Kalpah 2.1.24
Kalpaḥ 2.1.24
- Language
- Sanskrit
2.1.24.1
dvādaśarātrādīni rātrisattrāṇi 1 ekoccayena catvāriṃśadantāni 2 yathopadeśamahāni 3 āpūryamāṇe daśarātraḥ paraḥ 4 prakṛtivihiteṣu mahāvrataṃ daśarātrāduttaramekāhārthe 5 purastādanyat 6 ṣaḍahārthe'bhiplavaḥ 7 tasyāditaḥ paṃca paṃcāhāthe 8 tryahārthe jyotirgaurāyuriti trikadrukāḥ 9 vrataṃ ca yathoktaṃ caturahāthe 10 goāyuṣī dvyahārthe 11 atirātrāntaramāvāpasthānam 12 āvāpasamavetānāmalpamalpaṃ pūrvam 13 dve trayodaśarātre 14 pṛṣṭhyātsarvastomo'tirātraḥ 15 prakṛtivihitaṃ dvitīyam 16 sambhāryaṃ tṛtīyam 17 prāyaṇīyāccaturviṃśamaharabhijittrayaḥ svarasāmāno viṣuvāṃstrayaḥ svarasāmāno viśvajidvratamudayanīyo'tirātraḥ 18 caturdaśarātrāṇi trīṇi 19 dvau pṛṣṭhyau 20 pratilomaḥ paraḥ 21 madhyame trikadrukāḥ hpṛṣṭhyamabhitaḥ 22 pratilomāḥ pare 23 vivāhodakatalpasaṃśayitānāmetat 24 prakṛtivihitaṃ tṛtīyam 25 paṃcadaśarātrāṇi catvāri 26 uttare prakṛtivihite 27 caturdaśarātrābhyāṃ pūrve vyākhyāte 28 pṛṣṭhyayormadhye mahāvratam 29 atirātrādagniṣṭuddvitīyasya 30 sa prāyaṇīyastṛtīyasya 31 1 24.1
2.1.24.2
prakṛtivihitāni prāgviṃśatirātrāt 1 viṃśatirātro'bhiplavo'bhijidviśvajitau ca 2 ekaviṃśatirātrayoratirātrāvaṣoḍaśikau 3 abhiplavāstrayaḥ prathamādatirātraḥ 4 nidāghe dvitīyaṃ brahmavarcasakāmānām 5 trayastrayaḥ svarasāmāno viṣuvantamabhitaḥ 6 pṛṣṭhyau ca 7 uttaraḥ pratilomaḥ 8 mānavyaḥ sāmidhenyaḥ 9 saumāpauṣṇa upālambhyaḥ 10 prakṛtivihitānyādvātriṃśadrātrāt 11 dvāviṃśātirātramannādyakāmānām 12 trayoviṃśatirātraṃ pratiṣṭhākāmānām 13 pūrvaṃ caturviṃśatirātraṃ prajākāmānāṃ paśukāmānāṃ vā 14 dvitīyaṃ saṃsadaḥ 15 aṣoḍaśikāvatirātrau 16 viśālaḥ 17 pārṣṭhikāni trīṇyuttarāṇi pratilomānulomāni 18 tamabhito'gniṣṭomāvaniruktau 19 pṛṣṭhyastomau ca 20 uttaraḥ pratilomaḥ 21 tasmāda-gniṣṭomāvaniruktau 22 ca paṃcaviṃśatirātramannādyakāmānām 23 ṣaḍviṃśatirātraṃ pratiṣṭhākāmānām 24 saptaviṃśatirātramṛddhikāmānām 25 aṣṭā-viṃśatirātraṃ prajākāmānāṃ paśukāmānāṃ vā 26 dvātriṃśadrā traṃ ca 27 trayastriṃśadrātrāṇi trīṇi 28 paṃcāhāścatvāraḥ 29 tribhyo'tirātroviśvajit 30 vratavaddvitīyam 31 abhiplavamabhiplavāntarayoratirātrau 32 tṛtīye trayastrayaḥ paṃcāhā viśvajitamabhitaḥ 33 pratilomāḥ pare 34 prakṛtivihitānyā catvāriṃśadrātrāt 35 catustriṃśadrātramannādyakāmānām 36 ṣaṭtriṃśadrātraṃ pratiṣṭhākāmānām 37 saptatriṃśadrātramṛddhikāmānām 38 aṣṭātriṃśadrātraṃ prajākāmānāṃ paśukāmānāṃ vā 39 catvāriṃśadrātraṃ ca 40 vratavantyuttarāṇi prathamatṛtīyavarjaṃ saptaikānnapaṃcāśadrātrāṇi 41 prathamo vidhṛtiḥ 42 aṣoḍaśikāvatirātrau 43 2 24.2
2.1.24.3
