Kalpah 2.1.1

Kalpaḥ 2.1.1

Language: Sanskrit

athāto'dhikāraḥ 1 phalayuktāni karmāṇi 2 sarveṣāmaviśeṣāt 3 manuṣyāṇāṃ vā'rambhasāmarthyāt 4 aṅgahīnā'śrotriyaṣaṇḍhaśūdra varjam 5 brāhmaṇarājanyavaiśyānāṃ śruteḥ 6 strī cā'viśeṣāt 7 darśanācca 8 rathakārasyā'dhāne 9 niyataṃ ca 10 nā'bhāvāditi vātsyaḥ 11 niṣā-dasthapatirgāvedhuke'dhikṛtaḥ 12 vā'vakīrṇino gardabhejyā 13 laukike 14 bhūmau paśupuroḍāśaśrapaṇam 15 apsvavadānahomaḥ 16 śiśnātprāśi-trā'vadānam 17 vaitānikeṣu sarvaṃ sarvārthatvāt 18 darśanācca 19 naupāsanaśruteḥ 20 adhiśrayaṇīye māṃsapratiṣedhaḥ 21 1 1.1

2.1.1.4

yajñaṃ vyākhyāsyāmaḥ 1 dra vyaṃ devatā tyāgaḥ 2 tadaṅgamitarat samabhivyāhāraprakaraṇābhyām 3 yajatayaścā'phalayuktāstadaṅgam 4 yajatijuhotīnāṃ ko viśeṣaḥ 5 tiṣṭhaddhomā vaṣaṭkārapradānā yājyāpuronuvākyāvanto yajatayaḥ 6 upaviṣṭahomā svāhākārapradānā juhotayaḥ 7 brāhmaṇā ṛtvijo bhakṣapratiṣedhāditarayoḥ 8 darśanācca 9 phalayuktānāmārambhe yāthākāmī phalārthitvāt 10 na niyamanimittā'gnihotradarśapūrṇamāsadākṣāyaṇā'grayaṇapaśuṣu pravṛtteḥ 11 some caike 12 cāturmāsyeṣu caturmukhaśruteḥ 13 niyatasahapāṭhāt 14 darśanācca 15 nātsargayogāt 16 syāt triṃśadvat 17 viguṇe phalanirvṛttiraṅgapradhānabhedāt 18 prāyaścittavidhānācca 19 tathā ca dṛṣṭam 20 na śrutilakṣaṇatvāt 21 prāyaścittaṃ tatkālam 22 dṛṣṭe tatparimāṇam 23 2 1.2

2.1.1.5

ṛco yajūṃṣi sāmāni nigadā mantrāḥ 1 teṣāṃ vākyaṃ nirākāṅkṣam 2 mithaḥ sambaddham 3 teṣāmārambhe'rthato vyavasthā tadvacanatvāt 4 mantrāntaiḥ karmādiḥ sānnipātyo'bhidhānāt 5 aniyamaṃ vātsyaḥ 6 ādiṃ tvācāryāḥ 7 ta ādyuktāḥ 8 parādinā pūrvāntaḥ 9 upāṃśu prayogaḥ śruteḥ 10 na sampraiṣāḥ 11 kauśaṃ barhiḥ 12 arthātparimāṇam 13 ayugdhātūni yūnāni 14 prāgagre yūna udagagraṃ barhirācinoti 15 udagagre prāgagramidhmam 16 pratyaggranthīnavagūhati 17 aṣṭādaśedhmaṃ paridhivṛkṣāṇām 18 ekaviṃśatiṃ vā 19 tataḥ paridhīneke 20 aparimitaṃ praṇayanīyaṃ triyūnam 21 nirūpyā'jyaṃ vedo'sīti yajamāno vedaṃ karoti 22 kuśamuṣṭiṃ savyāvṛttaṃ vatsajānuṃ trivṛtaṃ mūtakāryaṃ vā 23 paśubrahmavarcasā'nnādyakāmā yathāsaṃkhyam 24 ā'muṣmāditi karmasu tacca 25 antavacane ca 26 pratikarmoddharaṇa-maprasaṅge 27 apavṛttakarmā laukiko'rthasaṃyogāt 28 aprakaraṇotpattiranā-rabhyavāda āśrayitvātsarvaguṇaḥ 29 prakaraṇe cā'viśeṣāt 30 darśanācca 31 vaikaṅkatāni pātrāṇi 32 khādiraḥ sruvaḥ 33 sphyaśca 34 pālāśī juhūḥ 35 āśvatthyupabhṛt 36 vāraṇānyahomasaṃyuktāni 37 bāhumātr! yaḥ srucaḥ pāṇimātrapuṣkarāstvagbilā haṃsamukhaprasekā mūladaṇḍā bhavanti 38 aratnimātraḥ sruvo'ṅguṣṭhaparvavṛttapuṣkaraḥ 39 sphyo'syākṛtirādarśākṛti prāśitraharaṇaṃ camasākṛti vā 40 cātvālotkarāvantareṇa sañcaraḥ 41 praṇītotkarāviṣṭiṣu 42 3 1.3

