Pramāṇa · Search · About · API

Kalpah 2.1.17

Kalpaḥ 2.1.17

Language
Sanskrit

2.1.17.1

śvo'bhyavaharaṇādi prāyaścittyantaṃ kṛtvā viṣṇukramavātsaprasamāsaḥ 1 vātsapraṃ kṛtvopastheyaṃ cet 2 palāśaśākhayā gārhapatyaṃ vyudūhatyapeta vīteti pacchaḥ pratidiśaṃ purastātprathamam 3 udīcīṃ śākhāmudasyoṣāṃ nivapati saṃjñānamiti 4 maṇḍalaṃ chādayati 5 sikatāścā'gnerbhasmetyūṣavat 6 pariśridbhiḥ pariśrayati pūrvavadekaviṃśatyā cita stheti 7 madhye'rdhabṛhatīścatasro dakṣiṇottarāḥ prācīrupadadhāti dakṣiṇata udaṅṅayaṃ so'agniriti pratyṛcam 8 sakṛnnitye 9 paścātsahito pādamātr! yau . tiraścyau purastācca 10 apareṇa parikramya cayanamiḍāmagna iti paścime pratimantramuttarataḥ 11 cidasīti pūrve dakṣiṇataḥ pratimantram 12 nitye pratīṣṭakaṃ tiraścīṣu 13 sraktiṣu pādamātrīḥ 14 pūrvadakṣiṇasyāmardhapadye 15 śeṣe vakrāḥ 16 tisṛṣu lokampṛṇāsu mantro daśasu ca 17 dvayorvā daśasvekasyāṃ ca 18 cātvāladeśātpurīṣaṃ nivapatīndraṃ viśvā iti 19 samambilāṃ kṛtvokhyaṃ nivapati samitamiti 20 riktāṃ nāvekṣetokhām 21 sikatābhiḥ samaṃ bilāṃ kṛtvā māteva putramiti śikyādvimucyābhrivannidhāyā''siṃcati payo madhye tūṣṇīm 22 tricitameke 23 nairṛtīḥ kṛṣṇāstuṣapakvāstisro'lakṣaṇāḥ pādamātrīrhaviṣya-skannahomavaddeśe dakṣiṇottarāḥ kṛtvā dakṣiṇāmukho'nupaspṛśannasunvantamiti pratyṛcaṃ parācīḥ 24 1 17.1

2.1.17.2

abhyātmameke 1 nityābhāvaḥ 2 śikyarukmapāśeṇḍvāsandīḥ pareṇāsyati yaṃ ta iti 3 udapātraṃ niṣicyā'ntarātmeṣṭakamuttiṣṭhanti namo bhūtyā iti 4 anapekṣametya śālādvāryopasthānaṃ niveśana iti 5 prāyaṇīyahaviṣkṛdante mahāvedesphyādyā saṃmarśanātkaroti 6 prāyaṇīyānte sīraṃ yunaktyaudumbaram 7 mauṃja trivṛdrajjavyam 8 ṣaḍ dvādaśa caturviṃśatiṃ vā yunakti pūrveṇottarāṃsam 9 dakṣiṇāmagniśroṇimapareṇa tiṣṭhanyuyujyamānamabhimantrayate sīrā yuṃjantīti 10 ātmani kṛṣatyanupariśricchunaṃ suphālā iti pratyṛcam 11 dakṣiṇataḥ prācīm 12 pradakṣiṇamitarāḥ 13 tūṣṇīṃ tisrastisraḥ pradakṣiṇam 14 tiryaganūke 15 akṣṇayā śroṇyaṃsayoḥ 16 anūke 17 akṣṇayā śroṇyaṃsayoḥ 18 dīrghaprayukteṣu vā puruṣāḥ kṛṣanti 19 anaḍuho vimucya vimucyadhvamiti 20 paśuvadutsṛjya dakṣiṇākāle'dhvaryave dadāti 21 sīramutkare kṛtvā 22 2 17.2

