Pramāṇa · Search · About · API

Kalpah 2.1.10

Kalpaḥ 2.1.10

Language
Sanskrit

2.1.10.1

sarpaṇādi mādhyandinam 1 hotṛcamase vasatīvarīḥ kṛtvā yajamānāya prayacchatyuṣṇīṣaṃ grāvastute 2 adra ydāā!naprabhṛti triparyāyānabhiṣavānkaroti 3 āttamabhi mimīte 4 upāṃśusavanasyā'niṅganaśruteḥ 5 ihā3 ihā3 iti prathamaḥ paryāyaḥ 6 avilambito dvitīyastūrṇastṛtīyaḥ 7 avilambitasthāna uttame bṛhat bṛhaditi 8 ardhaṃ vā'viśeṣopadeśāt 9 śukraprabhṛti caturṇāṃ grahaṇam 10 āgrayaṇaṃ svatṛtīyābhyo dhārābhyaḥ 11 prāgukthyānmarutvatīyamṛtupātreṇendra marutva iti 12 uttarameke 13 samanvārabdhaniṣkramaṇādi karotyā'gnīdagnīniti praiṣāt 14 sadasi pavamānopākaraṇam 15 ahargaṇe ca sarvatra prāyaṇīyodayanīyavarjam 16 paśunehītyapakṛṣya dadhigharmāya dadhyāhara dakṣiṇā upāvarttayeti praiṣopacayaḥ 17 sapravargye dadhigharmaḥ 18 upaviśya sadasaḥ purastātsapavitrāyāmagnihotra-havaṇyāṃ grahaṇaṃ yathoktam 19 hotarvadasva yatte vādyamityāha . vādyānte śrātaṃ havirityutiṣṭhannāha 20 dadhigharmasya yajeti preṣyati 21 hutaśeṣaṃ gharmartvijaḥ sayajamānāḥ samupahāvaṃ bhakṣayanti yathoktam 22 prāṇabhakṣaṃ vā'dīkṣitāḥ 23 paśupuroḍāśena pracarya puroḍāśādi karotyā dhiṣṇya-nidhānāt 24 unnīyamānebhyaścānuvācanaprabhṛtyācamasanidhānāt 25 1 10.1

2.1.10.2

daśasūnnayati 1 mādhyandinasya savanasya niṣkevalyasya bhāgasya śukravato madhuścuta indrā ya somānprasthitān preṣyeti 2 manthīvata iti vā madhuścutasthāne 3 iḍāṃ bhakṣayitvā śālādvārye dākṣiṇahomo vāsaḥprabaddhaṃ hiraṇyaṃ havanyāmavadhāya caturgṛhītamudu tyamiti 4 citraṃ devānāmiti dvitīyām 5 āgnīdhrīye'gne nayeti 6 ayanna ityaparāmaśvaṃ cedyuktaṃ dadyādayuktaṃ vā 7 vāso hiraṇyaṃ dadāti 8 sahiraṇyo yajamānaḥ śālāṃ pūrveṇa tiṣṭhannabhimantrayate dakṣiṇā bahirvedi tiṣṭhantīrdakṣiṇato rūpeṇa va iti 9 gavāṃ śataṃ dvādaśaṃ vā'tikrāmati 10 manthaudanatilamāṣāśca 11 antarā śālāsadasi dakṣiṇenā'gnīdhraṃ tīrthena 12 subrahmaṇyāṃ ca preṣyati vā 13 ā'gnīdhrādanu gacchati sunvan 14 prāganuvācanācca 15 sado gacchati vi svariti 16 prekṣate yatasva sadasyairiti sadasyān 17 brāhmaṇamadyetyāgnīdhragamanam 18 upaviśya hiraṇyamasmai dadātyasmadrā tā iti 19 ātreyāya cā'gnīdhrava-tsadasaḥ purastādupaviṣṭāya ka ātreyaṃ ka ātreyamiti triruktvā sakṛccheṣamahāleyamavāleyamakaudre yamaśaubhreyamavārathyamagaupavanamiti 20 ṛtvigbhyo dakṣiṇā dadāti 21 pṛthak śatāni ca puruṣabhedāt 22 prativibhāgo vā karmaprādhānyāt 23 yathā'rambhaṃ dvādaśa dvādaśā'dyebhyaḥ ṣaṭṣaḍdvitīyebhya ścatasraścatasrastṛtīyebhyastisrastisra itarebhyaḥ 24 brahmodgātṛhotṛbhyaḥ 25 adhvaryubhyāṃ ca havirdhāna upaviṣṭābhyām 26 agnaye tveti hiraṇyaṃ pratigṛhṇītaḥ 27 rudrā ya tveti gāṃ bṛhaspataye tveti vāso yamāya tvetyaśvam 28 ko'dādityanyat 29 icchato mantravacanam 30 pratyetya prastotṛpraśāstṛbrāhmaṇācchaṃsipotṛneṣṭracchāvākonnetṛgrāvastutsubrahma-ṇyebhyaḥ 31 prasṛpteścā'nyat . kaṇvakaśyapayācamānavarjam 32 jñātaye cā'śrotriyāya 34 na rajataṃ dadyād barhiṣi purā'sya saṃvatsarād gṛhe rudantīti śruteḥ 35 patnī ca dadāti 36 sarvebhyo dattvā pratihartre paścāt 37 2 10.2

