03041354-5 carmamayasaṃhatāni vastrāṇi śākamūlaphalānica prokṣaye alpāni kṣālayet
03041355-6. ghṛtādīni dravyāṇyutpūyolkayā darśayet

1.3.36

03041356-9. kauśeyāvikānyūṣairaṃśutaṭṭāniCalreadsaṃśupaṭṭa- in histrp216. śrīphalaiḥ śaṅkhaśuktigośṛṅgāṇi sarṣapaiḥ savāribhirmṛtmayāni punardāhena gṛhaṃ mārjanopalepanāpsekairbhūmiṃ khananādanyamṛtpūraṇagovāsakādyairmārjanādyaiśca śodhayed
03041359. gotṛptikaraṃ bhūgataṃ toyaṃ doṣavihīnaṃ supūtaṃ
03041359-10. vākśastaṃ vārinirṇiktamadṛṣṭaṃ
030413510-11 yoṣidāsyaṃ kāruhastaḥ prasāritapaṇyaṃ casarvadā śuddhaṃ
030413511. śakunyucchiṣṭaṃ phalamanindyaṃ
030413511-12. maśakamakṣikānilīnaṃ tadvipruṣaśca na dūṣyāṇi
030413512-13. vāyvagnisūryaraśmibhiḥ spṛṣṭaṃ ca medhyam
030413513-14. āture bāle pacanālaye ca śaucaṃ navicāraṇīyaṃ yathāśakti syād

1.3.37

030413514. viṇmūtrābhyāṃ bahvāpo na dūṣyāḥ
030413514-15 parasyācāmatastoyabindubhirbhūmaunipatyodgataiḥ pādaspṛṣtairācāmayannāśuciḥ syāt
03051361-2. vānaprastho nityasvādhyāyī kuśedhmādīnagnyarthaṃ śākamūlaphalānyaśanārthaṃ ca śucau jātānyāhared
03051362-3. anyādhīnamanyotsṛṣṭamaśucau jātaṃ gorasaṃca varjayet
03051363. dhānyadhanasaṃcayaṃ na kurvīta
03051364. vastraṃ na-āchādayet
03051364. madhūkte toyaṃ māṃsokte paiṣṭikaṃ gṛhṇāti
03051365-9. sarvabhūteṣu dayāluḥ samaḥ kṣāntaḥ śucirnirasūyakaḥ sukhe niḥspṛho maṅgalyavāṇīrṣyākārpaṇyavarjī matsyādīn daṃśakānsīrakṛṣṭajātāni kandamūlaphalaśākādīni ca tyajan-jaṭāśmaśruromanakhāni dhārayaṃstrikālasnāyī dharā āśayo vanyaireva carupuroḍaśānnirvapet

1.3.38

03051369-11. palāṇḍvādīnniryāsaṃ śvetavṛntākaṃ suniṣaṇṇakaṃ śleṣmātakaṃ vrajakaliṃ citrakaṃ śigruṃ bhūstṛṇaṃ kovidāraṃ mūlakaṃ cavarjayati
030513611-12. muneḥ sarvaṃ māṃsaṃ gomāṃsatulyaṃ dhānyāmlaṃ surāsamaṃ bhavati
030513612. pūrvasaṃcitāśanaṃ pūrvāṇi vasanānyāśvayujemāsi tyajati
030513613. vedavedāntena dhyānayogī tapaḥ samācarati
030513613-1372. apatnīko-anagniradāro-aniketanovṛkṣamūle vasan vanasthāśrameṣu gṛhasthānāṃ gṛheṣu vā bhikṣāṃbhikṣitvāmbupārśve śuddhe parṇe prāṇayātrāmātramannaṃ bhikṣuvadaśnāti
03051372. śarīraṃ śoṣayannuttaramuttaraṃ tīvraṃ tapaḥ kuryāt
03061374. bhikṣuḥ snātvā nityaṃ praṇavenātmānaṃ tarpayet
03061374-5. tenaiva namaskuryāt