2.1.17.3

kuśastambamupadadhāti madhye tūṣṇīm 1 pañcagṛhītenodgṛhṇannabhijuhoti sajūrabda iti 2 catasṛṣu catasṛṣu trīṃstrīnudacamasānninayati yathākṛṣṭamaudumbareṇa catuḥsraktinā 3 trīnkṛṣṭākṛṣṭayoḥ 4 kṛṣṭamātre vā 5 tasmintsarvau-ṣadhamāvapatyekavarjamathojanaṃ tasyocchvāsāt 6 yā oṣadhīriti tṛcairvapatyudapātravat 7 somanivapanādyātithyahaviṣkṛtaḥ kṛtvā''havanī-yapariśrito'bhimantrayate cita stheti 8 sapta sapta vā 9 logeṣṭakāḥ sphyenā''hṛtya bahirvederanūkānteṣū padadhāti tiṣṭhanmā mā hiṃsīditi pratyṛcaṃ pratidiśaṃ purastātprathamam 10 uttarāparasyāḥ paścāt 11 uttarasyāḥ sikatāḥ pramārṣṭi jahāmi sedimiti 12 uttaravediṃ sikatā nyupya cchādayatyātmānam 14 āpyāyasveti sikatālambhanamṛgbhyām 15 ātithyāśeṣādyopasadaḥ kṛtvā rohite carmaṇyānaḍuhe'ntaḥ pātyasyapurastādiṣṭakāḥ karoti prathamaciteḥ 16 itarāsāṃ ca citīnāṃ svayāmātṛṇṇāḥ 17 matyā ca 18 ājye nyajya kuśāgrāṇi tūṣṇīṃ prokṣati śvete'śve purastāttiṣṭhati śvetā'bhāve-'śvete'śvābhāve'naḍuhi 19 agnibhyaḥ prahriyamāṇebhyo'nuvācayati 20 triruktāyāmaśvapūrvāṃ citi hṛtvā pucchāddakṣiṇāṃ nidadhāti 21 tīrthenā-'śvamārohayatyuttarapakṣamapareṇa 22 purastātpaścādvaike 23 anuyajuḥ kṛṣṭaṃ pariṇayatyuttarataḥ prathamam 24 pratyaṃcamāgataṃ citimavaghrāpya pariṇīyotsṛjati paśuvat 25 uttaravediprokṣaṇādyāsambhāranivapanātkṛtvottaravedimapareṇa tiṣṭhanyajamāno mayi gṛhṇāmīti japati 26 satyasāma gāyati 27 3 17.3

2.1.17.4

puṣkaraparṇamupadadhāti stambe pūrvavat 1 tasminrukmamadhaḥpiṇḍaṃ brahma jajñānamiti 2 uttānaṃ prāṃcaṃ hiraṇyapuruṣaṃ tasminhiraṇyagarbha iti 3 puruṣe citre sāma gāyati 4 pūrveṇā'parītyo'taḥ 5 upatiṣṭhate yajamāno namo'stviti 6 upaviśya paṃcagṛhītaṃ juhoti puruṣe kṛṇuṣva pāja iti pratyṛcaṃ pratidiśaṃ parisarpam 7 pratyetya dakṣiṇataḥ 8 paścātprathamāntye 9 puruṣa-mavacchā-dyorasā'spṛṣṭaṃ bāhvoḥ prāpaṇānte likhati 10 tatra srugupadhānaṃ prācyoḥ 11 kārṣmaryamayīṃ dakṣiṇataḥ pāṇimātrapuṣkarāṃ bāhumātrīṃ pādamātrīṃ vā sāmarthyād ghṛtapūrṇāmagneṣṣṭveti 12 evamaudumbarīmuttarato dadhipūrṇāmindra sya tveti 13 tiraścyāveke 14 svayamātṛṇṇāṃ puruṣe śarkarāṃ chidrā ṃ! dhruvā'sīti 15 bhūrityetasyāṃ sāma gāyati 16 anyatrā'pi vyāhṛtiṣu 17 mūlāgravatīṃ dūrvā tasyāṃ purastād bhūmiprāptāṃ kāṇḍātkāṇḍāditi 18 pūrvāṃ pūrvāmuttarāḥ 19 yāsta iti dviyajuṣaṃ dvitīye 20 ulūkhalasya retaḥsigvelāyāmaratni-mātraśruteḥ 21 virāṭ svarāḍiti retaḥsicau pratimantram 22 prajāpatiriti viśvajyotiṣam 23 ṛtavye madhuśca mādhavaśceti 24 aṣāḍhā'sītyaṣāḍhām 25 svayamātṛṇṇāretaḥsigviśvajyotirṛtavyā'ṣāḍhāsu lakṣaṇāni kurute rajvāṃ velārthāni 26 kūrma dadhimadhughṛtairanakti madhu vātā iti 27 aratnimātre'ṣāḍhāṃ dakṣiṇenā'vakāmupariṣṭācca puruṣamabhimukham 28 4 17.4