2.1.1.6

coditā'bhāve'nārambhastatsiddhitvāttasya 1 niyate sāmānyataḥ pratinidhiḥ syāt 2 ārambhānniyamaḥ 3 doṣaścā'samāptau syātsāmānyāt 4 darśanācca 5 anyārthaṃ darśanaṃ na punargrahaṇāt 6 anyārthaṃ punargrahaṇam 7 vrate prasaṅgo na niyamaśabdāt 8 śabde'vipratipattiḥ 9 somena jātyabhāvāt 10 ājye cā'darśanāt 11 paśau mantravarṇāt 12 śruteśca vikalpe pravṛttaṃ karmāntaratvāt 14 pratinidhau tatkālāt 15 arthadra vyavirodhe'rthasāmānyaṃ tatparatvāt 16 guṇadravyayordravyaṃ pradhānayogāt 17 na samatvāt 18 guṇā'nugrahāt 19 4 1.4

2.1.1.7

karmaṇāmānupūrvyaṃ na yugapadbhāvāt 1 arthanirvṛtteśca 2 syādvā'nupūrvyaniyamaḥ śrutyarthakramebhyaḥ 3 prākṛtaṃ ca vikṛtau 4 virodhe'rthastattatparatvāt 5 śrutiḥ kramādānumānikatvāt 6 mantracodanayormantrabalaṃ prayogitvāt 7 na samatvāt 8 guṇānāṃ tu bhūyastvāt 9 tulyasamavāye sāmānyapūrvamā-nupūrvyayogāt 10 naikakarmaṇi saṃbandhāt 11 grahaṇasādanā'vadānapradāneṣu tu vacanāt 12 na dra vyabhede guṇayogāditi vātsyaḥ 13 pravṛtte niyataṃ doṣaviśeṣāt 14 ṣoḍaśini tvānupūrvyabhūyastvāt 15 aniyamaḥ phalasaṃyukteṣu 16 kramo vidhyarthaḥ karmaṇyasaṃbhavāt 17 5 1.5

2.1.1.8

avattanāśe'nyad guṇā'nugrahāt 1 na pūrvaśeṣāt 2 acoditatvācca 3 sviṣṭakṛdvadānupūrvyayogāt 4 guṇahānau tu śeṣabhāvāt 5 na devatā-'gniśabdakriyāḥ parārthatvāt 6 kāmaṃ devatām 7 pratiṣiddhaṃ pratyavāyāt 8 svāmī phalayogāt 9 guṇeṣu pratinidhiḥ parārthatvāt 10 satreṣu tu śruteḥ 11 sa taddharmā karmayogāt 12 satrāṇi brāhmaṇānāmṛtvikśruteḥ 13 ekakalpānāmavaiguṇyāt 14 na parārthatvāt 15 vaiśyarājanyayorgārhapate 16 sahasrasaṃvatsaramamanupyāṇāmasambhavāt 17 syāddehā'nityatvāt 18 tasya kāryatvāt 19 nā'saṃbhavāt 20 śāstrasaṃbhavāditi bhāradvāgaḥ 21 nā'darśanāt 22 kulasatramiti kārṣṇājiniḥ 23 sāmyutthānamiti laugākṣiḥ 24 ahnāṃ vā'śakyatvāt 25 śrutisāmarthyāt 26 prakṛtyanugrahācca 27 6 1.6

2.1.1.9

karmaṇāṃ yugapadbhāvastantram 1 śakyapuruṣārthakṛtatvaikārthasamavāyaśrutibhyaḥ 2 phalakarmadeśakāladra vyadevatāguṇasāmānye 3 tadbhede bhedaḥ 4 deśakālau virodhe na kṛtsnopadeśāt 5 ahargaṇe subrahmaṇyāyāḥ sarvopalakṣaṇaṃ prakṛtivat 6 tantra kāla karma pratyahamavidhānāt 7 ekadra vye karmā'vṛttau sakṛnmantra-vacanaṃ kṛtatvāt 8 na grahaṇalavanastaranā'jyagrahaṇeṣu tu 9 vacanādājye 10 muṣṭau cottame 11 svapnanadītaraṇā'vavarṣaṇā'medhyadarśanaprayāṇeṣu tu sakṛt kāladra vyaikārthatvāt 12 na nimittabhedāt 13 apradhānakālaṃ sakṛdasannipātāt 14 yūpaḥ 15 svaruśca saṃsthāvacanāt 16 tannirvṛtteśca 17 karmaṇi puruṣāṇām 18 pradhānaṃ svāmī phalayogāt 19 puruṣayogimantrasaṃskārayostyāge sāmarthyāt 20 vacanādanyat 21 śeṣamitare yathā'khyam 22 upavītinaḥ 23 prāñcyudañci vā 24 āvṛttisāmanteṣu pradakṣiṇam 25 viparyasya pitr! yeṣu tu sakṛddakṣiṇā ca 26 pradhānadra vyatvā'pattau sāṅgā'vṛttistadādeśāt 27 7 1.7

