Pramāṇa · Search · About · API

Kalpah 2.1.12

Kalpaḥ 2.1.12

Language
Sanskrit

2.1.12.1

jyotiṣṭomadharmā ekāhadvādaśāhayostadguṇadarśanāt 1 prathamasya vrātyastoma-sādyaḥkreṣu vacanāt 2 agniṣṭutsu caike 4 dvādaśāha sattramahīnaśca 5 āsata upayantīti sattraliṅgam yajata ityahīnasya 6 ubhayato'tirātraṃ sattramupariṣṭādahīnasya 7 yajamānāḥ sarve satreṣu 8 adakṣiṇāni ca svāmiyogāt 9 gṛhapatiryājamānayuktatvāt 10 darśanācca 11 sarve saṃskārāt 12 darśane vacanāt 13 avibhavati gṛhapatyanvārambhaḥ 14 parārthetvekaḥ kṛtatvāt 15 agniṃ ceṣyamāṇaḥ samārohya gṛhapatirmadhye manthatyarddhaśa itare dakṣiṇottarāḥ 16 gṛhapatyāhavanīye'ṅgāraprāsanam 17 tatra prājāpatyaḥ paśuḥ 18 ājyena patnīsaṃyājā gṛhapativarjam 19 tadahardīkṣā 20 aśaktau niyatakriyā samārūḍhanirmarthiteṣu sarvatra 21 dīkṣākāla udagvaṃśāyāṃ pūrvavanmanthanam 22 gārhapatye prāsanamatra 23 āhavanīyastataḥ 24 tatra dīkṣā 25 upavasathaprabhṛti prāgagnīṣoma-praṇayanādupaśamayya cinotyenāñchālādvāryāddakṣiṇottarāndhiṣṇyavat śruteḥ 27 vā yathoktaṃ gṛhapateḥ 28 12.1

2.1.12.2

āgnīdhrīya udyate'ṅgāramekaikaṃ haranti praticiti śālādvāryāt 1 pratyagni savanīyapuroḍāśā bhūyohavirucchiṣṭamasatsamāptyā iti śruteḥ 2 patnīsaṃyājāśca pūrvavat 3 gṛhapatiṃ vā paryupaviśya manthante 4 gṛhapatiḥ prathamaḥ prathamaḥ sarvatra 5 jātaṃ jātaṃ gṛhapatirgārhapatye prāsyantyubhayatra 6 upavasathaprabhṛti tulyaṃ sarveṣu 7 araṇyorvā'hurgṛhapaterya ito'gnirjaniṣyate sa naḥ saha yadanena yajñena jeṣyāmo'nena paśubandhena tannaḥ saha saha naḥ sādhukṛtyā nānā pāpakṛtyā ya eva pāpaṃ karavattasyaiva tadityuktvā gṛhapatiḥ samārohayate svau prathamam 8 yathāsvaṃ vetare 9 dīkṣākāle saṃvādaprabhṛti paśubandhasthāne satreṇeti 10 ekāhavaddhottame śālāgārhapatyapuroḍāśa-patnīsaṃyājāḥ 11 ekapuroḍāśeṣu vratyāsambhavāndaidraṃ pañcaśarāvamodanaṃ nirvapetpuroḍāśaṃ vā yadyodanīyanti yadyapūpīyanti iti śruteḥ 12 bārhaspatyameke 13 dīkṣā dvādaśopasadaśca 14 adhvaryurgṛhapatiṃ dīkṣayati brahmādīṃścā'dhvaryvādīnpratiprasthātā pratiprasthātrādīnneṣṭā neṣṭrādīnunnetā unnetāraṃ brahmacārī snātako'nyo vā brāhmaṇo na pūtaḥ pāvayet iti śruteḥ 15 anupati patnīruttara uttaraḥ 16 ta evonnetuḥ 17 dakṣiṇākāle kṛṣṇājināni dhūnvānā dakṣiṇāpathena upanto gacchanti yanme gadāyuṣaḥ parāgitā'gāttāṃ te'gada dakṣiṇāṃ nayāmītīdamahamamumāmuṣyāyaṇamamuṣya putramamuṣyā . putraṃ kāmāya dakṣiṇāṃ nayāmīti 18 2 12.2