1.3.39

03061375-6. ṣaḍavarān prāṇāyāmān kṛtvā śatāvarāṃsāvitrīṃ japtvā sandhyāmupāsīta
03061376. appavitreṇotpūtābhiradbhirācāmet
03061376-7. kāṣāyadhāraṇaṃ sarvatyāgaṃ maithunavarjanamastainyādīnapy-ācaret
03061377-10. asahāyo-anagniraniketano niḥsaṃśayīsaṃmānāvamānasamo vivādakrodhalobhamohānṛtavarjī grāmādbahirvivikte maṭhedevālaye vṛkṣamūle vā nivaset
030613710. cāturmāsādanyatraikāhādūrdhvamekasmin deśe na vased
030613710-11. varṣāḥ śaraccāturmāsyamekatraiva vaset
030613711-13. tridaṇḍe kāṣāyāppavitrādīn yojayitvā kaṇṭhe vāmahastena dhārayan dakṣiṇena bhikṣāpātraṃ gṛhītvaikakāle viprāṇāṃśuddhānāṃ gṛheṣu vaiśvadevānte bhikṣāṃ caret
030613714. bhūmau vīkṣya jantūn pariharan pādaṃ nyased

1.3.40

030613714-15. adhomukhastiṣṭhan bhikṣāmālipsate
030713716. godohanakālamātraṃ tadardhaṃ vā sthitvā vrajed
030713716-17. alābhepy-avamānepy-aviṣādī labdhesaṃmānepyasaṃtoṣī syāt
030713717-18. drutaṃ vilambitaṃ vā na gacchet
030713718. bhikṣākālādanyatra paraveśma na gantavyaṃ
030713719. bhikṣituṃ krośādūrdhvaṃ na gacchet
030713719-1383. bhikṣāṃ caritvā toyapārśveprakṣālitapāṇipāda- ācamyodu tyamity-ādityāyāto devā iti viṣṇave brahma jajñāmiti brahmaṇe ca bhikṣāgraṃ dattvā sarvabhūtebhyeti baliṃ prakṣipet
03071383-4. pāṇināgnihotravidhānenātmayajñaṃ saṃkalpya prāṇayātrāmātramaṣṭau grāsān vā-aśnīyātkāmaṃ na-aśnāti

1.3.41

03071385. vastrapūtaṃ jalaṃ pītvācamya-ācāmati
03071385. nindākrośau na kurvīta
03071386. bandhūñjñātīṃstyajed
03071386. vaṃśacāritraṃ tapaḥ śrutaṃ na vadet
03071386-8 saṅgaṃ tyaktvā niyamayamī priyaṃ satyaṃ vadansarvabhūtasyāvirodhī samaḥ sadādhyātmarato dhyānayogī nārāyaṇaṃ paraṃ brahmapaśyan dhāraṇāṃ dhārayed
03071388-9. akṣaraṃ brahma-āpnoti
03071389. nārāyaṇaḥ paraṃ brahmeti śrutiḥ
030813810-13. saṃnyāsino-anāhitāgnerdehaṃ mṛtaṃ putro-anyovā tṛṇairantarīkṛtya śuddhairbrāhmaṇairyantreṇa vā saṃnidhāya samudragāmyāṃnadyāṃ tīre vā saikate deśe sṛgālādibhiraspṛśyaṃ yathā tathāvaṭaṃ khanati

1.3.42

030813813-1391. gāyatryā snāpayitvā tathātatrāsayitvā śāyayitvā vā dakṣiṇe haste vaiṣṇavairmantraistridaṇḍaṃ saṃnyasya savye yadasya pārerajasa iti śikyamappavitramudare sāvitryā bhikṣāpātraṃ guhyapradeśe bhūmirbhūmimiti kāṣāyaṃ mṛdgrahaṇīṃ kamaṇḍaluṃ ca saṃnyasya pidadhyāt
03081391-2 tasmin sṛgālādibhiḥ spṛṣṭe tatkartā pāpīyānbhavati
03081392-6. āhitāgneragnīnātmanyāropya saṃnyasino mṛtaṃdehaṃ gāyatryā snāpayitvā pūrvavadvāhayitvā śuddhe deśe nidhāya laukikāgnau tadagnimupāvarohetyavaropya pavitraṃ teti ghṛtakṣīramāsye prakṣipya pūrvavattridaṇḍādīn vinyasya brahmamedhena pitṛmedhena vāhitāgnimantraistadagnibhirdahanamācarati
03081397 tayorāśaucodakabalipiṇḍadānaikoddiṣṭādīnnaiva kuryāt
03081398. nārāyaṇabaliṃ karoti
03081398-9. tadvahanaṃ khanitvā pidhānaṃ dahanaṃnārāyaṇabaliṃ vā yaḥ kuryāt . so-aśvamedhaphalaṃ samāpnuyāt
030913910-14 nārāyaṇabaliṃ nārāyaṇādevasarvārthasiddhiriti brahmaṇādyairnarairhatasyātmaghātinorajjuśastrodakāśanidaṃṣṭripaśusarpādibhiḥ sarvapāpamṛtasyādāhyānāmanyeṣāṃ bhikṣoścaikādaśadinādūrdhvaṃ mahāpātakināṃ pañcānāṃ dvādaśasaṃvatsarādūrdhvaṃsapiṇḍīkaraṇasthāne mṛtakārthamaparapakṣe dvādaśyāṃ śravaṇe vā
karoti