kausurubindaḥ prathamastr! yaha ukthyau tūttarau 1 ṣoḍaśidaśamā ukthyāḥ 2 pṛṣṭhyaṃ cābhito dvādaśa dvādaśa 3 vargāntareṣvatirātrāḥ 4 yamātirātram 5 abhiplavau goāyuṣī atirātrāvabhiplavāvabhijidviśvajitāvatirātrā-vabhiplavaḥ sarvastomanavasaptadaśāvatirātrau 6 āṃjanābhyaṃjanīye'bhiplavāḥ ṣaṭ 7 caturbhyaḥ sarvastomo'tirātraḥ 8 tasminnupasatsu sarpirvipaceyurgā-rhapatye gulgulusugandhitejanapītudārubhiḥ 9 yathāsavanantaiḥ savaneṣvāṃjanā-bhyaṃjane kurvīrannāgnīdhre'harahaḥ 10 pṛṣṭhye vā 11 savanamukhīyeṣu bhakṣayiṣyanto vā 12 ya ātmānaṃ naiva jānīraṃsteṣāmetat 13 saṃvatsarasammite catu-rviṃśamahaḥ 14 abhiplavāścatvāraḥ 15 goāyuṣī tribhyo viṣuvanmadhyo navarātraḥ 16 ekaṣaṣṭirātre pṛṣṭhyo navarātramabhitaḥ 17 pratilomaḥ paraḥ 18 savituḥ kubhaḥ 19 navarātrāścatvāraḥ 20 agniṣṭomāḥ prathamasaptamottamā navavargāṇāmukthyā itare 21 pare ṣaḍabhiplave 22 pūrvasya caturbhyo vratam 23 prajātikāmānāmetat 24 prakṛtivihitaṃ śatarātraṃ caturdaśābhiplavaṃ caturahaśca 25 sadohavirdhānāni cakrīvanti 26 abhiprayāyamabhiṣuṇvanti deśānuparodhena 27 aharaharabhiplaveṣu trikadrukeṣu vā 28 abhiplavā-bhyāsenābhipūraṇam 29 sakṛtprayogī daśarātraḥ 30 vratavanti sarvajiddīkṣāṇi . saptadaśarātrādīni triṃśadantānyeka ekānnapaṃcāśadrā tre cāṣṭādaśadīkṣāṇi parṇamāsīprakramāṇi 31 śatātirātre'hāni śatarātrasāmānyāt 32 dvādaśāhādyaṃ vā tatprakṛteḥ 33 śatāgniṣṭome śatokthye ca 34 āśvinasyāgneyānte pratiprasthāstā vyutkrāmatādi kṛtvā maivāvaruṇāya prātaranuvākamupā-kṛtyāntaryāmaṃ hutvā prapīḍya pavitraṃ dro ṇakalaśe nidadhāti 35 saśaṣaṃ hotṛcamasam 36 tiro'hnyādi karoti pūrvasyāhnaḥ 37 grahagrahaṇādyā vippruḍḍhomātkṛvā 38 3 24.3
2.1.24.4
savanasantaniṃ juhotyagniḥ prātaḥsavana iti 1 saṃvatsaraprabhṛtīni gavāmayana-prakṛtīni tadguṇadarśanāt 2 ādityānāmayane'bhiplavāstrivṛtpañcadaśasto-māḥ 3 māsāḥ pṛṣṭhyamadhyāḥ 4 bṛhaspatisavo'bhijitsthāne 5 indra stomo viśvajitaḥ 6 viśvajitaḥ pare ye trayo'bhiplavāsteṣāmuttarayoḥ sthāne trivṛto-'gniṣṭomā daśa 7 udbhidbalabhidau ca 8 ṣaṣṭhatāsādau madhyamasthāne pṛṣṭhyaḥ 9 daśarātrasya chandomadaśāhaḥ 10 aṅgirasāmayanamādityānāmayanavat 11 abhiplavāstrivṛtaḥ 12 māsāḥ pṛṣṭhyādayaḥ pūrvapakṣe 13 pratilomāḥ pare 14 yo'bhiplavamadhye pṛṣṭhya uttamaḥ saḥ 15 goāyuṣī pratilome 16 chandomadaśāhaśca 17 dṛtivātavatorayanamekaikena pṛṣṭhyastomena māsaṃ māsam 18 ekāhāstacchabdāta 19 nānā'hāni vā saṅghātaśabdāt 20 madhye vratam 21 uttarapakṣe pratilomam 22 kuṇḍapāyināmayanaṃ paurṇamāsīdīkṣam 23 caturthyāṃ vā'parapakṣasya 24 māsaṃ dīkṣāḥ 25 somamupanahya sutyā-sthāneṣu māsamagnihotraṃ juhvati 26 darśapūrṇamāsābhyāṃ māsam 27 pakṣādau