2.1.17.5

apāṃ gambhanniti tisṛbhiḥ 1 ghaṭṭayati madhyamayā 2 ulūkhalamusale svayamātṛṇṇāmuttareṇāratnimātre audumbare prādeśamātre caturaśramulūkhalaṃ madhyasaṅgṛhītamūrdhvaṃ vṛttaṃ musalaṃ dakṣiṇamulūkhalādviṣṇoḥ karmāṇīti 3 ulūkhale ukhāṃ kṛtvopaśayā piṣṭvā nyupya purastād dhruvāsītyukhām 4 agne yukṣvāhīti pratyṛcaṃ sruvāhutīrjuhotyukhāyām 5 upasyānaṃ vā'samvatsara-bhūtinaḥ 6 pratiśiraḥ sapta sapta hiraṇyaśakalānmukhe karoti samyaksravantīti 7 uttarāṃ dvau dvau 8 nāsikayorṛce tveti 9 akṣyorbhāse tveti 10 śrotrayorabhūdidamiti 11 sarvānapyekasminneke 12 ukhāyāṃ pratyaṃci 13 sahasradā iti puruṣaśira udgṛhya madhye 14 aśvāvyoruttarataḥ pūrvāpare 15 goajayośca dakṣiṇataḥ 16 ādityaṃ garbhamiti pratimantram 17 citraṃ devānāmityardharcaśaḥ sruvāhutī madhyame 18 bahirvedyudaṅ tiṣṭhannupatiṣṭhata utsargairimaṃ mā hiṃsīriti pratimantram 19 ukhāṃ parikramyaike 20 upadhāyopadhāya vā tasya tasya yathāliṅgam 21 sarvamantrānapyeke'sminneke 22 upadhānamantrānvipariharannaṅgu liṃ prathiṣṭhe śirasi 23 5 17.5

2.1.17.6

etya ca tvaṃ yaviṣṭheti cityopasthānam 1 apareṇa svayamātṛṇṇāmetyāpasyāḥ paṃca paṃcānūkānteṣvapāṃ tvemanniti pratimantram 2 vyāghāraṇavatprāṇabhṛtaḥ karṇasahitā daśa daśa puruṣamupārpyaike retaḥsigvelāyāṃ ca sarvato yathāyogamayaṃ pura iti pratimantram 3 dvitīyamayaṃ paścāditi 4 lokampṛṇā dakṣiṇāṃsādadhyā madhyātpradakṣiṇamā''nūkāntātpūrvasmāt 5 pratyetya śeṣam 6 pakṣapucchāni parāgbhirapyayebhyo'dhi 7 evaṃ sarvatra 8 madhye purīṣaṃ nivapati purvavat 9 pūrvamardhānūkaṃ chādayati 10 pradakṣiṇamātmānam 11 pakṣapucchāni ca 12 evaṃ sarvatra 13 6 17.6