2.1.10.3

indrā ya marutvate'nuvācayati 1 adānamataḥ 2 ṛtupātreṇa marutvatīya-grahaṇamupayāmagṛhīto'si marutāṃ tvaujasa iti 3 adhvaryumanu juhoti 4 saśastre tvānupūrvyayogāt 5 tṛtīyaśruteśca 6 vaśinā marutvatīyagrahaṇaṃ marutvantamiti 7 nirhṛte pātre hotā śaṃsati 8 janiṣṭhā ugra ityetasyāṃ madāmo daiveti pratigaraḥ sakṛt 9 tatsthāne vikṛtau 10 ā nidhānātkṛtvā māhendraṃ gṛhṇāti vaiśvadevavanmahām̐ indra iti 11 śukraṃ pūtabhṛtthāsicya pṛṣṭhamupākṛtya preṣyatyabhiṣotāro'bhiṣuṇutaulūkhalānudvādayatā'gnīdāśiraṃ vinaya saumyasya vittāditi 12 ṛjīṣamiśramaṃśumabhiṣuṇvanti yathā kathā cā'nudakam 13 ādhavanīye karoti 14 triparyāyānvā'bhiṣavopadeśāt 15 bhānā'bhimarśanavarjaṃ kṛtatvāt 16 pūtṛbhṛti pāvanaṃ śukrā'bhāvāt 17 stūyamāne kumbhe carjīṣasyā'dhānam 18 savanīyā apayasyāḥ 19 saumyaścarurvāruṇaścaikakapālo'dhikau 20 ā pātraprakṣālanātkṛtvokthyaṃ vigṛhṇāti purvavadindrā ya tveti sarvebhyaḥ 21 vasatīvarīścā'siñcatīdaṃ tṛtīyaṃ savanaṃ kavīnāmṛtasya ye camasamarayanta . te saudhanvanāḥ svarānavaśānāḥ sviṣṭiṃ no'bhi vasīyo nayantviti 22 ekadhanaśeṣaṃ ca 23 prasūtā'ntaṃ bhavati 24 3 10.3