yadyaddhavistatsarvasmin 28 sārasvate ca prathame 29 tantreṇa vā samasta-coditatvāt 30 agnihotraṃ ca 31 pṛthaṅmāsāścāturmāsyaparvabhiḥ 32 sākamedhā darśapūrṇamāsavat 33 somā vā sāmānyāt 34 na juhotiśabdāt 35 kāmamitare 36 dṛtivātavatorayanapūrvapakṣeṇa ṣaṇmāsān 37 uttame trayo'bhiplavā daśarātro mahāvratam 38 upariṣṭādatirātra bhavati 39 ubhayato vā 40 haviryajñebhyo'tirātrameke somānantaryāt 41 atsarukāḥ kuṇḍa-pratirūpāścamasāḥ 42 paṃcartvijastrīṇi trīṇi karmāṇi kuryuḥ 43 hotā-dhvaryavapotrīye ca 44 udgātā neṣṭracchāvākīye 45 maitrāvaruṇo brahma-tvaprātihartre 46 prastotā brāhmaṇācchaṃsigrāvastotrīye 47 pratiprasthā-tāgnīdhronnetre 48 mukhyāsanebhyo'nusaṃsarpamitarāṇi 49 sarpasatraṃ vyatyāsaṃ virāṭ kausurubindudvitīyaṃ ca 50 gavāmayanaṃ vābhigaraśruteḥ 51 4 24.4
2.1.24.5
tāpaścitaṃ dīkṣāḥ saṃvatsaramupasadaśca tathā sutyāḥ 1 gavāmayaneneyuḥ 2 agniṣṭomena vā 3 sarvajidabhijidviśvajitāṃ vaikaikena 4 trikadrukairvā 5 mahātāpaścitaṃ triṣaṃvatsaropasatkam 6 tulyamanyat 7 kṣullakatāpaścite caturmāsaśo dīkṣopasatsutyāni 8 viṣuvantamabhito gavāmayanapakṣayoḥ prathamottamau prathamottamau 9 sahasrasāvyamagneḥ 10 abhiplavānāṃ catuḥṣaṣṭaṃ śataṃ caturahaśca 11 triṣaṃvatsaraṃ ṣaṣṭidīkṣam 12 yathāśakti vā 13 āditastrayaḥ saṃvatsarāḥ sautyāḥ 14 mahāsattrāṇyataḥ 15 caturbhāgaṃ caturbhāgamekaikasya jyautiṣṭomikaiḥ stomaiḥ 16 teṣvatirātraviṣuvantaḥ syurvā na vā 17 ādyantayorvā'tirātrau viṣuvāṃśca madhye madhye 18 dvādaśasaṃvatsaraṃ prajāpateḥ 19 ṣaṭtriṃśatsaṃvatsaraṃ śāktyānāṃ tarasamayāḥ puroḍāśāḥ 20 sarvatrāviśeṣāt 21 savanīyā vā bahuśruteḥ 22 śatasaṃvatsaraṃ sādhyānām 23 sahasrasaṃvatsaraṃ viśvasṛjām 24 yātsatrāṇi sārasvatāni 27 sadohavirddhāptāgnīdhrāṇi cakrīvanti 26 ulūkhalabughno yūpaḥ prakṛṣyaḥ 27 vatsatarīśatamṛṣabhādhikaṃ garbhiṇīnāmutsṛjanti sahasrapūraṇāya 28 upaki-rantyuparavasthāneṣu na khananti 29 śuklapakṣasaptamyāṃ dīkṣā sarasvatīvinaśane 30 dvādaśāhavaddīkṣopasadaḥ 31 aṣoḍaśikāvatirātrau 32 tatraiva prāyaṇīyo'tirātraḥ 33 sānnāyañca tasmin 34 saṃ sthite'dhvaryurāhavanīyasamīpe sthitvābhyadhvaṃ śamyāṃ prāsyati tadgārhapatyasthānam 35 yathoktamāhavanīyasya 36 5 24.5
2.1.24.6
yathāsthitaṃ yajñāṅgāni haranti 1 pāṃsūnādāya bhaumānāṃ yathādeśaṃ nivapanti 2 yajanīyayorahnorgo'āyuṣī 3 parvāntareṣu darśapūrṇamāsau 4 śamyāprāse śamyāprāse vasanto yajamānāśca yanti dakṣiṇena tīreṇa 5 dṛṣadvatyapyaye-'ponaptriyaścaruḥ 6 agnaye kāmāyeṣṭiḥ hplakṣe prāsravaṇe 7 tasyāmaśvapuruṣyau dhenuke dadyuḥ 8 avaśiṣṭaṃ caike yajñopakaraṇamudayanīyānte 9 avabhṛthamabhya-vayanti yamunāṃ kārapacavaṃ prati 10 purastādvā'vabhṛthādagnaye