1.3.43

030913914-15. pūrvehani dvādaśa brāhmaṇānnimantrayed
030913915-16. aparehani viṣṇorālayapārśve nadītīregṛhe vāgnyāyatanaṃ kṛtvāghāraṃ juhuyād
030913916-1502. agniṃ paristīryāgnervāyavyāṃ viṣṭaredarbheṣu tadrūpaṃ suvarṇaṃ vā saṃsthāpya puruṣaṃ dhyāyannoṃ bhūḥ puruṣamity-ādyaiḥprāṅmukhaṃ devaṃ nārāyaṇamāvāhyāsanapādyācamanāni dadyāt
03091402-4. puruṣasūktena snāpayitvā nārāyaṇāyavidmahetyaṣṭākṣaramantreṇa vā vastrottarīyābharaṇapādyācamanapuṣpagandhadhūpadīpākṣatācamanairarcayati
03101405. keśavādyairdvādaśanāmabhiradbhistarpayet
03101405-6. pariṣicya sahasraśīrṣādyairviṣṇornukādyairdvādaśanāmabhiścājyaṃ caruṃ juhuyāt
03101407-8. guḍājyaphalayuktaṃ pāyasaṃ havirviṣṇugāyatryā deveśāya nivedya pādyācamanamukhavāsaṃ dadyāt
03101408-13 agnerdakṣiṇe darbheṣūtarāgreṣu dakṣiṇādyarcayitvā. nārāyaṇāya sahasraśīrṣāya sahasrākṣāya sahasrapādāyaparamapuruṣāya paramātmane paraṃjyotiṣe parabrahmaṇe- avyaktāya sarvakāraṇāya yajñeśvarāyayajñātmane viśvebhyo devebhyaḥ sarvābhyo devatābhyaḥ sādhyebhyetyantaiḥ pāyasaṃ baliṃdattvā- ājyamebhirjuhoti

1.3.44

031014013-16 brāhmaṇān pādau prakṣālya navānivastrottarīyābharaṇāni dattvā puṣpādyaiḥ pūjayitvā dvādaśamūrtiṃ dhyāyannupadaṃśaghṛtaguḍadadhiphalayuktaṃ śvetamannaṃ bhojayitvāyathāśakti suvarṇaṃ dakṣiṇāṃ dadāti
031014016-1411. sahasraśīrṣādyaiḥ stutvādvādaśanāmabhiḥ praṇamedantahomaṃ juhoty
03101411-2. abhīṣṭāṃ parāṃ gatiṃ sa gatvā viṣṇorlokemahīyate
03111413-4. cāturvarṇyasaṃkareṇotpannānāmanulomapratilomāntarālavrātyānāmutpattiṃ nāma vṛttiṃ ca-
03111414-5. ūrdhvajātādadhojātāyāṃ jāto-anulomo-
03111415. adharotpannādūrdhvajātāyāṃ jātaḥ pratilomas
03111415-6. tato-anulomādanulomyāṃ jāto-antarālaḥ
03111416-7. pratilomātpratilomyāṃ jāto vrātyo bhavati