2.1.10.4

ehi yajamānetyāha havirdhānaṃ praviśantyadhvaryuyajamānapratiprasthātragnīdunnetāraḥ 1 patnī cā'pareṇa 2 apihitadvāra ādityapātramādāya saṃsravām̐ ścopari pūtabhṛtastata ādityagrahaṃ gṛhṇāti saṃsravebhyaḥ kadā caneti 3 apagṛhya punaḥ kadā caneti 4 dadhnā śrīṇātyenaṃ paścime'nte madhye vā yajño devānāmiti 5 upāṃśusavanena miśrayati vivasvannādityeti 6 upāṃśusavanamunnetre prayacchatyāsṛja grāvṇa iti cā'ha 7 ādhavanīye camase vā somavati grāvṇo'vadhāya sthāne nidadhāti 8 apāvṛtadvāre niṣkrāmato grahamapidhāya pāṇinā sthālyā vā 9 anvārabdha ādityebhyo'nubrūhītyāha . praiṣā'nuvācanayoranyatarasminnāha priyebhyaḥ priyadhāmabhyaḥ priyavratebhyo mahasvasarasya patibhya urorantarikṣasyādhyakṣebhya iti 10 hutvā pratiprasthātre prayacchati śeṣau 11 atra sarpaṇamādityagrahasya prāktṛtīyasavanaśruteḥ 12 4 10.4

2.1.10.5

āgrayaṇamādāya'siñcati pavitre'dhipūtabhṛtam 1 pratiprasthātā ca saṃsravau 2 ādhavanīyādunnetodañcanena camasena vā 3 tata āgrayaṇaṃ gṛhṇāti 4 ukthyaṃ cottareṣvekayā 5 pūtabhṛtyāśiramāsiñcatyāśīrma ūrjamuta suprajāstvamiṣaṃ dadhātu dra viṇaṃ suvarcasam . sañjayan kṣetrāṇi sahasā'hamindra kṛṇvāno-'nyānadharāntsapatnāniti 6 śradasmai nara ityenamavekṣate patnī 7 samanvā-rabdhaniṣkramaṇādi karoti mādhyandinavat 8 paśau saṃvadasvetyupacayasthāne 9 prātaḥsavanaprabhṛtyāsaṃvādācchruteḥ śamitranuśāsanaprabhṛtīḍāntaṃ kṛtvā puroḍāśādi ceḍābhakṣāt 10 camasaireva 11 hotṛcamasaṃ gṛhītvā''śrāvyāha tṛtīyasya savanasya ṛbhumato vibhuvato vājavato bṛhaspatimato viśvadevyā-vatastīvrān 12 āśīrvata indrā ya somānprasthitānpreṣyetyāśīrvata iti śukrasthāne 13 prāgiḍābhakṣāddhavirdhāne yathāsvaṃ camaseṣūpā'syanti puroḍāśamātrā anudakāḥ piṇḍapitṛyajñavaddānaprabhṛti prāgavaghrāṇāt 14 yajamānapitṛbhyo vā tasya phalā'dhikārāt 15 bhakṣayitveḍāmupāṃ-śvantaryāmapātrayoranyatareṇa sāvitragrahaṇaṃ vāmamadyeti kāle pātnīvatamitareṇa 16 5 10.5

2.1.10.6

devāya savitre'nuvācayati 1 abhakṣitena mahāvaiśvadevagrahaṇamupayāmagṛhīto-'si suśarmā'sīti 2 hotā śaṃsati 3 ekayā ca daśabhiśceti śasyamāne dvdidevatyāni pratiprasthātā prakṣālya khare nidadhāti 4 pradyāvā yajñairityetāsu madāmo daiveti triḥ pratigaraḥ 5 svāduṣkilīyāsu cecchan 6 ā pātraprakṣālanātkṛtvā saumyena carati 7 ājyenobhayataḥ pariyajati 8 anyatarato vā 9 ghṛtasya yajetyāha ghṛtaśabda upāṃśu 10 saumyasya yajeti saumyena caran 11 yāvaduktaṃ saumyasya punargrahaṇāt 12 ājyamāsicyodgātre saumyaṃ prayacchati . caturgṛhītaṃ pracaraṇyā dhiṣṇyeṣu juhoti yathānyuptaṃ prabhāvayañcchālākānpradīpya vibhūrasīti pratimantram 13 āgnīdhrīye punaḥ paścādicchan 14 upayāmagṛhītosi bṛhaspatisutasyeti pratiprasthātā pātnīvataṃ gṛhṇāti 15 pracaraṇīśeṣeṇa śrīṇātyenamahaṃ parastāditi 16 agnītpātnīvatasya yajetyāha 17 agnā3 i patnīvannityuttarārdhe juhoti 18 preṣyati cā'gnīnneṣṭurupasthamāsīda neṣṭaḥ patnīmudānayodgātrā saṃkhyā-payonnetarhotuścamasamanūnnaya somaṃ mā'tirīrica iti 19 prabhāvayetyukthyā'diṣu 20 agnīdhre bhakṣaṇaṃ vaṣaṭkāropahvānābhyām 21 sa pātra āsīdati neṣṭurupastham 22 atra vā bhakṣaṇaṃ pātraharaṇasāmarthyāt 23 agnītprakṣālya pātraṃ khare karoti 24 6 10.6