kāmāya 11 udavasānīyānte vā 12 yathārthaṃ vipravrajeyuḥ 13 apṛṣṭhaśamanāni sāra-svatāni 14 trīṇyeṣāṃ sāmyuthānānyatirātraiḥ sahasrapūraṇagṛhapatimaraṇa-sarvajyānyaḥ 15 sahasrapūraṇe gauḥ 16 tadeva dattvā 17 āyurgṛhapatimaraṇe 18 sarvajyānyāṃ viśvajit 19 jyotiṣṭomo vā sarveṣām 20 nāvabhṛthaṃ sarasvatyām 21 paripārśveṣūdakeṣu 22 asatsūddhṛtya tataḥ 23 dvitīye dṛtivātavatorayanasyāhanī trivṛtpaṃcadaśastome parvāntareṣu vyatyāsam 24 tayoścedasamāptayorāgacchedyajanīyakālastamupetya śeṣamanu samāpayeyuḥ 25 śuklapakṣaścettrivṛdagniṣṭoma ityake paṃcadaśa ukthyaḥ kṛṣṇe 26 tṛtīye yajanīyayorahnorabhijidviśvajitau 27 parvāntareṣu trikadrukāḥ 28 pūrva-vadanusamāpanam 29 cārṣadvatamṛtvigācāryayoranyatarasya gā rakṣetsaṃvatsaram 30 aparaṃ vyarṇe naitandhave'gnimindhīta 31 kurukṣetre pariṇahisthale'gnyādheya-manvārambhaṇīyāntaṃ bhavati 32 darśapūrṇamāsāntaṃ vā 33 āhitāgniśceda vyarṇe'gnihotrameva juhuyāt 34 puroḍāśo'gnaye tena yajamānaḥ pūrvavat 35 etya ca dṛṣadvatītīreṇāvabhṛthamabhyavayanti yamunāṃ triplakṣāvaharaṇaṃ prati 36 svayameva sāmagānam 37 āplavanamātraṃ vā 38 udetyaitayaiveṣṭyā yajeta 39 paśunā vā taddevatena 40 agniṣṭomena vā 41 6 24.6
2.1.24.7
turāyaṇaṃ vaiśākhīśuklasya paṃcamyām 1 caitrasya vā 2 prātarāhutyante'dīkṣito dīkṣārūpāṇyāsajate tūṣṇīṃ kṛṣṇājinādīni 3 havīṃṣi nirva-patyāgneyamaindra vaiśvadevaṃ caruṃ savanakāleṣvekaikam 4 tantrena vā 5 anvaham 6 vā haviḥśeṣabhakṣaḥ 7 saṃvatsaraṃ yajate 8 aniyatodakaṃ dārṣa-dvatavadavabhṛthādi 9 dvādaśāhavikalpāḥ 10 sarvāgniṣṭomo bharatadvādaśāhaḥ 11 saṃkramadvādaśāhe daśarātrasya tr! yahaprathamāni prathamastr! yahaḥ 12 tr! yaha-dvitīyāniḥ dvitīyatryahastryahatṛtīyāni tṛtīyastr! yahaḥ 13 prakṛtyā daśamam 14 agniṣṭudindra stutsūryastudvaiśvadevastutāṃ vaikaikena 15 trikadrukairvā-'hīnaikāhānāṃ vaikaikenāptoryāmarājasūyavarjam 16 go'āyurbhyāṃ vā 17 abhyāsānupapattau jyotiṣṭomaḥ pūraṇaḥ 18 yathoktasya stotraṃ stotriyaṃ varcaṃ vā sāma vā yajurvā'harvā'nyatkṛtvā yajeta 19 vyatyāsamantataḥ 20 nāstyeṣāmantaḥ 21 ayanamutsargiṇāṃ gavāmayanavikalpāḥ 22 paṃco-kthyāṃstrīnabhiplavānupetya caturthaṃ caturukthyamupayānti 23 stomotsargo vaikasyāhnaḥ 24 paśorvā savanavidhikriyā 25 anārambho vā 26 tāpaścitavikalpaḥ 27 ayameva prāyaṇīyo'tirātraḥ sarvaṃ sattraṃ syādyathoktapṛṣṭhaḥ 28 athāparam 29 jyotiṣṭomāścatvāro'bhijittaiḥ ṣaṇmāsān 30 vrataṃ viṣuvatsthāne 31 viśvajijjyotiṣṭomāścatvārastairuttamān 32 etatpuruṣasya nārāyaṇasyottamametatpuruṣasya nārāyaṇasyottamam 33 7 24.7
Linked texts (1)
- Kātyāyanaśrautasūtra — Kātyāyana (Vājasaneyi sūtrakāra), Sanskrit