1.3.45

03111417-8. brahmaṇo mukhādudbhūtā brāhmaṇā brāhmaṇyaśca brahmarṣayaḥ patnyo babhūvus
03111418-9. teṣāṃ gātrotpannādbrāhmaṇyāmasagotrāyāṃvidhinā samantrakaṃ gṛhītāyāṃ jāto brāhmaṇaḥ śuddho bhavet
031114110-11 vidhihīnamanyapūrvāyāṃ golakohartṛkāyāṃ kuṇḍaśca viprau dvau ninditau syātāṃ
031114111-12. tasmādadho bāhubhyāmātkṣatriyātkṣatriyāyāṃ vidhivat-jātaḥ kṣatriyaḥ śuddhas
031114112-14. tayoravidhikaṃ gūḍhotpanno-aśuddhobhojākhyo naiva-abhiṣecyaḥ paṭṭabandho rājñaḥ saināpatyaṃ karoti
031114114-15. śuddhābhāvepaṭṭabandho nṛṛn pāyāt
031114115. tadvṛttaṃ rājavatsyāt
031114115-1421. adhastādūrubhyāmādvaiśyādvaiśyāyāṃ tathā vaiśyaḥ śuddho

1.3.46

03111421-2. vidhivarjaṃ maṇikāro-aśuddho maṇimuktādivedhaḥ śaṅkhavalayakārī syāt
03121423. atha padbhyāmutpannāt-śūdrāt-śudrāyāṃ nyāyenaśūdraḥ śuddhaḥ
03121424-5. jārānmālavako ninditaḥśūdro-aśvapālo-aśvatṛṇahārī ca-
03121425. ityete cāturvarṇikās
03121425-6. teṣāmeva saṃskareṇotpannāḥ sarvenulomādyāḥ
03121426-7. brāhmaṇātkṣatriyakanyāyāṃ jātaḥ savarṇo-anulomeṣu mukhyo
03121427-8 asya vṛttirātharvaṇaṃkarmāśvahastirathasaṃvāhanamārohaṇaṃ rajñaḥ saināpatyaṃ cāyurvedakṛtyaṃ
03121428. gūḍhotpanno-abhiniṣaktākhyo-

1.3.47

03121429. abhiṣiktaścet-nṛpo bhūyādaṣṭāṅgamāyurvedaṃbhūtatantraṃ vā saṃpaṭet
03121429-11 taduktācāro dayāyuktaḥ satyavādītadvidhānena sarvaprāṇihitaṃ kuryāt
031214211. jyotirgaṇanādikādhikavṛttirvā
031214211-12. viprādvaiśyāyāmambaṣṭhaḥkakṣyājīvyāgneyanartako dhvajaviśrāvī śalyacikitsī
031214213. jarātkumbhakāraḥ kulālavṛttirnāpito nābherūrdhvavaptā ca
031214214-15. kṣatriyādvaiśyāyāṃ madguḥ śreṣṭhitvaṃ prāpto mahānarmākhyaśca vaiśyavṛttiḥ kṣātraṃ karma na-ācarati
031214215. gūḍhādāśviko-aśvakrayavikrayī syāt
03131431-2. viprāt-śūdrāyāṃ pāraśavo bhadrakālīpūjanacitrakarmāṅgavidyātūryaghoṣaṇamardanavṛttir

1.3.48

03131432-3. jārotpanno niṣādo vyāḍādimṛgahiṃsākārī
03131433. rājanyataḥ śūdrāyāmugraḥ sudaṇḍyadaṇḍanakṛtyo
03131433-4. jārāt-śūlikaḥ śūlārohaṇādiyātanākṛtyo
03131434-5. vaiśyataḥ śūdrāyāṃ cūcukaḥ kramukatāmbūlaśarkarādikrayavikrayī
03131435-6. gūḍhātkaṭakāraḥ kaṭakārī ceti
03131436-7. tato-anulomādanulomāyāṃ jātaścānulomaḥpiturmāturvā jātaṃ vṛttiṃ bhajeta
03131437-9. kṣatriyādviprakanyāyāṃ mantravat- jātaḥ sūtaḥpratilomeṣu mukhyo-ayaṃ mantrahīnopanīto dvijadharmahīno
03131439. asya vṛttirdharmānubodhanaṃ rājño-annasaṃskāraśca