2.1.17.7

citiṃ purīṣavatīmupatiṣṭhate vārtrahatyāyeti saptabhiḥ 1 aṣṭābhireke 2 daśabhirvā 3 upatsasu paurvāhraṇikyā''parāhraṇikyantare cayanapurīṣanivapane 4 triraśvaṃ pariṇīyopāstamayaṃ paśuvadutsṛjya tāvatpratiparyeti 5 pariṇayana-mā'gninidhānāt 6 tr! yupasatke dve prathamāyāṃ tisro madhyamāyām 7 paṃcagṛhītādyuttamā 8 uttarāsu ca 9 sapurīṣā ṣaṭsvekaikā 10 dvādaśopasatke vyatyāsaṃ citipurīṣe 11 vikarṇyādyekādaśyām 12 caturmāsopasatke dvādaśāhaśaḥ 13 ṣaṭtriṃśadahaśaḥ ṣaṭtriṃśadahaśaḥ saṃvatsare 14 tāpaścite māsaśaścitipurīṣe catasṛṇām 15 paṃcamyāmasapatnā virājaḥ prathame'han 16 stomabhāgā anvaham 17 māsaṃ purīṣaṃ tūṣṇīm 18 nākasatprabhṛti māsam 19 purīṣaṃ ca 20 uttamayorahūtorvikarṇyādi pūrve 21 dvisāhasrī prathamā lokampṛṇānāṃ paṃcāśadūnā 22 uttarāśca 23 tisrasāhastr! yuttamā 24 vakrā'likhitānāṃ dakṣiṇottare madhya itarāsām 25 ṣaṭtriṃśacchatyā vā tṛtīyā'ṣṭādaśaśatyā itarāḥ 26 gārhapatyalokampṛṇāḥ prathamāyām 27 dhiṣṇīyā uttamāyām 28 aparimiteṣṭako vā 29 prathamottamayoḥ pādamātrīratiriktā 30 daśagaṇādhikā bhittvotkare kuryāt 31 7 17.7

2.1.17.8

dvitīyāyāmāśvinīḥ pratidiśaṃ retaḥsigvelāyām 1 anūkamuttareṇa pūrvāṃ dvitīye 2 dakṣiṇāṃ pūrveṇa 3 aparāṃ dakṣiṇena 4 uttarāmapareṇa 5 dakṣiṇāmuttareṇa paṃcamī 6 vaiśvadevīḥ 7 pūrvāṃ dakṣiṇena 8 dakṣiṇāmapareṇa 9 aparāmuttareṇa 10 uttarāṃ pūrveṇa 11 evaṃ vaiśvadevībhyaḥ prāṇabhṛtaḥ 12 prāṇabhṛdbhyo'pasyāḥ 13 pūrvavatpaṃcamyaḥ sarvāsām 14 āśvinīdhruvakṣitiriti pratimantram 15 śukraśca śuciśvetyṛtavye pūrvayorupari 16 uttarāśca 17 vaiśvadevīḥ sajūrṛtubhiriti pratimantram 18 uttarāśca 19 prāṇabhṛtaḥ prāṇaṃ ma iti 20 apaḥ pinvetyapasyāḥ 21 vayasyāḥ paṃcapaṃcā'nūkānteṣu mūrddhā vaya iti pratimantram 22 catasraḥ purastāt 23 dakṣiṇata uttarataḥ paścāt 24 dakṣiṇaśroṇaredhi lokampṛṇāḥ pūrvavat 25 8 17.8

2.1.17.9

tṛtīyāyāṃ svayamātṛṇṇāmidrā gnī iti madhye 1 anūkeṣu paṃca diśyā vaiśvadevīvadrā jñyasīti 2 viśvakarmeti viśvajyotiṣamupari pūrvasyāḥ 3 uttamāyāṃ ca ṛtavye nabhaśca nabhasyaśceti 4 avakāḥ kūrmavat 5 iṣaścorjaścetyapare 6 pūrvārdhe prāṇabhṛto daśāyurma iti pratimantram 7 chandasyā dvādaśa dvādaśāpyayeṣu mā cchanda iti pratimantram 8 bālakhilyā lokaṃ paścācchiṣṭvā 9 bālakhilyāḥ sapta purastāt 10 prāṇabhṛdbhyo vā'parāḥ 11 dvādaśabhyo'parāstu 12 mūrdhā'si rāḍiti pratimantram 13 yajuṣmatīśca jānan 14 uttarāśroṇeradhi lokampṛṇāḥ pūrvavat 15 9 17.9