2.1.10.7

yajñāyajñiyaṃ stotramupākaroti hotṛcamasamupaspṛśya 1 prorṇute cecchannudgātṛvat 2 patnīṃ sadaḥ praveśyā'pareṇottarata upaviṣṭāmudgātrā samīkṣayati prajā-patirvṛṣā'sīti 3 pānnejanībhirabhiṣiñcati vivṛtya dakṣiṇorum 4 udgātrā'nujñātā gacchati īkṣitā vā triḥ 5 evā na indro maghaveti śasyamāne dhruvaṃ hotṛcamase'vanayati dhruvaṃ dhruveṇeti 6 avanayāmisthāne gṛhṇamīti vā 7 vaiśvānaraṃ yajamānasya gṛhītaścet 8 pātrapakṣālanānte'nuyājāḥ samidādi 9 ukthyavigrahaṇamuttareṣvindrā varuṇābhyāmindrā bṛhaspatibhyāmindrā viṣṇu-bhyāmiti 10 stutaśastre adhike ṣoḍaśī cet 11 tṛtīyasavane prasavaḥ 12 srugvyūhanamagnervanaspaterindra sya vasumato rudra vata ādityavata ṛbhumato vibhumato vājavato bṛhaspatimato viśvadevyāvataḥ somasyojjitimitya-gnivanaspatirindro vasumān rudra vānādityavānṛbhumānivbhumānvājavān bṛha-spatimānviśvadevyāvāntsomastamapunadantviti 13 paśudevatāvanaspatebhyo vā somopadeśāditarāsām 14 sarvā vā savanīyasaumyabhāvāt 15 7 10.7

2.1.10.8

vimucya srucau dro ṇakalaśe hāriyojanagrahaṇamupayāmagṛhīto'si harirasīti 1 dhātāścā'vapati haryordhānā iti 2 unnetā'nuvācayati mūrdhani kṛtvā dhānāsomebhyo'nubrūhīti 3 āśrāvyā'ha dhānāsomān prasthitān npreṣyeti 4 bhakṣaṃ haredicchan 5 uttaravedau vā nidhāya vilābham 6 yaste aśvasaniriti prāṇabhakṣaṃ bhakṣayitvottaravedau nivapanti 7 śakalā'dhānaṃ devakṛtasyeti pratimantram 8 apareṇa cātvālaṃ yathāsvaṃ camasānpūrṇa-pātrānavamṛśanti haritakuśānavadhāya saṃvarcaseti 9 mukhānyālabhante 10 dadhikrāvṇa ityāgnīdhre dadhibhakṣaṇam 11 patnīsaṃyājāḥ paśuvat 12 samindra ṇa iti nava samiṣṭayajūṃṣi juhoti pratimantram 13 āsandyaudumbaryau cātvālaṃ harati . somaliptaṃ ca 14 kṛṣṇaviṣāṇamekhale cātvāle prāsyati mā'hirbhūriti 15 pratiprasthātā ca śaṃkuyoktre tūṣṇīm 16 uruṃ hīti vācayati yajamānam 17 sāma preṣyati gāya brūhīti vā 18 vyadhvodakāntayośca 19 sarve nidhanamupayanti 20 āhṛtamādāyā'vabhṛthaṃ gacchanti syandamānānāṃ sthāvarāḥ a 21 tadabhāve'nyāḥ 22 namo varuṇāyeti vācayatyapo'vakramayan 23 prāsya samidhaṃ caturgṛhītenā'bhijuhotya-gneranīkamiti 24 apareṇa prayājānbarhirvarjam 25 apsu juhoti 26 ekakapālenā'vadāyaṃ carantīti 27 ṛjīṣasyecchannavadyedagnīvaruṇābhyāṃ sarvahutaṃ śeṣam 28 ṛjīṣasya ca sakṛtpūrve cet 29 vaśa etatkuryāt 30 yajamānoktāvājyabhāgau barhirvarjaṃ cā'nuyājau 31 anyataratkṛtvā 32 8 10.8