2.1.12.3

pṛṣṭhyaḥ ṣaḍahaḥ prathamo'gniṣṭomaścaturthaḥ ṣoḍaśyukthyā itare 1 tatrā'tigrāhyagrahaṇaṃ tr! yahe pūrve'gne pavesvottiṣṭhannadṛśramityanvahamekaikam 2 uttare vā 3 ubhayorvā 4 māhendra manu homaḥ 5 agne varccasvinnindrau jiṣṭha sūrya bhrājiṣṭheti bhakṣaṇaṃ yajamānaiḥ 6 pṛṣṭhakāle rathasaṃsāraṇaṃ prathame dakṣiṇena vedim 7 dvitīye dundubhiśabdenopākaraṇam 8 tṛtīya aupavājanaiḥ 9 caturthe'raṇibhyāṃ manthanaṃ codgātururau homaśca 10 pañcame sāvakayodapātr! yā 11 ṣaṣṭhe sāṃvāśinena 12 mātṛbhirvatsāntsaṃsṛjya sadaḥ pūrveṇa vyāvarttayanti 13 svayamṛtuyājejyā'rvāñcamadya yayyaṃ nṛvāhaṇaṃ . rathaṃ yuñjāthāmiha vāṃ vimocanaṃ pṛṅktaṃ havīṃṣi madhunā hi kaṃ gatamathā somaṃ pibataṃ vājinīvas iti 14 hotṛpratyayaḥ pratigaraḥ 15 prākṛtaṃ cā'nyārthatvāditareṣām 16 ṣaḍahā'nte na bahu vadet . nā'nyaṃ pṛcchet . nā'nyasmai prabrūyāt 17 madhoḥ prāśanaṃ ghṛtasya vā 18 ukthyāśchandomāstraya uttare 19 atyagniṣṭomo'vivākyaṃ daśamam 20 patnīsaṃyājāntānyahānyantyavarjam 21 3 12.3

2.1.12.4

ekaiko vāgyataḥ somaṃ rakṣatyābodhanāt 1 vasatīvaripariharaṇādi vā 2 itare visṛjyante svādhyāyāya samidbhyo vā 3 tatrā'pyaśanam 4 daśame vā sannidheḥ 5 astamite samidādhānaṃ sarveṣu 6 daśame'parāhṇe'pa upaspṛśya śālāpraveśanam 7 śālādvārye'nvārabdheṣviha ratiriti juhoti 8 aparāmupasṛjanniti 9 uttareṇa parikramyā'pareṇa havirdhānaṃ praviśyottarasya havirdhānasyā'parakūbarīmālabhya sattrasyarddhiṃ gāyanti satrasya ṛddhiriti 10 uttaravediśroṇyāṃ vottarasyām 11 yuvaṃ tamiti dakṣiṇasyā'dho'kṣaṃ prāñco niṣkrāmanti 12 grahaṃ gṛhṇāti prājāpatyaṃ vāyuṃ pṛthivyā pātreṇa grahaṇasādanastotropākaraṇahomabhakṣā'haraṇabhakṣaṇāni manasā 13 caturhotṛ-vyākhyānaṃ hotuḥ 14 gṛhapatirajānati 15 pratigṛṇātyarātsurime yajamānā bhadra mebhyo yajamānebhyo'bhūditi 16 brahmodyaṃ vadanti 17 prajāpateraguṇā'khyānam 18 apratibhāyāṃ vā tadvādaḥ 19 āśvamedhikaṃ vā nāmadheyāt 20 anastamite gṛhītvaudumbarīṃ vācaṃ yacchanti 21 astamite niṣkramyā-'pareṇottaravedimāsate pratiprasthātā vasatīvarīḥ pariharati 22 vāgvisarjanaṃ sattrakāmena 23 pṛthakkāmeṣu bhūrbhuva iti 24 subrahmaṇyā'hvānaṃ gṛhapateryaṃ vā'haṃ gṛhapatiḥ 25 subrahmaṇya upa mā hvayasvetyuktvā samidādhānam 26 apa upasparśanādyetatsattrotthānam 27 4 12.4