2.1.17.10

caturthyāmanūkānteṣu dakṣiṇottare dve dve 1 pūrvābhyāmaparāścaturdaśa 2 tābhyaḥ ṣaṭ 3 pūrvadakṣiṇe'vāntaradeśa eke 4 uttarā vā dakṣiṇābhyām 5 uttarāṃ pūrvayorāśustrivṛditi 6 dakṣiṇāmaparayordharuṇa'ekaviṃśa'iti 7 dakṣiṇāṃ dakṣiṇayorbhāntaḥ paṃcadaśa iti 8 dakṣiṇāmuttarayorvyomā saptadaśa iti 9 caturdaśa pratimantraṃ pratūrttiraṣṭādaśa iti 10 dakṣiṇāṃ pūrvayoragnerbhāga iti 11 uttarāmaparayormitrasya bhāga iti 12 uttarāṃ dakṣiṇayornṛcakṣasāṃ bhāga iti 13 uttarāmuttarayorindra sya bhāga iti 14 ṣaṭ pratimantraṃ vasūnāṃ bhāga iti 15 ṛtavye sahaśca sahasyaśceti 16 retaḥsigvelāyāṃ ca saptadaśa sarvato nava dakṣiṇenānūkaṃ sṛṣṭārekayā'stuvateti pratimantram 17 uttarāṃsādadhi lokampṛṇāḥ pūrvavat 18 10 17.10

2.1.17.11

paṃcamyāmanteṣvaśvinīvadasapatnāḥ 1 dakṣiṇayoraratnyantaram 2 agne jātāniti pratimantram 3 paścimā dvitīyā 4 virājo daśa daśa pratidiśaṃ purastātprathamamevaśchanda iti pratimantram 5 gāyatrasapatnā gaṇamadhye'sambhavāt 6 uṣṇigbhyo vā parā ardhapadyā upadhāya 7 asapatnāspṛśo'nyato'ntarāḥ 8 sarvato'ṣāḍhāvelāyāṃ stomabhāgā raśminā satyāyeti pratimantram 9 paṃcadaśa dakṣiṇenānūkam 10 veṣaśrīḥ kṣatrāya kṣatraṃ jinveti triṃśattamīmeke 11 purīṣamāsvāvapati mantreṇa vā tāpaścitasya tūṣṇīṃ śruteḥ 12 11 17.11

2.1.17.12

nākasado'nūkesū pūrvavarjamṛtavyāvelāyāmāśvinīvadra jñyasīti pratimantram 1 purīṣamopyoparyayaṃ pura iti paṃca cūḍāḥ pratimantram 2 pratidiśaṃ yathāliṅgam 3 paścimottamā 4 chandasyāstisrastisro'nūkānteṣu purastādgāyatrīragnirmūrdheti pratyṛcam 5 uttarāśca 6 purastātriṣṭubho retaḥsigvelāyāṃ bhuvo yajñasyeti 7 jagatīśca paścādayamiheti 8 aparāstābhyo'nuṣṭubhaḥ sakhāyaḥ saṃ va iti 9 aṣāḍhāvelāyāḥ purastād bṛhatīrenā va iti 10 bhadro na iti kakubhastābhyo bṛhatyantaraśrutermantrakrameṇa 11 uddhṛtānyapakṛṣyecchan 12 aparā gāyatrībhya uṣṇiho'gne vājasyeti 13 anūkānte dakṣiṇe paṅktīragniṃ tamiti 14 uttare padapaṅktīragne tamadyeti 15 purīṣavatyāḥ pūrvāmaticchandasaṃ prācyau purīṣasahite bhadrā rātirvṛtratūrye'vasthirā'gniṃ hotāramiti 16 agne tvamityanūkānte'pare dvipadāḥ 17 madhye'ṣṭeṣṭakaṃ gārhapatyam 18 punaścitiṃ copari tadvadyena ṛṣaya iti pratyṛcam 19 pucchasandhāveke 20 pūrvārdhe vā gārhapatyaṃ pucchasandhau kṛtvā 22 ṛtavye tapaśca tapasyaśceti 23 viśvajyotiṣaṃ parameṣṭhī tveti 24 dakṣiṇāṃsātpratyagaratnimātrādadhilokampṛṇāḥ pūrvavat 25 pracchādya purīṣeṇa vikarṇīsvayamātṛṇṇe śarkare saṃspṛṣṭe chidre prothadaśca ityuttarāṃ vikarṇīmāyoṣṭveti svayamātṛṇṇām 26 sakṛnnitye 27 puruṣābhihoma-vattiṣṭhannagniṃ prokṣati hiraṇyaśakalasahasreṇa śate dve dve prakirati sahasrasyeti pratimantraṃ sahasrasyeti pratimantram 28 17.12

Linked texts (1)