2.1.10.9

samudre ta ityṛjīṣakumbhaṃ plāvayati 1 devīrāpa iti visṛjyopatiṣṭhate 2 avabhṛtheti majjayati 3 kṛṣṇājināntaṃ ca mā maindra yaṃ! jyaiṣṭhyaṃ śraiṣṭhyaṃ vyauṣīriti 4 putrāyainatpradāya varuṇapraghāsavatsnānaprabhṛtyā samidādhānāt 5 somaliptaṃ prāsyati 6 adānaṃ pūrvayoḥ 7 udvayamityunnetronnītā āmahīyāṃ japanto gacchanti apāma somamamṛtā abhūmāganma jyotiravidāma devān . kiṃ nūnamasmān kṛṇavadarātiḥ kimu dhūrtiramṛtaṃ martyasyeti 8 śālādvāryamapareṇā'ste yajamānaḥ kṛṣṇājinamaṅke kṛtvā . sruvāhutiṃ juhoti maindra yaṃ! jyaiṣṭhyaṃ śraiṣṭhyaṃmagnirdadhātu svāheti 9 kṛṣṇājinaṃ nidhāyodayanīyā prāyaṇīyāvat 10 pathyāsvastiścaturthī 11 pātraprokṣaṇādyā'jyāsāda-nātsavanīyavat parivyayaṇādi maitrāvaruṇī vaśā'nūbandhyā 12 sva-rvavagūhanādi vā kṛtatvāt 13 vaśā'bhāva ukṣā 14 ubhayā'bhāve payasyā 15 āsādyaināmājyabhāgaprabhṛtīḍāntāmeke 16 udavasānīyā'gneyaḥ pañcakapālaḥ samārūḍhanirmathite 17 hiraṇyaṃ dakṣiṇā'naḍvānvā 18 paśuvadvā'hutiḥ 19 tadante sāyamāhutiḥ 20 somāṅgaṃ sannidhivirodhābhyām 21 nityā vā prātarāhutiḥ śruteḥ 22 niyatakriyā'taḥ 23 eṣa prathamaḥ somaḥ 24 ādīpya praviśanti 25 ṣaḍuttare'tyagniṣṭoma ukthyaḥ ṣoḍaśī vājapeyo'tirātro'ptoryāmaḥ 26 teṣāmukthyo'cchāvākamabhi santiṣṭhate hotāramitare 27 vaiśyarājanyayoḥ some nyagrodhastibhīnupanahyecchan bhakṣāya 28 krayaṇaprabhṛtyanusomamāvṛtya samānamāsādanaṃ prāgabhiṣavāt 29 camasonnayanakāle vā'hṛtya daghnonmṛdya taccamasamamanūnnayet 30 hūyamāneṣu kuśataruṇena juhotyahaṃ tvadasmītyahaṃ tvadasmīti 31 9 10.9

2.1.10.10

iti kātīye śrautasūtre daśamo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)