2.1.12.5

antarā'grayaṇokthyāvāgantusthānaṃ grahaṇām 1 prātaḥsavane'tigrāhyāngṛhītvā ṣoḍaśinaṃ khādireṇa catuḥsraktinā'tiṣṭha yukṣvā hīti vā 2 mādhyandine vā'grayaṇāduttaraḥ 3 dhārāgrahānte vā'tigrāhyān 4 pūtabhṛto vopā-kariṣyanpṛṣṭham 5 apo nidhāyāṃ'śvadābhyagrahaṇam 6 audumbareṇa catuḥsraktināṃ'śoḥ . tūṣṇīṃ sarvam 7 anucchvasaṃścecchan 8 adra ydāā!nāṃ'śunivapanopasarjanasakṛtpraharaṇahomān . hiraṇyaṃ copajighrati 9 udyamya vā praharaṇam 10 sattrasahasarasarvavedasavājapeyarājasūyaviśvaji-tsarvapṛṣṭheṣu grahaṇamavakjāśyaścet 11 dvādaśa vatsataryo garbhiṇyo dakṣiṇā'sattre 12 bubhūṣato'dābhyaṃ gṛhṇāti 13 āsicya nigrābhyāḥ pātre tasmiṃstūṣṇīṃ trīnaṃśūnavadhāyāgnaye tvā gāyatracchandasamiti 14 upayāmaḥ sarvatrā'viśeṣāt 15 vigrahādityagrahapratiṣedhāt 16 anuṣṭute ityuktvā dhūnotyaṃśubhirvreśīnāṃ tveti gacchannāhavanīyaṃ tasmai tvā iti juhoti 17 aṃśūntsome nidadhātyuśiktvamiti pratimantram 18 aṃśuvaddakṣiṇā 19 camasānunnīya 20 5 12.5

2.1.12.6

tṛṇahiraṇyaiḥ stotropākaraṇamupāstamayaṃ somo'tyarecyupāvarttadhvamiti kṛṣṇe'śva upatiṣṭhati 1 indra śca samrāḍiti bhakṣaṇam 2 ā pātraprakṣālanātkṛtvā'tirātraścetsaumyena sahā'śvino dvikapālaḥ sarvatra 3 trayaḥ paryāyāścamasaiścatustotraḥ paryāyaḥ 4 hotuḥ prathamaṃ prathamamukthyavaditareṣu 5 tadante camasānunnīya stotropākaraṇaṃ sandheḥ 6 hotā śaṃsatyāśvinam 7 śastrānta āścinena sarvahutena carati . ekapradānaścamasaiḥ 8 aśvibhyāṃ tirohnyānāṃ somānāmanuvācanapraiṣau 9 aindrā gnaḥ savanīyo'nvaham 10 stomāyanaṃ vā 11 aikādaśinā vā vihṛtāḥ 12 dvādaśa ādyaḥ 13 sarvasamāso vaindrā gno vā 14 yāvaccheṣamuttareṣu 15 kāmyaṃ sattram 16 ahīne vyūḍhacchandasi daśasatrasya caturthanavamayorahnorāgrayaṇagrahaṇaṃ prathamam 17 śukrasya ṣaṣṭhasaptamayoḥ 18 asādanamā pūrveṣāṃ grahaṇāt 19 parimārjanabhṛti kāle hiṅkṛtya sādanam 20 avyūḍho vā 21 ubhayato'tirātraḥ 22 atipreṣite'gnīdāha śvaḥsutyāmindrā gnibhyāṃ prabravīmi viśvebhyo devebhyo brāhmaṇebhyaḥ somapebhyo brahmanvācaṃ yaccheti 23 prāyaṇīye'dya sutyāmeke prāptakālatvāt 24 na pūrvaśeṣāt 25 tasmācca śvo bhāvāt 26 acoditatvācca 27 agnimadyeti ca liṅgāt 28 prāyaṇīyāduttaramahaḥ śvaḥ kālābhāvāt 29 na sampacchruteḥ 30 kālo vacanāt 31 6 12.6

2.1.12.7

iti kātyāyanasūtre dvādaśo'dhyāyaḥ 12

Linked texts (3)