2.1.1.10

guṇānāmekārthānāṃ sarvārambhaścoditatvāt 1 na kṛtatvāt 2 anārabhyatvāt 3 darśanācca 4 śrutyānarthakyamiti cet 5 kālāntare'rthavatvaṃ syāt 6 dharmamātreṣu samuccayo'virodhe 7 hotrādhānayoḥ 8 na yājyā'nuvākyāsu virodhāt 9 darśanācca 10 prāyaścitteṣu doṣanāśāt 11 anā'śruteḥ 12 pratyakṣācca 13 syādvā darśanāt 14 nā'nyārthatvāt 15 mantre svarakriyā yathā'mnātamaviśeṣāt 16 bhāṣikasvaro vopapannamantropadeśāt 17 tāno vā nityatvāt 18 ekaśruti dūrātsaṃbuddhau yajñakarmaṇi subrahmaṇyāsāma-japanyūṅkhayājamānavarjam 19 saṅkhyāvikalpo dānasaṃyoge kṛtatvāt 20 ūvadhyavasā'dhyūdhnīvaniṣṭhasamuccayo dra vyasaṃskāratadbhedābhyām 21 codanāguṇeṣu ca prakḷptyupabandhābhyām 22 gārhapatyā'havanīyau na vyaveyāt 23 vivṛtyā'vṛtya vetarathā vṛttiḥ 24 atītya niṣkramaṇam 25 uttarata upacāro yajñaḥ 26 dakṣiṇato brahmayajamānayorāsane 27 paścādyajamāno vedispṛk 28 adhvaryuḥ karmasu vedayogāt 29 vacanavirodhābhyāmanyaḥ 30 haviṣpātrasvāmyṛtvijāṃ pūrvaṃ pūrvamantaram 31 ṛtvijāṃ ca yathāpūrvam 32 na vā'coditatvāt 33 gārhapatye saṃskārāḥ 34 śrapaṇaṃ vā'havanīye 35 ghṛtamājye liṅgāt 36 tasya homo'nādeśe 37 cātvālātpurīṣam 38 āhavanīyayajatayo dhruvāyāḥ 39 iḍāprāśitrā'ghārāṃścaike 40 prāñcā-vāghārau 41 vidiśāveke 42 āhavanīye homāḥ . śrutisamākhyā-nābhyām 43 juhvā'vacane 44 sakṛdgṛhītā'rthāvāpteḥ 45 avaṣaṭkārā-'tirekācca 46 8 1.8

2.1.1.11

vrīhīnyavānvā haviṣi 1 tasya dvidaravadyati 2 trirjamadagnīnām 3 paścāttṛtīyam 4 sarveṣāṃ vobhayavidhānāt 5 madhyātpūrvārddhācca'samminda-nnaṅguṣṭhaparvamātramavadānam 6 mātrāvaddadhipayasoḥ 7 ādyantayorājyam 8 ekapratyavāyaṃ sviṣṭakṛtaḥ 9 dviścā'bhighāraṇam 10 avadāya pratyabhighāraṇaṃ prāk sviṣṭakṛtaḥ 11 sarvahuta ekakapālaḥ 12 anuvācanapraiṣo yathādaivatamamuṣmā anubrūhīti 13 āśrāvyapraiṣe ca 14 amuṃ yaja iti 15 praiṣā'nuvācane ṣaṣṭhī vapāyai dhānāsomebhya iti parihāpya 16 asāvityapanode 17 savaṣaṭkārāsu tiṣṭhandakṣiṇata udaṅprāṅ vaṣaṭkṛte 18 ubhayata ājyaṃ haviṣaḥ 20 saha vā 21 9 1.9

2.1.1.12

vartamānā'padeśāccodanāśabdācchrutyarthā'bhāvāttavai ceti vacanānnirdeśātkarmacodakaḥ 1 mantro vā samabhivyāhārāt 2 arthaprasaṅkhyayā dra vyo-pakalpanam 3 carmāṇyuttaralomāni prāgrīvāṇi 4 avaroktamuttaraṃ haviṣi 5 ekadra vye sā'jye vedenopagrahaṇam 6 sphyenā'nyatra 7 kuśairasatsu 8 pāṇibhyāṃ juhūṃ parigṛhyopabhṛtyādhānamādānakāle'saṃhrādayan 9 vācyaphaleṣu svargaḥ sāmarthyāt 10 ekakarmaṇi guṇaviśeṣe phalaviśeṣaḥ 11 dāna-vācanā'nvārambhaṇavaravaraṇavratapramāṇeṣu yajamānaṃ pratīyāt 12 khātalūnachi-nnā'vahatapiṣṭadugdhadagdheṣu yajuṣkriyā'sambhavāt 13 raudraṃ rākṣasamāsuramā-bhicaraṇikaṃ mantramuktvā pitr! yamātmānaṃ cā'labhyopaspṛśedapa upaspṛśedapaḥ 14 10 1.10
iti kātīye śrautasūtre prathamo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)

Kātyāyanaśrautasūtra — Kātyāyana (Vājasaneyi sūtrakāra), Sanskrit
Mīmāṃsāsūtra — Jaimini, Sanskrit