1.3.49

031314310-11. jāreṇa mantrahīnajo rathakārodvijatvavihīnaḥ śūdrakṛtyo- aśvānāṃ poṣaṇadamanādiparicaryājīvī
031314311-13. vaiśyādbrāhmaṇyāṃ māgadhaḥ śūdrairapyabhojyānno- aspṛśyaḥ sarvavandī praśaṃsākīrtanagānapreṣaṇavṛttir
031314313. gūḍhāccakrī lavaṇatailavikretā syāt
031414314-15. vaiśyānnṛpāyāmāyogavastantuvāyaḥ paṭakartā vastrakāṃsyoapjīvī
031414315. gūḍhācārātpulindo-araṇyavṛttirduṣṭamṛgasattvaghātī
031414316-17. śūdrātkṣatriyāyāṃ pulkasaḥ kṛtakāṃ vāārkṣāṃ vā surāṃ hutvā pācako vikrīnīta
031414317. coravṛttādvelavo janbhananartanagānakṛtyaḥ
03141441-2. śūdrādvaiśyāyāṃ vaidehakaḥ śūdrāspṛśyastairapyabhojyānno vanyavṛttirajamahiṣagopālastadrasān vikrayī

1.3.50

03141442-3. cauryāccakriko lavaṇatailapiṇyākajīvī
03141443-6. śūdrādbrāhmaṇyāṃ caṇḍālaḥsīsakālāyasābharaṇo vardhrābandhakaṇṭhaḥ kakṣerīyukto yatastataścaran sarvakarmabahiṣkṛtaḥ pūrvāhṇe grāmādau vīthyāmanyatrāpi malānyapakṛṣya bahirapohayati

1.3.51

03141446. grāmādbahirdūre svajātīyairnivaset
03141446-7. madhyāhnātparaṃ grāme na viśaty . ayaṃ
03141447. viśeccedrājñā vadhyo
03141447-8. anyathā bhrūṇahatyāmavāpnoty
03141448. antarālvratyāśca
03141448-10. cūcukādviprāyāṃ takṣako-aspṛśyojhallarīhasto dārukāraḥ suvarṇakāro-ayaskāraḥ kāṃsyakāro vā
031414410. kṣatriyāyāṃ matsyabandhurmatsyabandhī
031414410-11 aiśyāyāṃ sāmudraḥ samudrapaṇyajīvīmatsyaghātī ca syāt
031514412-13. ambaṣṭhādviprāyāṃ nāvikaḥsamudrapaṇyamatsyajīvī samudralaṅghanāṃ nāvaṃ plāvayati
031514413-14. kṣatriyāyāmadhonāpito nābheradho romavaptā
031514414. madgorviprāyāṃ veṇuko veṇuvīṇāvādī
031514414-15. kṣatriyāyāṃ karmakaraḥ karmakārī
031514415. vaidehakādviprāyāṃ carmakāraścarmajīvī
031514416. nṛpāyāṃ sūcikaḥ sūcīvedhanakṛtyavān
031514416-17. āyogavādviprāyāṃ tāmrastāmrajīvī
031514417. nṛpāyāṃ khanakaḥ khananajīvī
031514417-18 khananānnṛpāyāmudbandhakaḥ śūdrāspṛśyo vastranirṇejakaḥ
031514418-19. pulkasādviprāyāṃ rajako vastrāṇāṃrajonirṇejakaś
031514419-1452. caṇḍālādviprāyāṃ śvapacaḥ caṇḍālavaccihnayukto nityanindyaḥ sarvakarmabahiṣkāryo nagaryādau malāpohakaḥ śmaśāne vasan heyapātragrāhī pretamabandhukaṃ visṛjeta
03151453-4. vadhyān hatvā tadvastrādigrāhīparādhīnāhāro bhinnapātrabhojī śvamāṃsabhakṣī carmavāravāṇavāṇijyakārī syāt
03151454-5. tasmānnikṛṣṭe sute samutpanne patito naṣṭoghorānnarakān vrajati
03151455-6. satputro narakebhyastrāyakaḥ pitṛṛnpāvayitvā. śubhāṃllokānnayati
03151456-8. tasmādbrāhmaṇādyāḥ savarṇāyāṃ vidhivatputramutpādayeyur-iti vikhanāḥ

Linked texts (3)

Vaikhānasasmārtasūtra — Vikhanas, Sanskrit
Vaikhānasadharmasūtra — Vikhanas, Sanskrit
Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit